«Ριφιφί»: Τι απέγιναν τα 100 εκατομμύρια δραχμές για τον μικρό Παναγιώτη - Το νέο εξώδικο προς την Εθνική Τράπεζα

Η ιστορία του μικρού Παναγιώτη Βασιλέλλη είχε συγκλονίσει την Ελλάδα πολύ πριν γίνει ξανά γνωστή μέσα από τη σειρά «Ριφιφί». Το 1999, όταν ήταν μόλις 18 μηνών, διαγνώστηκε με νευροβλάστωμα τετάρτου σταδίου, μια επιθετική μορφή καρκίνου.

Η θεραπεία του δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί στην Ελλάδα και έπρεπε να μεταβεί στην Αμερική και συγκεκριμένα στο Memorial, όπου μπορούσε να υποβληθεί σε μία συγκεκριμένη θεραπεία με βλαστοκύτταρα. Χρειαζόταν να συγκεντρωθεί, ωστόσο, ένα μεγάλο χρηματικό ποσό και κάπου εκεί ξεσηκώθηκε ένα πρωτοφανές κύμα αλληλεγγύης: χιλιάδες άνθρωποι ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα, προσφέροντας χρήματα για να δοθεί στο παιδί μια ευκαιρία.

Ωστόσο, λόγω γραφειοκρατικών κολλημάτων που προέκυψαν, τα χρήματα αυτά δεσμεύτηκαν από την τράπεζα με αποτέλεσμα να καθυστερήσει το επικείμενο ταξίδι στην Αμερική. Όταν ξεπεράστηκαν τα γραφειοκρατικά εμπόδια, ήταν πλέον αργά. Η θεραπεία δεν πρόλαβε να ξεκινήσει, καθώς το παιδί «έφυγε» στις 5 Μαρτίου 2001, δύο ημέρες μετά την εντολή αποδέσμευσης μέρους του ποσού. Ακολούθησε μια μακρά δικαστική διαμάχη για τη δέσμευση του λογαριασμού, τις ευθύνες που καταλόγιζε η οικογένεια και την αποζημίωση που διεκδίκησε για την απώλεια του παιδιού της.

Το Gazzetta Plus επικοινώνησε με τον δικηγόρο της οικογένειας, Ευάγγελο Γκιγκιλίνη, ο οποίος περιγράφει την πορεία της υπόθεσης και επαναφέρει ένα ερώτημα που, όπως λέει, παραμένει αναπάντητο: τι απέγιναν τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν για τη θεραπεία του Παναγιώτη;

Ο λογαριασμός άνοιξε το 2000, στο όνομα των γονιών και του μικρού Παναγιώτη. Για να γίνει δεκτό το παιδί στο νοσοκομείο Memorial στις ΗΠΑ, απαιτούνταν προκαταβολή περίπου 95.000 δολαρίων. Σύμφωνα με τον Ευάγγελο Γκιγκιλίνη, η θεραπεία που θα ακολουθούσε δεν ήταν πειραματική, ενώ, όπως αναφέρει, υπήρχαν και άλλα παιδιά που κατάφεραν να σωθούν.

Συγκεντρώθηκαν περίπου 100 εκατομμύρια δραχμές, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 300.000 ευρώ. Στην κινητοποίηση συνέβαλε και η δημοσιοποίηση της υπόθεσης από τηλεοπτικά μέσα πανελλαδικής εμβέλειας. Ο κ. Γκιγκιλίνης τονίζει ότι στον λογαριασμό δεν κατατέθηκαν μόνο χρήματα από πολίτες που συγκινήθηκαν από την ιστορία του παιδιού. «Στα χρήματα που συγκεντρώθηκαν, και αυτό πρέπει να τονιστεί, υπήρχαν και χρήματα της οικογένειας. Οι άνθρωποι δεν είχαν άλλον λογαριασμό. Έβαλαν χρήματα οι ίδιοι, τα αδέλφια τους και συγγενείς τους».

«Μέχρι τις 13 Ιουνίου 2000 είχε μαζευτεί αυτό το ποσό. Τότε η Εθνική Τράπεζα μπλόκαρε τις αναλήψεις, θεωρώντας ότι ο λογαριασμός ήταν ερανικός και ότι για τη διάθεση των χρημάτων απαιτούνταν ειδική άδεια, βασισμένη σε μία διάταξη του 1931. Η διάταξη αυτή αποσκοπούσε στην προστασία των πολιτών από τον αιφνιδιασμό και τη συναισθηματική πίεση, ώστε να μην παρασύρονται και δίνουν χρήματα σε υποτιθέμενους εράνους. Αυτό, όμως, όπως αναφέρει, δεν αφορά όσους κατέθεσαν χρήματα σε τραπεζικό λογαριασμό. Όπως είχε γνωμοδοτήσει ο αείμνηστος καθηγητής Νομικής του ΑΠΘ, Ιωάννης Μανωλεδάκης, η κατάθεση χρημάτων στην τράπεζα γίνεται εν γνώσει του καταθέτη, ο οποίος επιλέγει συνειδητά να φύγει από το σπίτι του και να μεταβεί εκεί. Η τράπεζα εξακολούθησε να δέχεται καταθέσεις για σχεδόν έναν χρόνο, παρότι οι αναλήψεις είχαν δεσμευτεί».

Ο Ευάγγελος Γκιγκιλίνης προσθέτει «Η απόφαση αυθαίρετη, καθώς η τράπεζα έκρινε ότι ο λογαριασμός είχε ερανικό χαρακτήρα χωρίς να έχει προηγηθεί σχετική δικαστική απόφαση. Οι προσπάθειες για την αποδέσμευση των χρημάτων συνεχίστηκαν επί μήνες. Τον Μάρτιο του 2001 εκδόθηκε υπουργική απόφαση για την αποδέσμευση των 95.000 δολαρίων, ώστε να καταβληθεί η προκαταβολή στο Memorial».

Οι δικαστικές κινήσεις μετά τον θάνατο του Παναγιώτη

Μετά τον θάνατο του παιδιού, η οικογένεια κινήθηκε νομικά για να διασφαλίσει τα χρήματα που είχαν συγκεντρωθεί. Όπως αναφέρει ο δικηγόρος, πέτυχε την έκδοση απόφασης ασφαλιστικών μέτρων και τη δέσμευση των χρημάτων μέσω μεσεγγύησης. «Μετά τον θάνατο του παιδιού, υπήρχε, καταρχάς, το ζήτημα των χρημάτων. Κάνουμε νομικές ενέργειες και δεσμεύουμε πλέον εμείς τα χρήματα μέσω μεσεγγύησης. Υπήρχε μια διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων, την οποία είχαμε κερδίσει. Τα χρήματα δεσμεύτηκαν και είχαν γίνει παρεμβάσεις από περίπου 1.000 καταθέτες», λέει.

Ο δικηγόρος αναφέρει ότι χρειάστηκαν νέες πιέσεις και η προοπτική περαιτέρω δικαστικών ενεργειών για να αποδεσμευτούν χρήματα υπέρ της οικογένειας. «Περίπου δέκα χρόνια αργότερα η οικογένεια έλαβε τελικά ποσό της προκαταβολής των 95.000 δολαρίων που είχε παραμείνει δεσμευμένο». Στο μεταξύ, το σπίτι τους είχε βγει σε πλειστηριασμό. Την ίδια περίοδο τοποθετεί ο δικηγόρος και τη γνωριμία της οικογένειας με τον σκηνοθέτη Σωτήρη Τσαφούλια, δημιουργό της σειράς «Ριφιφί».

Και προσθέτει: «Παραμένουν, όμως, δεσμευμένα στον λογαριασμό, υπολογίζω, περίπου 200.000 ευρώ, ενδεχομένως πολύ περισσότερα μαζί με τους τόκους, ωστόσο, δεν γνωρίζουμε πού βρίσκονται τα χρήματα».

Το νέο εξώδικο προς την Εθνική Τράπεζα

Η οικογένεια επανήλθε πρόσφατα στο ζήτημα, με τον δικηγόρο να αποστέλλει νέο εξώδικο στην Εθνική Τράπεζα. Σύμφωνα με τον δικηγόρο, το εξώδικο απευθύνθηκε στον Γκίκα Χαρδούβελη, πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Τράπεζας. Σύμφωνα με όσα αναφέρει, με το εξώδικο ζητά την πλήρη κίνηση του λογαριασμού από την ημέρα που άνοιξε μέχρι σήμερα, προκειμένου να διαπιστωθεί τι ακριβώς συνέβη με τις καταθέσεις και το υπόλοιπο. «Αυτή την ερώτηση την είχαμε κάνει και προηγουμένως, αλλά την επαναφέρουμε και τώρα, με αφορμή την ιστορία που έχει ανακινηθεί με το “Ριφιφί”», εξηγεί. Όπως υποστηρίζει, η απάντηση που έχει λάβει μέχρι σήμερα είναι ότι δεν υπάρχει πρόσβαση στον λογαριασμό, επειδή θεωρείται ερανικός.

Ο ίδιος θέλει να διαπιστωθεί αν τα χρήματα εξακολουθούν να βρίσκονται εκεί ή αν έχουν διατεθεί για άλλον σκοπό. «Θεωρητικά, εάν ο λογαριασμός είχε χαρακτηριστεί δικαστικά ερανικός, τα χρήματα θα έπρεπε να αποδοθούν στο υπουργείο Υγείας και, από εκεί και πέρα, να διατεθούν εκεί όπου υπήρχε ανάγκη», αναφέρει.

Οι δικαστικές αποφάσεις

Παράλληλα με τις ενέργειες για την τύχη των χρημάτων, υπήρχε και το ποινικό σκέλος της υπόθεσης που αφορούσε στην απόδοση ποινικής ευθύνης όπου, σύμφωνα με τον δικηγόρο, όλοι οι κατηγορούμενοι αθωώθηκαν, ενώ παράλληλα η οικογένεια διεκδίκησε αποζημίωση και για την ψυχική οδύνη από τον θάνατο του παιδιού. Σύμφωνα με τον Ευάγγελο Γκιγκιλίνη, η πρωτόδικη απόφαση επιδίκασε στην οικογένεια αποζημίωση περίπου δύο εκατομμυρίων ευρώ. Όπως λέει, το ύψος του ποσού ήταν πρωτοφανές από την δικηγορική εμπειρία που διαθέτει.

Η απόφαση, ωστόσο, ανατράπηκε στα επόμενα δικαστικά στάδια και η οικογένεια δεν εισέπραξε ποτέ το ποσό. Ο δικηγόρος αναφέρει: «Η υπόθεση ανατράπηκε από το Εφετείο και τον Άρειο Πάγο και έφτασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, χωρίς να αλλάξει το τελικό αποτέλεσμα. Όπως περιγράφει, στο ΕΔΔΑ υπήρξε μειοψηφούσα γνώμη δικαστή αλβανικής καταγωγής, ο οποίος, υποστήριξε ότι οι δεσμεύσεις είχαν γίνει εσφαλμένα, ότι ο θάνατος του παιδιού συνδεόταν με αυτή την κατάσταση και ότι έπρεπε να επιδικαστεί αποζημίωση για την ψυχική οδύνη. Η γνώμη αυτή δεν άλλαξε την έκβαση της υπόθεσης».

Οι δικαστικές κινήσεις μετά τον θάνατο του Παναγιώτη

Ο δικηγόρος, ωστόσο, παραδέχεται: «Επειδή, κατά κάποιον τρόπο, τότε ζητήσαμε την άσκηση ποινικής δίωξης, ίσως αυτό, τακτικά και στρατηγικά, να το χαρακτήριζα λάθος. Ωστόσο, υπήρχε ευθύνη και σε κάποια πολιτικά πρόσωπα, γεγονός που ενεργοποίησε ευρύτερους αμυντικούς μηχανισμούς και οδήγησε στα αποτελέσματα που σας ανέφερα προηγουμένως.» Όταν ρωτήθηκε για το εάν έχει τελειώσει η δικαστική διαδικασία απαντά: «Έχουν εξαντληθεί όλα τα ένδικα μέσα και δεν υπήρξε κάποιο αποτέλεσμα, ενώ είχαμε μια πρωτόδικη απόφαση πραγματικά καταπληκτική, τόσο ως προς το σκεπτικό όσο και ως προς το διατακτικό της, από τον κ. Παναταζόπουλο. Στη συνέχεια, για κάποιον λόγο, ανατράπηκε, με μεταβολές στη νομοθεσία και διάφορα άλλα ζητήματα».

«Η υπόθεση ολοκληρώθηκε και ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου: το 2022 εκδόθηκε η απόφαση σε πρώτο βαθμό και, πριν από μερικούς μήνες, το 2026, αποφάνθηκε και η διευρυμένη σύνθεση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου. Το δικαστήριο εξέτασε το ζήτημα της καθυστέρησης από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης, με αναφορά στο άρθρο 2. Υπήρξε η συγκεκριμένη μειοψηφία, αλλά τελικά η άποψή της δεν επικράτησε. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα καθαρά νομικό και τυπικό ζήτημα, το οποίο δεν αγγίζει την ουσιαστική και ηθική διάσταση της υπόθεσης»

Όταν ρωτήθηκε ποιος φέρει κατά την γνώμη του την μεγαλύτερη ευθύνη απάντησε : «Η διοίκηση της τράπεζας, χωρίς καμία συζήτηση, τόσο σε τοπικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο διοίκησης, επί των ημερών του κ. Καρατζά.»

Η πρόταση για ίδρυμα στο όνομα του Παναγιώτη

Κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαμάχης για την αποζημίωση, η οικογένεια είχε προτείνει μια διαφορετική λύση. Αντί να λάβει τα δύο εκατομμύρια ευρώ που είχαν επιδικαστεί πρωτοδίκως, πρότεινε να δημιουργηθεί ένα ίδρυμα στο όνομα του παιδιού, με στόχο την ενίσχυση της προσπάθειας για την εξεύρεση συμβατών δοτών μυελού των οστών. Όπως εξηγεί ο κ. Γκιγκιλίνης, η πρόταση προέβλεπε τη δημιουργία μιας δεξαμενής δοτών μυελού των οστών, με την πρωτοβουλία να παρουσιάζεται ως δράση της ίδιας της τράπεζας.

«Θα πρέπει να μάθουν πού πήγαν τα χρήματά τους»

Για την οικογένεια, το βασικό ερώτημα σήμερα αφορά τις καταθέσεις που έγιναν με συγκεκριμένο σκοπό: να μπορέσει ο Παναγιώτης να ταξιδέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες για θεραπεία. Ο δικηγόρος τονίζει ότι τα χρήματα προέρχονταν τόσο από συγγενείς όσο και από χιλιάδες ανθρώπους που ανταποκρίθηκαν στην συγκέντρωση χρημάτων, και υποστηρίζει ότι όλοι δικαιούνται να γνωρίζουν τι απέγιναν. «Επαναλαμβάνω ότι ανήκαν στην οικογένεια, στο ευρύτερο οικογενειακό της περιβάλλον και σε όλους εκείνους τους ανθρώπους που τα προσέφεραν συνειδητά, προκειμένου να πάει το παιδί στην Αμερική. Δεν τα έδωσαν για κάποιον άλλο λόγο», τονίζει. Και καταλήγει: «Θα πρέπει να μάθουν και όλοι αυτοί οι χιλιάδες άνθρωποι πού πήγαν τα χρήματά τους. Αυτό θέλουμε, τίποτε άλλο».

Τα ερωτήματα παραμένουν: εξακολουθεί το ποσό να βρίσκεται δεσμευμένο στον λογαριασμό; Έχει διατεθεί με κάποιον άλλο τρόπο; Και με ποια διαδικασία χαρακτηρίστηκε ερανικός ο λογαριασμός που είχε ανοίξει για να καλυφθούν οι ανάγκες της θεραπείας του παιδιού; Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, σύμφωνα με τον δικηγόρο, μπορεί να δώσει η πλήρης κίνηση του λογαριασμού.