Τι αλλάζει από Σεπτέμβριο στις διαθήκες - Πώς διαμορφώνοται τα δικαιώματα των κληρονόμων

Aπό τον Σεπτέμβριο του 2026, τίθεται σε ισχύ το κληρονομικό δίκαιο, το οποίο εισάγει ουσιαστικές αλλαγές στις διαθήκες, τις κληρονομιές, καθώς και στα δικαιώματα συγγενών και συντρόφων.

Οι νέες διατάξεις επηρεάζουν άμεσα όσους θέλουν να συντάξουν διαθήκη, να διασφαλίσουν την περιουσία τους ή να προχωρήσουν στη διαχείριση κληρονομικών υποθέσεων.

Tο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για το νέο «Πλαίσιο για τις κοινωφελείς περιουσίες, ιδρύματα, σχολάζουσες κληρονομίες και δωρεές προς το Δημόσιο» απλοποιεί τη διαδικασία της δημόσιας διαθήκης, δύο μάρτυρες θα χρειάζονται πλέον οι «μυστικές» διαθήκες, ενώ μεγαλύτερη προστασία παρέχεται στους κληρονόμους απέναντι σε υπέρογκα χρέη.

Τι αλλάζει από τον Σεπτέμβριο

1. Διαθήκες

• Απλοποιείται η διαδικασία της δημόσιας διαθήκης.
• Η μυστική διαθήκη θα συντάσσεται πλέον με δύο μάρτυρες.
• Προβλέπεται ειδική διαδικασία για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου.
• Οι ιδιόγραφες διαθήκες διατηρούνται, αλλά με αυστηρότερους ελέγχους.
• Δικαίωμα σύνταξης διαθήκης αποκτούν και άτομα από 16 ετών.
• Απαγορεύονται διαθήκες υπέρ προσωπικού νοσοκομείων, οίκων ευγηρίας και ιδρυμάτων περίθαλψης όπου νοσηλεύεται ο διαθέτης.

2. Εξ αδιαθέτου διαδοχή

• Ο/η σύζυγος λαμβάνει μεγαλύτερο ποσοστό όταν υπάρχει ένα παιδί: το 1/3 της κληρονομιάς.
• Σε περίπτωση περισσότερων παιδιών, παραμένει το ποσοστό του 1/4.
• Αν δεν υπάρχουν παιδιά, ο/η σύζυγος κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία πριν από γονείς και λοιπούς συγγενείς.
• Ίδια δικαιώματα προβλέπονται και για τα σύμφωνα συμβίωσης.
• Αναγνωρίζονται δικαιώματα και σε σύντροφο χωρίς γάμο, εφόσον η σχέση διαρκεί πάνω από 3 χρόνια.

3. Νόμιμη μοίρα

• Οι κληρονόμοι δεν αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα στα ακίνητα.
• Μπορούν να ζητήσουν τη μερίδα τους σε χρήμα.
• Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική απαίτηση.

4. Χρέη κληρονομιάς

• Παρέχεται μεγαλύτερη προστασία στους κληρονόμους απέναντι σε υπέρογκα χρέη.
• Ο κληρονόμος δεν ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία, εκτός αν δηλώσει ότι θα διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομιά.

5. Εκκαθάριση κληρονομιάς

• Εκκαθαριστής θα ορίζεται δικηγόρος από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου.

6. Άλλες σημαντικές αλλαγές

• Οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στις τάξεις κληρονομίας.
• Αναγνωρίζεται κληρονομικό δικαίωμα σε σύντροφο ελεύθερης συμβίωσης, υπό προϋποθέσεις.
• Επεκτείνεται η προστασία της οικογενειακής στέγης, σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή, και στον σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης.