«Απόβαση» Αμερικανών υπουργών στην Αθήνα για την ενέργεια - Κόμβος η Ελλάδα για το LNG

Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο να καταφθάνουν στην Αθήνα ταυτόχρονα πολλά στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης μαζεμένα. Αυτό ακριβώς όμως συμβαίνει από το απόγευμα της Τετάρτης, καθώς ένα ενισχυμένο κλιμάκιο Αμερικανών αξιωματούχων έφτασε ενόψει της 6ης Υπουργικής Συνάντησης Εταιρικής Σχέσης για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (6th P-TEC). Με αυτό, αποδεικνύεται ότι δεν ήταν καθόλου τυχαία η άφιξη και της νέας πρέσβεως των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλυ Γκιλφόιλ δύο 24ωρα νωρίτερα.

Ο Υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, και ο Υπουργός Εσωτερικών, Νταγκ Μπέργκαμ, ηγούνται της ομάδας που θα συμμετάσχει εκ μέρους της Ουάσιγκτον στις εργασίες της συνάντησης, που θα διεξαχθεί την Πέμπτη 6 και την Παρασκευή 7 Νοεμβρίου. Όλα τα κρίσιμα και ανοιχτά θέματα ενεργειακής συνεργασίας αναμένεται να μπουν στο τραπέζι, σε μια ιδιαίτερα δυναμική περίοδο.

Η σύσκεψη στο Μαξίμου

Οι δύο Αμερικανοί υπουργοί συμμετείχαν το βράδυ της Τετάρτης σε σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Από αμερικανικής πλευράς τους συνοδεύουν επίσης ο αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών Μάικλ Ρίγκας και ο Υφυπουργός Εξωτερικών για θέματα ενέργειας Τζέικομπ Χέλμπεργκ, ενώ στη σύσκεψη, εκτός από την πρέσβη Κίμπερλι Γκιλφόιλ, συμμετείχαν και ανώτερα στελέχη κρατικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ακούστε όσα είπε στις "Αναλύσεις" του Newshub ο Τάσος Τσιπλάκος για τις ενεργειακές εξελίξεις στην Ααντολική Μεσόγειο:

Τάσος Τσιπλάκος: Οι ΗΠΑ επενδύουν στην Ανατ.Μεσόγειο και η Ελλάδα γίνεται ενεργειακός κόμβος (podcast)

Από ελληνικής πλευράς στη χθεσινοβραδινή σύσκεψη συμμετείχαν ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος και σειρά στελεχών του Μαξίμου και των υπουργείων Εξωτερικών και Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αφού υπογράμμισε τις στρατηγικές διαστάσεις των δυνατοτήτων της ελληνικής ναυτιλίας και των υποδομών και δικτύων μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), αλλά και τη σημασία της επενδυτικής παρουσίας αμερικανικών κολοσσών στην Ελλάδα, τόνισε με έμφαση τη σπουδαιότητα της ανάπτυξης του “Κάθετου Διαδρόμου” που θα μπορεί να ενώνει την Ελλάδα με την Ουκρανία και τις Βαλτικές χώρες μεταφέροντας LNG.

Ο Νταγκ Μπέργκαμ, επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας, αναφέρθηκε στο ιστορικό των επαφών του με την ελληνική κυβέρνηση και τον Σταύρο Παπασταύρου συγκεκριμένα, τονίζοντας ότι “βρισκόμαστε εδώ με τον Κάθετο Διάδρομο, τον συνεχιζόμενο διάλογο, την πρωτοβουλία 3+1, ανακοινώσεις και τις συγκεκριμένες συμφωνίες που μπορούν να επιτευχθούν. Ολα αυτά όμως αντανακλούν τη στιγμή που βρισκόμαστε στον χρόνο και στην ιστορία, δηλαδή ότι η ενέργεια δεν ήταν ποτέ πιο σημαντική από ό,τι είναι σήμερα”.

Παίκτης-κλειδί οι Ηνωμένες Πολιτείες

Οι ΗΠΑ γίνονται παίκτης-κλειδί για τις ενεργειακές επενδύσεις στην Ελλάδα, καθώς πριν λίγες εβδομάδες η Chevron αναδείχθηκε σε ανάδοχο ερευνών για πιθανά κοιτάσματα υδρογονανθράκων στα νότια της Κρήτης. Πριν λίγες ημέρες ο έτερος αμερικανικός πετρελαϊκός κολοσσός Exxon-Mobil ανακοίνωσε ότι θα ξεκινήσει τους επόμενους μήνες τις δοκιμαστικές γεωτρήσεις στα θαλασσοτεμάχια νοτιοδυτικά της Κρήτης. Και οι δύο αμερικανικές πολυεθνικές ενεργούν σε κοινοπραξία με την Helleniq Energy.

Η σημασία που αποδίδουν οι Αμερικανοί στην ενεργειακή συνεργασία και τον ρόλο της Ελλάδας είναι εμφανής όλα τα προηγούμενα χρόνια, ωστόσο τους τελευταίους μήνες φαίνεται να εντείνεται ιδιαίτερα. Ήδη από την εποχή που ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ Τζέφρυ Πάιατ, αμέσως μετά την αναχώρησή του από την Αθήνα, τοποθετήθηκε στη θέση του Υφυπουργού Εξωτερικών για την ενέργεια είχαν μπει οι βάσεις για μια βαθύτερη ελληνοαμερικανική συνεργασία στην ενέργεια. 

Δεν πρόκειται για τυχαίο τομέα, οι ενεργειακές επενδύσεις και συνδέσεις κάθε είδους αποτελούν το κατεξοχήν πεδίο ανάπτυξης συνεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο, φέρνοντας την Ελλάδα στο επίκεντρο ευρύτερων διεργασιών μέσα από τη συνεργασία όχι μόνο ασφαλώς με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και με χώρες της ευρύτερης περιοχής.

Οι Αμερικανοί ενθαρρύνουν με θέρμη τη συνεργασία της Ελλάδας όχι μόνο με την Κύπρο, αλλά και με το Ισραήλ και κατ’ επέκταση και με την Αίγυπτο στην ανάπτυξη διαφόρων projects μεταφοράς ενέργειας, ενώ σαφώς έχουν παρουσία σε ενεργειακές και εξορυκτικές δραστηριότητες σε όλες τις παραπάνω χώρες. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι μόλις πριν λίγες ημέρες, σχεδόν παράλληλα ήρθαν δύο θετικές για την Ελλάδα εξελίξεις στα ενεργειακά της Ανατολικής Μεσογείου. Αφενός έπεσαν στις Βρυξέλλες οι υπογραφές για την ενεργειακή σύνδεση GREGY, που θα μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια απευθείας από την Αίγυπτο στην Ελλάδα και όλη την ευρωπαϊκή αγορά, αλλά και ο Λίβανος προχώρησε σε αναγνώριση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κύπρου, “θωρακίζοντας” περαιτέρω διπλωματικά τη θέση της Λευκωσίας στις συζητήσεις για τις θαλάσσιες ζώνες. 

Ο Νταγκ Μπέργκαμ, Υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ που έχει στο χαρτοφυλάκιό του και τα θέματα εξορυκτικών δραστηριοτήτων και φυσικών πόρων, είχε βρεθεί μάλιστα στην Ελλάδα ακόμα δύο φορές τους προηγούμενους μήνες, τονίζοντας ιδιαίτερα τη σημασία της Ελλάδας ως στρατηγικό εταίρο της Ουάσιγκτον και υπογραμμίζοντας την εξέλιξη της χώρας μας σε κόμβο μεταφοράς ενέργειας προς την Ευρώπη. Είναι σαφές ότι σε αυτή τη φάση είναι στρατηγική προτεραιότητα των Αμερικανών το άνοιγμα περισσότερων ενεργειακών δρόμων και εναλλακτικών, προκειμένου η Ευρώπη να απεξαρτηθεί πλήρως από τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες.

Η Ανατολική Μεσόγειος σταθερά στο προσκήνιο

Παράλληλα με τις εργασίες της 6ης P-TEC θα λάβει χώρα στην Αθήνα και σύνοδος της Πρωτοβουλίας 3+1, δηλαδή του συμβουλίου των υπουργών Ενέργειας της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ με τη συμμετοχή των ΗΠΑ. Το τρίγωνο Αθήνα-Λευκωσία-Τελ Αβίβ έχει για τους Αμερικανούς κομβικό ρόλο στις ενεργειακές προοπτικές της Ανατολικής Μεσογείου. 

Η θερμότερη επανενεργοποίηση των ενεργειακών εξελίξεων και διεργασιών μετά την παύση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα της Ουάσιγκτον αυτή την περίοδο. Σε αυτό το πλαίσιο η συγκέντρωση των αξιωματούχων της ενέργειας και σημαντικών στελεχών από τους ενεργειακούς κολοσσούς στην Αθήνα αυτές τις ημέρες εξυπηρετεί άριστα τις επιλογές της διακυβέρνησης Τραμπ, καθώς αρκετοί θεωρούν ότι “ζεσταίνει” το κλίμα και για την επερχόμενη επανενεργοποίηση του πλαισίου των “συμφωνιών του Αβραάμ”, που ο Αμερικανός πρόεδρος θεωρεί ένα από τα βασικά στοιχεία επιτυχίας της πρώτης του θητείας.

Συνεπώς, έχουμε μπροστά μας ένα ιδιαίτερα σημαντικό διήμερο, που όχι μόνο θα εμπεδώσει το εξαιρετικό κλίμα, αλλά πιθανότατα θα φέρει και νέες εξελίξεις. Σε αυτό το κάδρο, αρκετοί τοποθετούν την αυτοπεποίθηση που εκπέμπει τον τελευταίο καιρό η Αθήνα, παρά το όχι πολύ καλό κλίμα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. 

Δεν είναι καθόλου τυχαία, επισημαίνουν κυβερνητικά στελέχη και αναλυτές, η στιγμή που επέλεξε η ελληνική κυβέρνηση να βάλει στο τραπέζι την προοπτική μιας μεγάλης διάσκεψης των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου για τις θαλάσσιες ζώνες. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, αυτό είναι κάτι που δεν συζητείται προς το παρόν, αν και δεν αποκλείεται να δούμε κάποια πρωτοβουλία από ελληνικής πλευράς τους πρώτους μήνες του 2026, πάντα σε συνεννόηση με τον αμερικανικό παράγοντα.