Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ συντονίζονται για την άμυνα της Ανατολικής Μεσογείου - Ποια θα είναι τα επόμενα βήματα;

Νέες και πρωτοφανείς, για τα ως τώρα δεδομένα, διαστάσεις λαμβάνει η στρατηγική συνεργασία μεταξύ Ελλάδος και Ισραήλ. Απ’ ό,τι φαίνεται η επιλογή των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως αποδείχθηκε από τις κινήσεις των τελευταίων μηνών, να δώσουν έμφαση στο σχήμα συνεργασίας “3+1”, δηλαδή Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ συν τις ΗΠΑ, ως άξονα ασφάλειας και ενεργειακής σύμπραξης στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύει σημαντικά τα μέχρι τώρα βήματα και δίνει ώθηση στην εμβάθυνση της πολυμερούς συνεργασίας ακόμα και με κατευθύνσεις που δεν ήταν νωρίτερα προτεραιότητα, όπως η αμυντική συνεργασία, αλλά με επιχειρησιακή διάσταση.

Μπορεί οι πληροφορίες για άμεση συγκρότηση διακλαδικής δύναμης ταχείας αντίδρασης από τις τρεις χώρες να διαψεύστηκαν σε αυτή τη φάση από Έλληνες και Ισραηλινούς αξιωματούχους, ωστόσο είναι σαφές ότι το περιεχόμενο των δημοσιευμάτων αντανακλά αυτά που έχουν ήδη συζητηθεί στις συναντήσεις ανάμεσα στα επιτελεία σε Αθήνα, Λευκωσία και Τελ Αβίβ. Γιατί οι συναντήσεις αυτές είναι γεγονός και το τελευταίο διάστημα μάλιστα έχουν πυκνώσει, χωρίς να γίνεται πλέον και προσπάθεια να παραμείνουν μυστικές.

Το βασικό πλαίσιο των πληροφοριών που δημοσιεύτηκαν αφορά την συγκρότηση, σε πρώτη φάση διακλαδικής πολυεθνικής δύναμης με ζώνη ευθύνης την περιοχή από το νοτιοανατολικό Αιγαίο μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο. Στην δύναμη αυτή θα συμμετέχουν χερσαίες ταχυκίνητες δυνάμεις ύψους 2500 ανδρών (1000 αντίστοιχα από την χώρα μας και το Ισραήλ και 500 άνδρες από την Κύπρο), δύο κύριες ναυτικές μονάδες επιφανείας (μία ελληνική φρεγάτα και μια ισραηλινή κορβέτα) και δύο μοίρες μαχητικών αεροσκαφών, μία από την ΠΑ και μία από την IAF.

Αν και, όπως είπαν στρατιωτικοί αξιωματούχοι που ερωτήθηκαν μετά τα δημοσιεύματα, “δεν βρισκόμαστε ακόμα εκεί”, οι διαβουλεύσεις ανάμεσα στα επιτελεία έχουν προχωρήσει και πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι σενάρια συγκρότησης παρόμοιων μεικτών task force, αλλά και επιχειρησιακών διαστάσεων που θα έχουν αυτές, έχουν ήδη συζητηθεί σε προχωρημένο επίπεδο.

Η αποστροφή δε του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά τη συνέντευξη τύπου των ηγετών μετά την προ ημερών 10η τριμερή διάσκεψη Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ πως “Οσοι πιστεύουν ότι μπορούν να επαναφέρουν την αυτοκρατορία τους και την κυριαρχία τους στις χώρες μας, τους λέμε ότι αυτό δεν θα συμβεί. Ξεχάστε το. Ούτε να το σκέφτεστε. Είμαστε αποφασισμένοι να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας” είναι ιδιαίτερα εύγλωττη. Ο όρος “αυτοκρατορία” μάλιστα μοιάζει να είναι ειδικά επιλεγμένος για να στοχεύσει στα νεο-οθωμανικά όνειρα περιφερειακής κυριαρχίας της Τουρκίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η εμβάθυνση και ωρίμανση της αμυντικής συνεργασίας ανάμεσα στις τρεις χώρες πέρα από το εκπαιδευτικό και εξοπλιστικό επίπεδο πρέπει να θεωρείται πλέον δεδομένη και τα σημάδια σχετικά με αυτό είναι πάρα πολλά για να αγνοηθούν. Το διαφαινόμενο μάλιστα τέλος του πολέμου στη Γάζα φαίνεται ότι επιταχύνει τις σχετικές πρωτοβουλίες.

Καταρχάς, είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι μετά τις εκπαιδευτικές ανταλλαγές, που έχουν φτάσει στο επίπεδο να έχουμε κοινές ασκήσεις ισραηλινών χερσαίων δυνάμεων με ελληνικές και ελληνοκυπριακές, με συμμετοχή ενίοτε και Αμερικανών, έχουμε κατακόρυφη αναβάθμιση των εξοπλιστικών σχέσεων. Μετά τα πυραυλικά συστήματα που έχουν ήδη ενταχθεί ή εντάσσονται σε επιχειρησιακή χρήση (όπως το σύστημα πυραυλικού πυροβολικού Barak στην Κύπρο και τα “πολυμορφικά” διακλαδικά αντιαρματικά Spike NLOS στην Ελλάδα) ακολουθούν ακόμα σημαντικότερα συστήματα, όπως τα νέα ισραηλινά επιθετικά όπλα Rampage και Spice για την ΠΑ και οι πολλαπλοί εκτοξευτές πυραύλων PULS. Παράλληλα, ανοίγει το κεφάλαιο της συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ στην αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική άμυνα, που ενδιαφέρει πάρα πολύ την Ελλάδα στο πλαίσιο δημιουργίας της “Ασπίδας του Αχιλλέα”.

Τέλος, η έμφαση που δίδεται από την αμερικανική πλευρά στο άνοιγμα των ενεργειακών δρόμων της Ανατολικής Μεσογείου, των ηλεκτρικών διασυνδέσεων (Αίγυπτος-Ελλάδα, Ελλάδα-Κύπρος και Κύπρος-Ισραήλ) τις νέες έρευνες και επενδύσεις που έρχονται στο φυσικό αέριο με τη συμμετοχή αμερικανικών κολοσσών και τη στρατηγική σημασία που αποδίδει το Ισραήλ στην ενεργειακή συνεργασία με την Αίγυπτο, την Κύπρο και την Ελλάδα, πάντα υπό την ομπρέλα και εποπτεία των ΗΠΑ, δημιουργεί τις ανάγκες για εγγυήσεις ασφαλείας σε όλο αυτό το πολυμορφικό γεωγραφικό πεδίο από τις ακτές της Μέσης Ανατολής ως την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα.

Στο πλαίσιο αυτό ο ανταγωνισμός του Ισραήλ με την Τουρκία και οι παραδοσιακές διαφορές Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες έρχονται να δημιουργήσουν ένα πλέγμα επάλληλων συγκρουόμενων συμφερόντων, στο οποίο η Άγκυρα λαμβάνει το μήνυμα από την Ουάσιγκτον ότι πρέπει να είναι προσεκτική, να συνεργαστεί με τις ήδη αναπτυσσόμενες πρωτοβουλίες και να λειτουργεί εποικοδομητικά. Όλα αυτά επιτείνουν τον εκνευρισμό της τουρκικής ηγεσίας.

Σε αυτό το πλαίσιο γίνεται επιτακτική η ανάγκη να υπάρχουν πολλαπλά εργαλεία προβολής ισχύος και στρατιωτικής αποτροπής, ανάγκη που υπαγορεύει την εκκόλαψη και ανάπτυξη της συνεργασίας ανάμεσα στην Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ στην ανταλλαγή πληροφοριών, την έγκαιρη προειδοποίηση και τον έλεγχο της περιοχής και την ένοπλη ταχεία παρέμβαση, αν χρειαστεί, για την εξουδετέρωση απειλών. 

Η συμπεριφορά της Τουρκίας και οι προαναγγελίες νέων ερευνών για κοιτάσματα υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο προδιαθέτουν για τις πιθανές μορφές που θα λάβουν οι προκλήσεις αυτές. Απέναντι σε αυτό το πιθανό πλαίσιο απειλών ο άξονας Αθηνών-Λευκωσίας-Τελ Αβίβ έχει αποφασίσει να μην είναι απροετοίμαστος.