Ελληνοτουρκικά: «Αυτοσυγκράτηση χωρίς υποχωρήσεις» το μήνυμα της Αθήνας

Το θερμόμετρο ανεβαίνει στις ελληνοτουρκικές σχέσεις τις τελευταίες ημέρες, με την Τουρκία να επιλέγει να ανεβάσει τους τόνους, απαντώντας ουσιαστικά σε πρωτοβουλίες της ελληνιικής πλευράς. Πρωτοβουλίες που αφορούν, ωστόσο, αποκλειστικά και μόνο την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας, στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και με αξιοποίηση των εμπεδωμένων πρακτικών της ευρωπαϊκής και διεθνούς νομιμότητας. 

Από τη μία η χωροθέτηση εθνικών θαλάσσιων πάρκων από την Ελλάδα, από την άλλη η υπογραφή της συμφωνίας στρατηγικής εταιρικής συμμετοχής του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam στον Great Sea Interconnector, το εταιρικό σχήμα της ενεργειακής σύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου και τέλος η δημοσίευση του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδιασμού για τις ΑΠΕ ήταν κινήσεις που ενόχλησαν την Τουρκία. Γι' αυτό και ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο δημοσιεύθηκαν τα δύο προεδρικά διατάγματα χωροθέτησης των δύο τουρκικών "εθνικών θαλάσσιων πάρκων".

Μάθετε όσα θέλετε να ξέρετε για τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα μέσα από τα podcast του newshub.gr

Όπως είχαμε έγκαιρα εξηγήσει στο Newshub, η Τουρκία είχε δείξει έγκαιρα τις διαθέσεις της και ετοιμαζόταν καιρό για αυτή τη σταδιακή κλιμάκωση, βασισμένη στην εντύπωση της ηγεσίας της ότι η συγκυρία ευνοεί το στρατηγικό παιχνίδι εδραίωσης της τουρκικής παρουσίας στην Ααντολική Μεσόγειο. Και όταν λέμε για συγκυρία, εννοούμε ασφαλώς την πολιτική του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν κρύβει τον θαυμασμό και την εκτίμησή του στο πρόσωπο του Τούρκου ομολόγου του, αλλά φυσικά και τη συναλλακτική αντίληψή του για τις διεθνείς σχέσεις. Όλα αυτά δημιουργούν ένα υπέδαφος δυνητικά αρνητικό για την Ελλάδα, αν δημιουργηθούν οι συνθήκες να μπουν τα ελληνοτουρκικά στο "μενού" των ενδιαφερόντων του Ντόναλντ Τραμπ. 

Η απάντηση Μητσοτάκη

Η ελληνική κυβέρνηση μέχρι στιγμής επιλέγει μια διττή στρατηγική. Από τη μια μεριά προχωρά χωρίς τυμπανοκρουσίες στην υλοποίηση των επενδύσεων και προγραμμάτων που ενδιαφέρουν στρατηγικά τη χώρα (ηλεκτρική διασύνδεση μικρών νησιών του Αιγαίου, υλοποίηση καλωδίου Ελλάδας-Κύπρου, εφαρμογές χωροταξικού σχεδιασμού). Από την άλλη, δεν ανεβάζει τους τόνους, επιλέγοντας να μην απαντά δυναμικά στις προκλήσεις, αλλά να μην εμφανίζει και σημάδια υποχωρητικότητας από τις θέσεις της.

Αυτή η τακτική επιβεβαιώθηκε και με το κυριακάτικο μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη, το πρώτο μετά την τουρκική πρόκληση με τα θαλάσσια πάρκα. Ο Έλληνας πρωθυπυργός επέλεξε να μην απαντήσει ευθέως, αλλά να προβάλλει τις ενέργειες της ελληνικής κυβένρησης για την προώθηση των εθνικών συμφερόντων και να στείλει ένα μήνυμα που συνδυάζει την ήπια και συναινετική διάθεση, χωρίς όμως υποχωρητικότητα.

Ο Κ.Μητσοτάκης έδωσε έμφαση στη συμμετοχή του γαλλικού οίκου Meridiam στην ενεργειακή διασύνδεση με την Κύπρο, η οποία τεχνικά υλοποιείται από την επίσης γαλλική Nexans, τονίζοντας ότι η συμφωνία "είναι μια ισχυρή ψήφος εμπιστοσύνης στις ενεργειακές μας υποδομές". Ταυτόχρονα, έκανε αναφορά στην ολοκλήρωση των χωροταξικών σχεδιασμών, η οποία θα συζητηθεί σήμερα και στο υπουργικό συμβούλιο, και υπογράμμισε τη σημασία τους, βρίσκοντας αφορμή να στείλει ευθέως μήνυμα στην άλλη πλευρά του Αιγαίου.

"Η θέση μας είναι ξεκάθαρη και δεν αλλάζει: η Ελλάδα κινείται με βάση το Διεθνές Δίκαιο, ασκεί τα δικαιώματά της και δεν πρόκειται να αφήσει απειλές ή παράνομες διεκδικήσεις να καθορίσουν τις αποφάσεις της" τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σε μια διατύπωση που δεν αφήνει αμφιβολίες για τις προθέσεις της Αθήνας. Χαρακτήρισε δε παράλληλα ανυπόστατους τους ισχυρισμούς της Άγκυρας για "γκρίζες ζώνες" σε σχέση με νησιά και νησίδες όπου η γειτονική χώρα αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία.

Ο πρωθυπουργός συμπλήρωσε ότι η Ελλάδα επιδιώκει "σταθερά τον διάλογο και τις σχέσεις καλής γειτονίας με την Τουρκία", τονίζοντας όμως ταυτόχρονα ότι "διάλογος δεν σημαίνει υποχώρηση. Και σίγουρα δεν σημαίνει ότι θα σταματήσουμε να κάνουμε όσα θεωρούμε σωστά και αναγκαία για τη χώρα μας".

Από τα "ήρεμα νερά" στην "ήρεμη δύναμη"

Είναι σαφές ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική έχει απολύτως αντιληφθεί ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν προ πολλού περάσει σε άλλη φάση. Η Τουρκία είναι αποφασισμένη να αξιοποιήσει το θετικό momentum της προεδρίας Τραμπ και της εξασθένισης των αντιστάσεων του Κογκρέσου με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Εξίσου όμως αποφασισμένη εμφανίζεται και η Αθήνα να μην επιτρέψει τον διεμβολισμό των αναπτυξιακών προγραμμα΄των που την ενδιαφέρουν και έρχονται να "δέσουν" την ενέργεια με τις θαλάσσιες ζώνες που επιχειρεί να αμφισβητήσει η γειτονική χώρα.

Στο ίδιο ακριβώς μήκος κύματος με τον πρωθυπουργό κινήθηκε και ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης σε συνέντευξή του στην εφημερίδα "Το Βήμα". Ο κ.Γεραπετρίτης υπερσπίστηκε την πολιτική των "ήρεμων νερών", από την οποία τόνισε ότι η Ελλάδα αποκόμισε έμπρακτα οφέλη. Αναγνώρισε όμως παράλληλα ότι βρισκόμαστε πλέον σε ένα διαφορετικό τοπίο, στο οποίο "οποιαδήποτε απόπειρα προσβολής των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων αντιμετωπίζεται με κάθε πρόσφορο μέσο. Πρωταρχική μας επιδίωξη είναι προφανώς η ειρηνική επίλυση των διαφορών, όμως είμαστε απολύτως έτοιμοι για κάθε σενάριο".

Παράλληλα, ο ΥπΕξ υπογράμμισε εμφατικά ότι η περίοδος της εξομάλυνσης με την Άγκυρα και των "ήρεμων νερών" έδωσε χρόνο στην Ελλάδα να προωθήσει την ατζέντα και την πολιτική της αμυντικά, πολιτικά και διπλωματικά, έτσι ώστε "η Ελλάδα είναι σήμερα ισχυρότατος διεθνής παίκτης με λόγο παντού στο διεθνές γίγνεσθαι, είναι σε εξαιρετικά ανθεκτική δημοσιονομική κατάσταση και η στρατιωτική της ισχύ έχει εκτοξευθεί, ενόσω την ίδια περίοδο θεσμοποιήσαμε τα επιχειρήματά μας στο Αιγαίο και την Ανατολική Ευρώπη. Ναι, θέλουμε την ειρήνη. Αλλά τη θέλουμε από θέση ισχύος".

Από τις δημόσιες τοποθετήσεις τόσο του πρωθυπουργού όσο και του ΥπΕξ διαφαίνεται μια ενιαία πολιτική και επικοινωνιακή στρατηγική. Η Ελλάδα προβάλλει με ήπιο και διαλεκτικό αλλά όχι με ελαστικό τρόπο τις θέσεις της, εμφαν΄ζιοντας ένα προφίλ "ήρεμης δύναμης" που γνωρίζει τι θέλει και είναι έτοιμη να το διασφαλίσει αν χρειαστεί στο πεδίο. Η ελληνική πλευρά δεν παρασύρεται σε ρητορικές κλιμακώσεις και παράνομες ενέργειες, αλλά δεν προτίθεται να εμφανίσει και καμία υποχωρητικότητα στα συμφέροντά της έναντι των τουρκικών αξιώσεων. Αυτή θα μπορούσε να είναι μια σύνοψη της ελληνικής αντίδρασης απέναντι στην τουρκική κλιμάκωση.

Η Ελλάδα ενδιαφέρεται να διατηρήσει την ένταση στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο για να διαφυλάξει τις θετικές οικονομικές της προοπτικές και να κρατήσει "μακριά" ένα πιθανό ενδιαφέρον του Λευκού Οίκου για διευθετήσεις στην περιοχή. Ταυτόχρονα όμως δηλώνει ότι είναι απόλυτα αποφασισμένη να μην κάνει πίσω στις επιδιώξεις της, που οπωσδήποτε είναι ιδιαίτερα μετριοπαθείς, και είναι σε πλήρη ετοιμότητα να τις υπερασπιστεί μάλιστα, αν οι προκλήσεις φτάσουν να εκδηλωθούν με ανάλογους τρόπους .