Ελληνοτουρκικά: Ετοιμάζεται για κλιμάκωση διαρκείας η Άγκυρα!

Με συγκαλυμμένο αλλά σαφή πλέον τρόπο επιλέγει η Τουρκία να ανοίξει έναν νέο κύκλο έντασης έναντι της χώρας μας γύρω από τη διαχείριση των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό τεκμηριώνεται από μια σειρά κινήσεων, με κορυφαία όμως την προετοιμασία νόμου-πλαίσιο για τη ρύθμιση των θαλασσίων ζωνών στο τουρκικό δίκαιο. Ο νόμος αυτός έχει κριθεί αναγκαίος, καθώς η γειτονική χώρα δεν έχει ποτέ ως τώρα αποδεχθεί στο σύνολό της και δεν έχει κυρώσει τη Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο των Θαλασσών (UNCLOS).

Ως αποτέλεσμα, στη νομοθεσία της Τουρκίας υπάρχουν σοβαρά κενά σε σχέση με τα ζητήματα ορισμού, καθορισμού και ρύθμισης των θαλασσίων ζωνών. Αυτά τα κενά βέβαια υφίστανται εδώ και αρκετές δεκαετίες, ωστόσο τώρα η τουρκική ηγεσία επιλέγει να ανασύρει το ζήτημα από το συρτάρι, και ενημερώνοντας μέσω δημοσιογραφικών διαρροών ότι επίκειται κατάθεση σχετικού νομοσχεδίου στην τουρκική εθνοσυνέλευση. Το πιο ενδιαφέρον όμως τμήμα αυτών των επαναλαμβανόμενων διαρροών είναι ότι στο νέο αυτό νομοθετικό πλαίσιο πρόκειται να συμπεριληφθούν όλες οι κατά καιρούς τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες, η στρατηγική της "Γαλάζιας Πατρίδας", η θεωρία των "γκρίζων ζωνών", οι θέσεις για την μη επήρεια των νήσων και νησίδων επί της Αποκλεισιτκής Οικονομικής Ζώνης και το διαβόητο τουρκολυβικό μνημόνιο!

Η περιβαλλοντολόγος και συγγραφέας Ελπίδα Τσαμπουράκη έχει αναλύσει στα podcast του Newshub το πώς η Τουρκία κλιμακώνει τις προκλήσεις και διεκδικήσεις της στο Αιγαίο για τις θαλάσσιες ζώνες:  

Η τακτική της κλιμάκωσης

Παράλληλα η Τουρκία έχει αποδείξει ότι ολόκληρο το τελευταίο εξάμηνο έχει επιλέξει να ξεδιπλώσει μια τακτική κλιμάκωσης των αμφισβητήσεών της σε βάρος ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στον χώρο του Αιγαίου, με τρόπο που παραπέμπει σε παλιότερες φάσης έντασης και σίγουρα όχι σε μια εποχή με "ήσυχα νερά". Αυτά πρέπει μάλλον να τα ξεχάσουμε για τα καλά, καθώς οι παρεμβάσεις των τουρκικών δυνάμεων στον αέρα και τη θάλασσα του Αιγαίου δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας.

Μετά την επανέναρξη των παραβάσεων και παραβιάσεων του ελληνικού FIR ήδη από τα τέλη του περασμένου Δεκεμβρίου, με χαμηλότερη ωστόσο συχνότητα και ένταση και εμπλοκή κυρίως μη επανδρωμένων αεροσκαφών, η τουρκική δραστηριότητα πέρασε γρήγορα στο θαλάσσιο πεδίο. Ούτε λίγο ούτε πολύ μέσα στο διάστημα των τελευταίων μηνών έχουν γίνει από το τουρκικό ναυτικό τέσσερις παρενοχλήσεις πλοίων που διεξήγαγαν κατά βάση τεχνικές εργασίες, κυρίως ανασύρσεις και ποντίσεις καλωδίων στην θαλάσσια περιοχή ανατολικά της γραμμής Κρήτη-Κάρπαθος-Ρόδος.

Πιο πρόσφατη η παρενόχληση μόλις χθες, Τετάρτη, του τεχνικού πλοίου "Ocean Connector", που διεξάγει εργασίες πόντισης καλωδίων στα πλαίσια υλοποίησης του ευρωπαϊκού έργου SEA-SPINE: High Speed Submarine Backbone for islands in the Aegean Sea. Το συγκεκριμένο έργο περιλαμβάνει συνολικά επτά υποπρογράμματα διασύνδεσης νησιών του Αιγαίου και υλοποιείται από κονσόρτσιουμ στο οποίο συμμετέχουν η Cosmote, η ελληνική εταιρεία Wings και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Το πλοίο παρενοχλήθηκε από ασφαλή απόσταση από τουρκική πυραυλάκατο, η οποία εξέπεμψε σήμα παραβίασης περιοχής δεσμευμένης από τουρκική NAVTEX. Η ενέργεια αυτή απαντήθηκε άμεσα και με τον κατάλληλο ρηματικό τρόπο από την πολύ κοντά ευρισκόμενη φρεγάτα "Αδρίας" του Πολεμικού Ναυτικού, η οποία διαβίβασε την απάντηση ότι η περιοχή είναι ελληνικής ευθύνης και το πλοίο επιχειρεί στα πλαίσια ελληνικής NAVTEX.

Η απάντηση ήταν άμεση και ενδεδειγμένη. Ωστόσο και οι τουρκικές ενέργειες έχουν πλέον λα΄βει ένα χαρακτήρα μοτίβου που στόχο δεν έχει να αποτρέψει απλά την όποια παρουσία, αλλά να εμπεδώσει στα μάτια της διεθνούς κοινότητας το "γκριζάρισμα" συγκεκριμένων περιοχών, δηλαδή το αμφισβητούμενο και αβέβαιης κυριαρχίας καθεστώς συγκεκριμένων θαλασσίων περιοχών στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Και η ελληνική πλευρά δεν μπορεί να υποβαθμίζει ή και ακόμα χειρότερα να αγνοεί αυτή την τουρκική τακτική.

Ο αντιστράτηγος ε.α. Κώστας Αλεξάκης έχει αναλύσει στα podcast Newshub την ταυτόχρονη στρατηγική επένδυση της Τουρκίας στο συμβατικό και μη συμβατικό επίπεδο πολεμικής προετοιμασίας

Η ολιστική στρατηγική αντίληψη της Τουρκίας

Από τα παραπάνω συνάγεται ότι η Τουρκία θα συνεχίσει και θα κλιμακώσει ακόμα περισσότερο τις ενέργειες αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η περίοδος των τελευταίων δεκαοχτώ μηνών δεν προχώρησε σύμφωνα με τους σχεδιασμούς της τουρκικής προεδρίας και αυτό είναι εμφανές από την αμηχανία και τον εκνευρισμό που εκδηλώθηκε το τελευταίο διάστημα. Από την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ κι έπειτα ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πίστεψε ότι η προσωπική χημεία που έχει με τον Αμερικανό ομόλογό του θα ήταν ένα επαρκές μέσο για να ανοίξουν οι δίοδοι που έχει ανάγκη η Άγκυρα στην Ουάσιγκτον. Παρά την θερμή τους συνάντηση και τις συχνές τηλεφωνικές επικοινωνίες αυτό δεν επιτεύχθηκε.

Σε όλο αυτό το διάστημα η Τουρκία παρέμεινε αρκετά ήσυχη και εφεκτική, αναμένοντας αποτελέσματα από την προσέγγιση των δύο προέδρων. Αντί για κάτι τέτοιο είδε την Ελλάδα να κερδίζει ουσιωδώς σε ενδιαφέρον και επενδύσεις από αμερικανικές εταιρείες-κολοσσούς στον χώρο των υδρογονανθράκων, την στρατηγική θέση της χώρας μας να αναβαθμίζεται μέσω επάλληλων συνεργατικών σχέσεων με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, τη Γαλλία και αραβικές χώρες, τον πόλεμο στο Ιράν να φέρνει κλονισμό των τουρκικών συμφερόντων, ενίσχυση του Ισραήλ, αλλά και της Ελλάδας και της Κύπρου με πολλαπλούς τρόπους.

Όλα αυτά "ξεκλείδωσαν" την επόμενη φάση των τουρκικών ενεργειών που βλέπουμε να εξελίσσεται τους τελευταίους μήνες και πρόκειται να αναπτυχθεί σημαντικά το επόεμνο διάστημα. Ενδιαφέρον είναι ότι η Τουρκία δεν αρκείται στην "σκληρή" ισχύ των ενόπλων δυνάμεών της, ούτε στη συνεργασία της με τρίες χώρες της περιοχής, όπως η Λιβύη για παράδειγμα ή η Συρία. Αντίθετα, αναπτύσσει μια πολυδιάστατη αλλά ταυτόχρονα συνεκτική πολιτική στρατηγική, η οποία αξιοποιεί όλα τα διαθέσιμα μέσα: πολιτικά, διπλωματικά, οικονομικά, κοινωνικά, πολιτισμικά-θρησκευτικά, τεχνολογικά, νομικά, ψυχολογικά και εμπορικά.

Στα πλαίσια αυτά παράγεται και αξιοποιείται και το στρατηγικό αφήγημα της "Γαλάζιας Πατρίδας", το οποίο η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει και να αξιοποιήσει με όλα τα παραπάνω μέσα και προς όλες τις κατευθύνσεις, εθνικές, τοπικές, περιφερειακές και διεθνείς. Όλα αυτά απαιτούν από την Ελλάδα μεγιστοποίηση της εγρήγορσης το επόμενο διάστημα. Επίσης, είναι αναγκαίο στην υποδοχή και ανάλυση των τουρκικών πρωτοβουλιών και επιλογών να μην προτάσσεται ο παράγοντας της εσωτερικής πολιτικής εκμετάλλευσης. Όσο κι αν η εσωτερική πολιτική πάντα επηρεάζει τους σχεδιασμούς, ωστόσο η πολιτική της Άγκυρας για τα εθνικά της συμφέροντα παραδοσιακά έχει χαρακτήρα μαρκοπρόθεσμο και συνδέεται περισσότερο με την επιδίωξη μεγάλων στόχων, παρά με την επίτευξη κάποιου πρόσκαιρου πολιτικού ωφέλους.