Γιατί ο Τραμπ μπορεί να μην είναι σε θέση να τερματίσει τον πόλεμο που ξεκίνησε στο Ιράν, ακόμα κι αν το ήθελε

Ένας πόλεμος που έχει «κερδηθεί» αλλά ταυτόχρονα «δεν έχει τελειώσει ακόμη». Μια «επιχείρηση» που απαιτεί την «άνευ όρων παράδοση» του Ιράν. Οι ρητορικοί ελιγμοί του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εναρμονίζονται πλήρως με το προσωπικό του στιλ ελέγχου της πληροφόρησης, ωστόσο αποδεικνύονται ανεπαρκείς όταν έρχονται αντιμέτωποι με τη ζοφερή πραγματικότητα των συγκρούσεων. 

Στον πόλεμο, η «νίκη» δεν ορίζεται όπως στα αθλήματα. Η κομπορρημοσύνη και τα βίντεο αισθητικής βιντεοπαιχνιδιού με τα οποία η αμερικανική κυβέρνηση ντύνει την επίθεσή της, υποτιμούν την εξαιρετική σοβαρότητα μιας δυσεπίλυτης κατάστασης: πόσο μακριά πρέπει να φτάσουν τελικά οι Αμερικανοί για να αναγκάσουν το Ιράν να συμπεριφερθεί ως ηττημένο;

Ο Τραμπ φαίνεται πλέον εγκλωβισμένος στην αρχαιότερη παγίδα του σύγχρονου πολέμου: την πεποίθηση ότι μια ταχεία, χειρουργική στρατιωτική επιχείρηση θα αποφέρει γρήγορα και διαρκή πολιτικά αποτελέσματα. Ανεξάρτητα από την ισχύ που εφαρμόζει ένας στρατός στην αρχή, οι αμυνόμενοι διατηρούν πάντα μεγαλύτερη δέσμευση για την προστασία των εδαφών τους.

Το κενό εξουσίας και η ανάδυση των σκληροπυρηνικών

Ο Λευκός Οίκος ενδεχομένως έσπευσε να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία για ένα «αποκεφαλιστικό» πλήγμα που παρείχαν οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει διαφορετικούς στόχους, καθώς μια παρατεταμένη αμερικανική εμπλοκή εξυπηρετεί την επιθυμία του για ένα Ιράν σε κατάσταση διαρκούς κατάρρευσης. Ωστόσο, ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου προκάλεσε τόσα προβλήματα όσα υποτίθεται πως έλυσε.

Σε αντίθεση με την περίπτωση της Βενεζουέλας, εδώ δεν υπάρχει μια προσωπικότητα τύπου Ντέλσι Ροντρίγκες για να λάβει το χρίσμα. Αντίθετα, οι Ιρανοί σκληροπυρηνικοί κάλυψαν το κενό με τον γιο του Χαμενεΐ, τον Μοτζτάμπα – τον άνθρωπο που ο Τραμπ είχε δηλώσει δημόσια πως δεν ήθελε. Είναι σαφές ότι οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) επιζητούν εκδίκηση για τις δολοφονίες των διοικητών τους, μια αντίδραση ανάλογη με εκείνη που θα αναμενόταν από τα αμερικανικά στρατεύματα αν δολοφονούνταν η δική τους ηγεσία.

Τα όρια της αεροπορικής ισχύος και το κόστος της αντοχής

Αυτή η οργή υπονομεύει τις προοπτικές του Τραμπ για έναν άμεσο τερματισμό. Μέσα σε 13 ημέρες, το Ιράν μετέτρεψε τη σύγκρουση σε δοκιμασία αντοχής στην οποία φαίνεται να επιβιώνει. Οι ΗΠΑ μπορούν να βομβαρδίζουν για μήνες, αλλά όχι χωρίς να εξαντλήσουν τα αποθέματα πυρομαχικών τους και να αντιμετωπίσουν πολιτικό κόστος ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Το Ιράν θα συνεχίσει να χάνει υποδομές, αλλά η κινητοποίηση των δυνάμεών του δεν θα σταματήσει. Οι ηγέτες των IRGC μπορεί να ξεμείνουν από βόμβες, αλλά όχι από κίνητρο.

Διαδηλωτές συμμετέχουν στην ετήσια αντι-ισραηλινή συγκέντρωση για την Ημέρα της Ιερουσαλήμ (Quds Day) σε υποστήριξη των Παλαιστινίων στην Τεχεράνη του Ιράν (AP Photo/Vahid Salemi)

Παράλληλα, η πεποίθηση ότι οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί θα οδηγούσαν σε λαϊκή εξέγερση αποδεικνύεται ψευδαίσθηση. Όπως μεταδίδει το CNN, η αμερικανική αεροπορική ισχύς μπορεί να πλήττει πρόσωπα, αλλά δεν έχει καταφέρει να αναγκάσει το καθεστώς να αλλάξει μεθόδους. Με τον καιρό, οι επιθέσεις θα γίνονται λιγότερο αποτελεσματικές και πιο επικίνδυνες για τους αμάχους, καθώς οι στόχοι ενσωματώνονται στον αστικό ιστό.

Το στρατηγικό αδιέξοδο και η επόμενη ημέρα

Για την Τεχεράνη, η απλή επιβίωση του καθεστώτος αποτελεί νίκη. Ο Τραμπ, μιλώντας καθημερινά για το τέλος του πολέμου, αποκάλυψε στον εχθρό του ότι θέλει να απεμπλακεί, χάνοντας την πειθαρχία του μηνύματός του. Ακόμη και αν η βία εκτονωθεί τις επόμενες εβδομάδες, το ιρανικό καθεστώς θα ανασυγκροτηθεί πιο σκληροπυρηνικό και βίαιο.

Η συνειδητοποίηση ότι άντεξαν την πλήρη ισχύ των ΗΠΑ θα αποτελεί τεράστιο ψυχολογικό θρίαμβο, με τη Ρωσία και την Κίνα να συνδράμουν στην αναστήλωσή τους. Οι ΗΠΑ ενδέχεται να βρεθούν στο μέλλον αντιμέτωπες με το ίδιο δίλημμα, ενώ το Ιράν πιθανώς θα υιοθετήσει το μοτίβο του ασύμμετρου πολέμου, προκαλώντας φθορά χωρίς να ρισκάρει μια νέα ανοιχτή σύγκρουση. Ο Τραμπ ανακήρυξε μια νίκη που δεν έχει ακόμη κερδίσει, αντιμέτωπος πλέον με την αδύνατη αποστολή να συμβιβάσει την ανάγκη του να φανεί νικητής με την πεισματική άρνηση του Ιράν να υποχωρήσει.