Η εποχή της διπλωματίας της ισχύος

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 συνιστά ίσως το πιο ξεκάθαρο ορόσημο μετάβασης σε μια νέα εποχή στις διεθνείς σχέσεις, κατά την οποία η κατανομή της ισχύος που αν και πάντοτε διαδραμάτιζε καθοριστικό ρόλο, φαίνεται ότι αναδεικνύεται πλέον στο μόνο κρίσιμο μέγεθος. Η δε εκλογή του Προέδρου Trump στις ΗΠΑ για δεύτερη φορά και τα πρώτα δείγματα γραφής της νέας αμερικανικής διακυβέρνησης δείχνουν ότι βασικά δεδομένα της μέχρι τώρα καθεστηκυίας διεθνούς πολιτικής τάξης σχετικοποιούνται, αν δεν έχουν πάψει να ισχύουν ήδη.

Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στις διεθνείς σχέσεις, πρωταγωνιστώντας στο διεθνές πολιτικό σκηνικό, συμπεριλαμβανομένων και των διεθνών οργανισμών μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ωστόσο, την περίοδο που ακολούθησε μετά την χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, οι συσχετισμοί δυνάμεων άλλαξαν. Τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη θητεία Trump δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στο δόγμα “America First”, το οποίο αναδιαμόρφωσε τόσο την εξωτερική πολιτική όσο και τις εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ. 

H νέα προσέγγιση του αμερικάνικου πολιτικού συστήματος δεν προκαλεί έκπληξη, εφόσον ληφθούν υπόψη οι σύγχρονες προκλήσεις και οι παγκόσμιες εξελίξεις που διαμορφώνουν τα νέα δεδομένα στην αμερικάνικη ασφάλεια και οικονομία. Η στρατηγική αυτή επιδιώκει την ενίσχυση της αμερικάνικης κυριαρχίας και την αποκατάσταση της οικονομικής και στρατηγικής πολιτικής της χώρας- αλλά και την αντίληψη αυτής της κυριαρχίας από τον υπόλοιπο κόσμο- με κάθε κίνηση να ενσωματώνει διαπραγματευτική ισχύ. Η νέα διεθνής τάξη περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και την απομάκρυνση των ΗΠΑ από διεθνείς οργανισμούς και συμφωνίες. Αν και αποχωρήσεις τέτοιου παρουσιάζονται με έναν ιδιαίτερα εμφατικό τόνο στις μέρες μας, παρόμοιες ενέργειες αποχώρησης είχαν ακολουθήσει προηγούμενες κυβερνήσεις των ΗΠΑ στο παρελθόν, για παράδειγμα η αποχώρηση από την UNESCO το 1983 υπό τον Πρόεδρο Ronald Reagan ή η αποχώρηση από την Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιομηχανική Ανάπτυξη το 1996 υπό τον Πρόεδρο Bill Clinton. 

Σε επίπεδο διαπραγματεύσεων ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ ευθυγραμμίζει τη διπλωματία με τα συμφέροντα της Αμερικής και φαίνεται σταθμίζοντας την σκοπιμότητα των πολυμερών συνεργασιών με την προώθηση της ανεξαρτησίας και ισχύος των ΗΠΑ, να επιλέγει εμφανώς τη δεύτερη, θέτοντας νέους όρους συνεργασίας και απορρίπτοντας την ιδέα ατελών συμβιβασμών. Η διπλωματική φωνή της πολιτικής Trump ξεπερνά τους επιφανειακούς αντιπερισπασμούς και στοχεύει σε μια αποτελεσματική ερμηνεία των διεθνών σχέσεων. Δεν περιορίζεται στα παραδοσιακά διπλωματικά εργαλεία, αλλά εφαρμόζει ένα σχέδιο εξωτερικής πολιτικής προσαρμοσμένο στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες.  

Υπό αυτό το πρίσμα πρέπει να ιδωθεί και η πρόσφατη απόφαση του Προέδρου Trump να επιβάλλει πρωτοφανείς εμπορικούς δασμούς. Η απόφαση αυτή μπορεί να προκάλεσε σοκ στις αγορές βραχυπρόθεσμα, ωστόσο μένει να φανεί αν θα δικαιωθεί μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Φαίνεται ότι το στρατηγικό αξίωμα της νέας αμερικανικής κυβέρνησης είναι η παραδοχή ότι σε ένα άκρως ανταγωνιστικό διεθνές σύστημα, στο οποίο σημαντικά κράτη δρουν κυρίως ή και αποκλειστικά με όρους δύναμης,  η διατήρηση του πλεονεκτήματος της ισχύος από την πλευρά των ΗΠΑ και συνολικά της Δύσης αποτελεί το καλύτερο εχέγγυο για την διεθνή ειρήνη, ασφάλεια και ευημερία.

moneyreviews.gr