Ο εφιάλτης των drones πάνω από την Ευρώπη: Ποιος «χαρτογραφεί» βάσεις, πυρηνικά, αεροδρόμια

Το περιστατικό με τo οπλισμένο drone και το «άγνωστο αντικείμενο» που χτύπησε αεροπλάνο στο αεροδρόμιο της Λειψίας, έχει θέσει τις ευρωπαϊκές αρχές σε συναγερμό. Η ανεύρεση ενός θαλάσσιου drone, ικανού να τινάξει στον αέρα ολόκληρο τάνκερ στα ελληνικά νερά, αλλά και οι προειδοποιήσεις των μυστικών υπηρεσιών για ετοιμασίες της Μόσχας να χτυπήσει με drones σε ευρωπαϊκό έδαφος προκαλούν τουλάχιστον προβληματισμό.

Όχι ότι πρόκειται για κάτι καινοφανές στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της πλέον πρόσφατης έκθεσης του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS), από τον Αύγουστο του 2024 έως τον Φεβρουάριο του 2026 καταγράφηκαν τουλάχιστον 144 σοβαρά περιστατικά με drones πάνω από στρατιωτικές βάσεις, πυρηνικές εγκαταστάσεις και αεροδρόμια σε περισσότερες από 12 ευρωπαϊκές χώρες. Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι ένα μεγάλο μέρος από αυτές τις πτήσεις έγιναν πάνω από στρατιωτικές εγκαταστάσεις, στις οποίες οι ΗΠΑ είχαν αναπτύξει πρόσφατα ή αποθηκεύουν πυρηνικά όπλα, καθώς και από εγκαταστάσεις παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, με τα ερωτήματα να πληθαίνουν: πόσο έτοιμη είναι η Ευρώπη να αντιμετωπίσει μια τέτοια, υβριδική απειλή;

Εφιαλτική κατόπτευση

Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, περίπου το 48% των περιστατικών με drones συνέβησαν πάνω από στρατιωτικές εγκαταστάσεις, το 26% πάνω από κρίσιμες υποδομές (λιμάνια, εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας κ.α.) και το 18% πάνω από πολιτικά αεροδρόμια. Σε ό,τι αφορά τη γεωγραφική κατανομή των περιστατικών, τα περισσότερα καταγράφηκαν στη Γερμανία (58), στο Βέλγιο (25), τη Δανία (16) και την Ολλανδία (9).

Κάνοντας και το «ξεχώρισμα» των πιο χαρακτηριστικών περιστατικών, όλα συνάδουν προς μια εφιαλτική κατόπτευση. Σαν κάποιος να χαρτογραφεί τις κρίσιμες ευρωπαϊκές και ΝΑΤΟϊκές υποδομές και να ετοιμάζεται για πόλεμο…

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μη επανδρωμένα αεροσκάφη εντοπίστηκαν να πετούν πάνω από την αεροπορική βάση RAF Lakenheath, η οποία προετοιμαζόταν για τη φιλοξενία αμερικανικών πυρηνικών όπλων, καθώς και πάνω από άλλες βάσεις της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας στην Αγγλία. Στη Γαλλία καταγράφηκαν συντονισμένες πτήσεις drones πάνω από τη ναυτική βάση Île Longue στη Βρετάνη, όπου σταθμεύουν τα γαλλικά πυρηνικά υποβρύχια. Στο Βέλγιο, εντοπίστηκε σμήνος 15 drones να πετά πάνω από το στρατόπεδο του Elsenborn κοντά στα γερμανικά σύνορα, καθώς και πάνω από την αεροπορική βάση Kleine Brogel. Στην Ελβετία, τον Ιούλιο του 2026 σήμανε συναγερμός και ξεκίνησε αστυνομική επιχείρηση μετά από θεάσεις μυστηριωδών drones πάνω από τον πυρηνικό σταθμό του Gösgen.

Εκτός από το πρόσφατο συμβάν στη Λειψία, πολλά μεγάλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια έχουν αναγκαστεί να αναστείλουν προσωρινά τη λειτουργία τους λόγω drones, προκαλώντας χάος στις πτήσεις: Το αεροδρόμιο του Μονάχου, για παράδειγμα, έχει κλείσει επανειλημμένα (όπως τον Οκτώβριο του 2025), καθηλώνοντας χιλιάδες επιβάτες, ενώ τα αεροδρόμια Βερολίνου, Βρέμης και Βρυξελλών (Zaventem) αντιμετώπισαν παρόμοια περιστατικά που οδήγησαν σε αναγκαστική διακοπή των απογειώσεων και προσγειώσεων για λόγους ασφαλείας. Οι ευρωπαϊκές αρχές (με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Δανία και τη Γαλλία) εξετάζουν τη βάσιμη υποψία ότι πολλά από αυτά τα drones δεν απογειώνονται από το έδαφος, αλλά εκτοξεύονται από πλοία του ρωσικού «σκιώδους στόλου» (shadow fleet) που πλέουν στη Βαλτική και τη Βόρεια Θάλασσα, επιτρέποντάς τους να προσεγγίζουν παράκτιες στρατιωτικές υποδομές και να εξαφανίζονται.

Αρχικά, τα περιστατικά αυτά δεν αντιμετωπίζονταν με μεγάλη ανησυχία, ιδιαίτερα στην άλλη όχθη του Ατλαντικού. Τελευταία όμως και μετά από τις επίμονες προειδοποιήσεις των Ευρωπαίων και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι συμφωνούν ότι η Ρωσία ενδέχεται να «δοκιμάσει» τα… νεύρα και τη συνοχή της συμμαχίας, με ένα περιορισμένης έκτασης χτύπημα σε μια χώρα- μέλος. Για κάτι τέτοιο προειδοποιούσε τον περασμένο Ιούνιο, ο επικεφαλής του γερμανικού στρατού, αντιστράτηγος Κρίστιαν Φρόιντινγκ, λέγοντας ότι η Ρωσία ενδέχεται να αποκτήσει τη δυνατότητα να πλήξει χώρες του ΝΑΤΟ μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Τώρα, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια μεγάλης κλίμακας επίθεση υβριδικού πολέμου ή ακόμη και μια περιορισμένη χερσαία εισβολή θα μπορούσε να εκδηλωθεί έως το 2029.

Αυτή η επίθεση, θα μπορούσε να έχει ήδη εκδηλωθεί, εάν το φορτωμένο με εκρηκτικά drone είχε βρει τον στόχο του, στο αεροδρόμιο της Λειψίας, ένα ουκρανικό αεροσκάφος Αντόνοφ που μετέφερε πυρομαχικά. Όπως και αν είχε καταφέρει να καταρρίψει το αεροσκάφος της DHL το οποίο συγκρούστηκε με «κάτι» και έκανε αναγκαστική προσγείωση στο Ανόβερο.

Το Βερολίνο φωτογραφίζει τη Ρωσία ως υπεύθυνη για τα περιστατικά, κάνοντας λόγο για «υβριδική απειλή από ξένες δυνάμεις», αξιολογώντας τα ως εξαιρετικά σοβαρά, καθώς το συγκεκριμένο αεροδρόμιο αποτελεί κρίσιμη υποδομή, κόμβο εμπορευματικών μεταφορών του ΝΑΤΟ και βάση της ουκρανικής αεροπορικής εταιρείας Antonov Airlines.

Πόσο έτοιμοι είμαστε;

Η σειρά των περιστατικών έχουν κάνει αρκετούς να αναρωτιούνται πόσο έτοιμη είναι η Ευρώπη να ανταποκριθεί σε έναν τέτοιο υβριδικό πόλεμο. Ο τρόπος με τον οποίο αποσοβήθηκε η επίθεση στο ουκρανικό μεταγωγικό πάντως, στο αεροδρόμιο της Λειψίας, δείχνει ότι ο μέσος Ευρωπαίος μπορεί να μην είναι έτοιμος, είναι όμως αποφασισμένος να υπερασπιστεί τους ανθρώπους του, τις αξίες του, το σπίτι του.

Το drone εντοπίστηκε από έναν οδηγό λεωφορείο καθώς κινούταν ύποπτα προς τα σταθμευμένα ουκρανικά Αντόνοφ.

Κατά κάποιες πληροφορίες, ο οδηγός έπιασε το drone που πέταγε χαμηλά με τα χέρια του και το κράτησε στο έδαφος μέχρι να έρθουν οι αρχές. Η επίσημη εκδοχή θέλει τον οδηγό να κλωτσά (!) το drone και να το οδηγεί σε συντριβή, στο σημείο που το εντόπισαν οι αρχές, οι οποίες και το αφόπλισαν. «Γενναία, αλλά επικίνδυνη» χαρακτήρισε την ενέργεια του συμπατριώτη του ο Γερμανός υπουργός Άμυνας, εκδίδοντας οδηγίες προς τους πολίτες με… τα αυτονόητα, δηλαδή να αποφεύγουν να κλωτσούν, πιάνουν και κάθονται κοντά σε ύποπτα drones.

Είναι η δεύτερη φορά που εντοπίζεται drone με εκρηκτικά τόσο μακριά από τα σύνορα της Ουκρανίας, σε ευρωπαϊκή περιοχή. Η πρώτη ήταν όταν στα ελληνικά ύδατα, σε σπηλιά στα ανοιχτά της Λευκάδας, εντοπίστηκε θαλάσσιο drone που είχε τεθεί εκτός ελέγχου. Σε αυτή την περίπτωση, ο ψαράς που το εντόπισε το ρυμούλκησε μέχρι το λιμανάκι, όπου άνδρες του Λιμενικού αποσύνδεσαν τις μπαταρίες από τις μηχανές του και λίγο αργότερα εξουδετέρωσαν τα εκρηκτικά που μετέφερε.

Σε αυτή την περίπτωση, παρότι αποδείχθηκε πως επρόκειτο για ουκρανικό drone που στόχευε διερχόμενα ρωσικά πλοία, παρότι η Αθήνα έκανε διάβημα στο Κίεβο και αυτό ζήτησε επίσημα συγνώμη, αυτό που έχει κάνει μεγάλη εντύπωση στους Ουκρανούς, είναι ένα νέο βίντεο που ήρθε στο φως και μεταδίδεται από τα ΜΜΕ της χώρας, από τη στιγμή που φτάνει ρυμουλκούμενο το drone στο λιμάνι. Φαίνονται ψαράδες να πηδούν επάνω στο φορτωμένο με 100 κιλά εκρηκτικών drone ώστε να βοηθήσουν στην πρόσδεσή του, ενώ κάποιος από αυτούς έχει τσιγάρο στα χέρια του. Άγνοια κινδύνου, ή υπερβολική γενναιότητα;

Η αλήθεια είναι ότι ο μέσος Ευρωπαίος πολίτης δεν έχει μεγάλη εξοικείωση με τα drones, πολύ δε ως εργαλεία υβριδικού πολέμου. Γι’ αυτό και η ΕΕ ετοιμάζεται με σειρά μέτρων να ανταποκριθεί στην απειλή (;) του μέλλοντος.

Τι κάνει η Ευρώπη

Δεν χρειάζεται επιστημονική γνώση, αλλά σε ό,τι αφορά τα drones ως επιθετικές μηχανές, η έκθεση του IISS υπογραμμίζει μια σημαντική αδυναμία: οι ευρωπαϊκές δυνάμεις και η αεράμυνα του ΝΑΤΟ δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν αυτή την απειλή. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, τα drones καταφέρνουν να ολοκληρώσουν την κατασκοπευτική τους αποστολή (καταγράφοντας χρόνους αντίδρασης και συστήματα ασφαλείας) και να απομακρυνθούν χωρίς να καταρριφθούν ή να εντοπιστούν οι χειριστές τους. Αυτό έχει αναγκάσει χώρες όπως η Γερμανία να αλλάξουν τη νομοθεσία τους, επιτρέποντας στην ομοσπονδιακή αστυνομία να καταρρίπτει drones με πιο συνοπτικές διαδικασίες. Μέχρι πρότινος, η κατάρριψη ενός drone πάνω από πολιτικό αεροδρόμιο περιοριζόταν από την αυστηρή νομοθεσία περί πολιτικής αεροπορίας. Πλέον, ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών έχει δώσει σαφείς οδηγίες ώστε οι αρχές ασφαλείας να έχουν τη νομική δικαιοδοσία να εντοπίζουν, να παρεμβαίνουν και, αν χρειαστεί, να καταρρίπτουν άμεσα οποιοδήποτε ύποπτο drone προκαλεί απειλή.

Γενικότερα, πάντως, η Ευρώπη λαμβάνει μέτρα για να αντιμετωπίσει την ολοένα και κλιμακούμενη απειλή των drones. Οι λύσεις που υπάρχουν ως τώρα στο τραπέζι, είναι η ανάπτυξη ενός συνδυασμού τεχνολογικών συστημάτων, νέων νομοθεσιών και κοινών αμυντικών υποδομών.

Χαρακτηριστικότερο, είναι το «Τείχος των Drones» (Drone Wall). Όπως συμφωνήθηκε από τους υπουργούς Άμυνας της ανατολικής και βόρειας Ευρώπης, η πιο φιλόδοξη στρατιωτική απάντηση είναι η δημιουργία ενός «Τείχους των Drones» κατά μήκος των συνόρων του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία. Πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο σύστημα ασφαλείας που ενσωματώνει αισθητήρες έγκαιρης προειδοποίησης, επίγεια συστήματα παρεμβολών (jammers) και όπλα λέιζερ. Το «τείχος» έχει αρχίσει να δημιουργείται και αναμένεται να αρχίσει να έχει βασική επιχειρησιακή ικανότητα εντός του τρέχοντος έτους, με πλήρη ανάπτυξη και διασύνδεση των συστημάτων έως το 2030.

Από εκεί και πέρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια από Drones και Αντί-Drone Συστήματα (Action Plan on Drone and Counter Drone Security), το οποίο εστιάζει στην εσωτερική πολιτική ασφάλεια. Τα βασικά του σημεία περιλαμβάνουν την ανίχνευση μέσω δικτύων 5G (εδώ, δοκιμάζεται η χρήση κεραιών κινητής τηλεφωνίας 5G ως ραντάρ, προσφέροντας ακριβή, σε πραγματικό χρόνο εντοπισμό χαμηλά ιπτάμενων αντικειμένων), η αυστηρότερη ταυτοποίηση (προτείνεται η υποχρεωτική εγγραφή και ταυτοποίηση όλων των πολιτικών drones που ζυγίζουν πάνω από 100 γραμμάρια, έναντι των 250g που ίσχυε παλαιότερα), αλλά και η πιστοποίηση ασφαλείας: Εισάγεται η σήμανση «Trusted EU Drone» για να διασφαλιστεί ότι τα drones που κυκλοφορούν στην αγορά χρησιμοποιούν εγκεκριμένα τσιπ ασφαλείας και δεν είναι ευάλωτα σε εξωτερικές κυβερνοεπιθέσεις.

Σε κρίσιμες υποδομές, όπως το αεροδρόμιο της Λειψίας, επιστρατεύονται εξειδικευμένες μέθοδοι. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι ηλεκτρονικές παρεμβολές (RF Jammers), δηλαδή συσκευές που «τυφλώνουν» το σήμα μεταξύ του χειριστή και του drone, αναγκάζοντάς το είτε να προσγειωθεί αμέσως είτε να επιστρέψει στο σημείο απογείωσης, αλλά και το Cyber Takeover / Spoofing. Πρόκειται για συστήματα που χρησιμοποιούν Τεχνητή Νοημοσύνη για να «χακάρουν» το drone εν πτήσει, παίρνοντας τον έλεγχό του και οδηγώντας το σε ασφαλές σημείο. Μια άλλη λύση που δοκιμάστηκε με επιτυχία και στο πρόσφατο περιστατικό της Λειψίας, είναι η χρήση ειδικών ρομπότ πυροτεχνουργών, διχτυών, ακόμα και εκπαιδευμένων γερακιών ή αντι-drone βλημάτων.

Κυνηγοί drones με ελληνικά Apache

Η χώρα μας, ως πρωτοπόρος στην ανάπτυξη τεχνολογίας αντιμετώπισης drones (το ΝΑΤΟ εξοπλίζεται με ελληνικής εφεύρεσης και κατασκευής αντιdrones όπως το σύστημα «Κένταυρος» που φέρουν οι φρεγάτες μας και δοκιμάστηκε με επιτυχία στον Περσικό) έχει εφαρμόσει μια σειρά από νέες στρατηγικές, οι οποίες δοκιμάστηκαν στο πεδίο με επιτυχία.

Μια από αυτές που ξεχωρίζουν, είναι και δημοφιλής, τελευταία, στην Ουκρανία, για την αντιμετώπιση drones με οπτική ίνα. Πρόκειται για τους «κυνηγούς drones». Οι Ουκρανοί σηκώνουν μονοκινητήρια αεροσκάφη στα οποία ανοίγουν την καλύπτρα και πυροβολούν τα ρωσικά drones, ενώ η Ελλάδα δοκιμάζει στο πεδίο την εκπαίδευση κυνηγών drones στα ελικόπτερα της Αεροπορίας Στρατού Apache AH64D.

Μάλιστα, ήδη στο πλαίσιο της αμυντικής συμφωνίας, η χώρα μας έχει στείλει στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ελικόπτερα Apache με τα πληρώματά τους (θυμίζουμε ότι τα Εμιράτα έχουν παραχωρήσει στην Ελλάδα δεκάδες κινητήρες και κιβώτια μετάδοσης για την τεχνική υποστήριξη και αναγέννηση του ελληνικού στόλου των επιθετικών ελικοπτέρων) ώστε να συμμετέχουν και να αποκτήσουν εμπειρίες από το «κυνήγι» drones. Τα ελικόπτερα αυτού του τύπου έχουν αποδειχθεί από τους πλέον αποτελεσματικούς και οικονομικούς «κυνηγούς» drones, όπως τα ιρανικά Sahed. Κι αυτό γιατί είναι ευέλικτα, ταχύτατα, ενώ μπορούν να τα καταρρίψουν με μια βολή από τα πυροβόλα των 30 mm που φέρουν.

Πηγή protothema.gr