Ουκρανία: Τα κενά και τα σημεία τριβής στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις – Τι ζητά ο Πούτιν

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε την Τετάρτη ότι η χώρα θα επιμείνει να συμμετέχει σε οποιεσδήποτε μελλοντικές εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία, μια προϋπόθεση που οι Ευρωπαίοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι θεωρούν ευρέως παράλογη. Ήταν το πιο σαφές σημάδι μέχρι στιγμής ότι εξακολουθούν να υπάρχουν τεράστια κενά στις διαπραγματεύσεις για ένα πιθανό τέλος της ρωσικής εισβολής.

Παράλληλα, ενίσχυσε την αβεβαιότητα σχετικά με το πώς θα ενταχθεί η ευρωπαϊκή προσπάθεια για τη συγκρότηση μιας «συμμαχίας προθύμων» — για την προστασία μιας μεταπολεμικής Ουκρανίας, ενδεχομένως με τη στάθμευση δυτικών στρατιωτών εντός της χώρας — στα σχέδια του Προέδρου Τραμπ για μια ειρηνευτική συμφωνία με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

«Η σοβαρή συζήτηση για θέματα ασφάλειας χωρίς τη συμμετοχή της Ρωσικής Ομοσπονδίας είναι μια ουτοπία, ένας δρόμος που δεν οδηγεί πουθενά», δήλωσε ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ σε δημοσιογράφους στη Μόσχα μετά από συνάντηση με τον Ιορδανό ομόλογό του.

«Δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε με την πρόταση που έχει γίνει τώρα, ότι τα ζητήματα ασφάλειας, η συλλογική ασφάλεια, πρέπει να επιλυθούν χωρίς τη Ρωσική Ομοσπονδία», δήλωσε ο κ. Λαβρόφ. «Αυτό δεν θα λειτουργήσει».

Η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε με θριαμβευτικό τόνο μια σημαντική πρόοδο στις συνομιλίες με τη Ρωσία αυτό το μήνα, ισχυριζόμενη ότι ο κ. Πούτιν είχε αποδεχτεί μια πρόταση της Δύσης να παρέχει εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία τόσο ισχυρές όσο το άρθρο 5 του καταστατικού του ΝΑΤΟ, το οποίο ορίζει ότι μια επίθεση εναντίον ενός μέλους της συμμαχίας θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.

Ο κ. Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο κ. Πούτιν «συμφώνησε ότι η Ρωσία θα αποδεχτεί εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία», χαρακτηρίζοντάς το ως «πολύ σημαντικό βήμα». Ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του κ. Τραμπ, δήλωσε ότι ο κ. Πούτιν έκανε μια «επαναστατική» παραχώρηση, επιτρέποντας στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη να προσφέρουν «προστασία τύπου άρθρου 5» στην Ουκρανία.

Το Κρεμλίνο έχει από καιρό δηλώσει ότι είναι ανοιχτό σε προσφορές τέτοιων εγγυήσεων για την Ουκρανία από ξένες χώρες. Αλλά με έναν όρο: η Ρωσία, σύμφωνα με τη ρωσική κυβέρνηση, πρέπει να είναι ένας από τους εγγυητές και δεν πρέπει να υπάρχουν δυτικές στρατιωτικές δυνάμεις στην Ουκρανία.

Αυτές οι επιφυλάξεις παραμένουν σε ισχύ, όπως ανέφερε ο κ. Λαβρόφ την Τετάρτη. Είπε ότι το είδος της εγγύησης ασφάλειας για την Ουκρανία που θα δεχόταν η Ρωσία ήταν αυτό που διαπραγματεύονταν η Ρωσία και η Ουκρανία όταν πραγματοποίησαν ειρηνευτικές συνομιλίες τους πρώτους μήνες του πολέμου το 2022.

Το σχέδιο ειρηνευτικής συνθήκης που διαπραγματεύτηκαν τότε η Ρωσία και η Ουκρανία, το οποίο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ πριν από τη διακοπή των συνομιλιών, θα απαγόρευε στην Ουκρανία να συνάψει στρατιωτικές συμμαχίες όπως το ΝΑΤΟ ή να επιτρέψει την εγκατάσταση ξένων στρατευμάτων στο έδαφός της. Προέβλεπε ότι μια ομάδα «κρατών εγγυητών» — συμπεριλαμβανομένων της Βρετανίας, της Κίνας, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γαλλίας και της ίδιας της Ρωσίας — θα έρχονταν σε βοήθεια της Ουκρανίας σε περίπτωση νέας επίθεσης.

Οι Ρώσοι διαπραγματευτές ήθελαν να προχωρήσουν ακόμη πιο μακριά, επιδιώκοντας μια ρήτρα που θα υποχρέωνε όλες τις χώρες εγγυητές, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, να συμφωνήσουν σε στρατιωτική επέμβαση σε περίπτωση μελλοντικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας. Στην πράξη, ο όρος αυτός θα επέτρεπε στη Μόσχα να εισβάλει ξανά στην Ουκρανία και στη συνέχεια να ασκήσει βέτο σε οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση υπέρ του Κιέβου.

«Αν η Ρωσία προσφέρει αυτό που πρόσφερε το 2022, είναι δύσκολο να δούμε πώς έχουμε προχωρήσει», δήλωσε ο Samuel Charap, αναλυτής της RAND Corporation για τη Ρωσία, ο οποίος έχει μελετήσει τις συνομιλίες του 2022. «Δεν φαίνεται να έχει υπάρξει μεγάλη αλλαγή στη ρωσική θέση».

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν ήδη αναγνωρίσει την ασυμφωνία. Ο πρόεδρος της Φινλανδίας δήλωσε τη Δευτέρα: «Θα έλεγα ότι η άποψη της Ρωσίας για τις εγγυήσεις ασφάλειας είναι αρκετά διαφορετική από τη δική μας».

Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι δυτικές χώρες θα μπορούσαν να αποστείλουν στρατεύματα στην Ουκρανία μετά το τέλος των εχθροπραξιών χωρίς την έγκριση της Ρωσίας. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η Ρωσία δεν θα συμφωνούσε εξ αρχής σε μια ειρηνευτική συμφωνία αν αυτή η πιθανότητα παρέμενε στο τραπέζι, δεδομένης της σφοδρής αντίθεσης του κ. Πούτιν στην παρουσία στρατευμάτων του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία.

«Δεν θα ήταν έκπληξη αν αυτή η προοπτική αποθάρρυνε τη Ρωσία από το να συμφωνήσει να τερματίσει τον πόλεμο», δήλωσε ο κ. Charap.

Η Ουγγαρία έχει ήδη προσφερθεί δύο φορές να φιλοξενήσει ειρηνευτικές συνομιλίες ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία και η προσφορά της εξακολουθεί να ισχύει, δήλωσε ο Oύγγρος υπουργός Εξωτερικών Πέτερ Σιγιάρτο σε podcast του στο Facebook.

Ωστόσο, ο Ζελένσκι αρνήθηκε, δηλώνοντας πως πριν την ενδεχόμενη συνάντηση, προηγούνται οι εγγυήσεις ασφάλειας, οι οποίες είναι μία δύσκολη εξίσωση καθώς θα πρέπει να είναι τέτοιες ώστε και η Ουκρανία να νιώθει ότι είναι ασφαλής και η Ρωσία να νιώθει ότι δεν απειλείται.

Σύμφωνα με το βρετανικό Τimes, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι των ενόπλων δυνάμεων συζητούν με τις ΗΠΑ την ανάπτυξη μαχητικών F-35 στη Ρουμανία -όπου κατασκευάζεται η μεγαλύτερη αεροπορική βάση του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη-, με στόχο την αποτροπή νέας ρωσικής εισβολής, ενώ οι Ευρωπαίοι πιέζουν για μεγαλύτερη αμερικανική στήριξη. Την ίδια ώρα, ο Τζέι Ντι Βανς δηλώνει πως η Ευρώπη πρέπει να έχει τη μερίδα του λέοντος ως προς τις εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία.

Η συνεισφορά της Βρετανίας, στο πλαίσιο της «συμμαχίας των προθύμων», προτείνει την ανάπτυξη μαχητικών Typhoon στη δυτική Ουκρανία και μιας ταξιαρχίας 3.000–5.000 στρατιωτών για εκπαίδευση ουκρανικών δυνάμεων, σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα.

Λαβρόφ: Οι Ευρωπαίοι υπονομεύουν την πρόοδο ΗΠΑ και Ρωσίας για την Ουκρανία – Ζήτημα η «νομιμότητα» του Ζελένσκι

Στις πιο πρόσφατες δηλώσεις του ο Σεργκέι Λαβρόφ κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι προσπαθούν να υπονομεύσουν την πρόοδο που, όπως είπε, είχε επιτευχθεί στην κορυφαία συνάντηση ΗΠΑ-Ρωσίας την περασμένη εβδομάδα στην Αλάσκα σχετικά με μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία.

Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι του Κιέβου προσπαθούσαν να αποσπάσουν την προσοχή από την επίλυση αυτού που η Ρωσία αποκαλεί «βασικές αιτίες» του πολέμου, είπε.

Επανέλαβε επίσης τις ανησυχίες της Ρωσίας για τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η ευρωπαϊκή συζήτηση σχετικά με τις εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία, χωρίς τη συμμετοχή της Μόσχας.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι είναι έτοιμος να συναντηθεί με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αλλά υπάρχουν ορισμένα ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν πριν μπορέσει να πραγματοποιηθεί μια τέτοια συνάντηση, δήλωσε ο Σεργκέι Λαβρόφ.

Ο Πούτιν έχει θέσει υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα του Ζελένσκι λόγω της αναβολής των εκλογών στην Ουκρανία εξαιτίας του πολέμου.

Ο Λαβρόφ δήλωσε ότι το ζήτημα της νομιμότητας θα πρέπει να επιλυθεί προτού η Μόσχα μπορέσει να υπογράψει οποιοδήποτε έγγραφο με το Κίεβο, τόνισε πως η Ουκρανία δεν ενδιαφέρεται για μια «δίκαιη» και «μακροπρόθεσμη» ειρήνη και χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την παρουσία ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία.