Ρωσία-Ινδία: Η συνεργασία που ενοχλεί εξίσου Ουάσιγκτον και Πεκίνο

Ευρεία αναβάθμιση των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων ανάμεσα στη Ρωσία και την Ινδία φέρνει το διήμερο ταξίδι του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν στο Νέο Δελχί, το πρώτο από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Μετά από τις συναντήσεις ανάμεσα τον Πούτιν και τον πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι, οι δύο χώρες προχώρησαν στην υπογραφή σειράς εμπορικών συμφωνιών που επεκτείνουν τα όρια των συναλλαγών τους πέρα από τα κλασικά πεδία της προμήθειας καυσίμων και αμυντικών συστημάτων από την Ινδία.

Στόχος των δύο χωρών σύμφωνα με τις δηλώσεις των δύο ηγετών είναι η αύξηση του διμερούς εμπορίου στα 100 δις δολάρια ως το 2030. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν εξέφρασε την πρόθεση της Ρωσίας να αυξήσει σημαντικά τις αγορές ινδικών προϊόντων, σε μια προσπάθεια να ισοσταθμιστεί το εμπορικό ισοζύγιο των δύο χωρών που είναι εμφανώς ελλειμματικό σε βάρος της Ινδίας. Καθόλου τυχαία, αφού πέρα από τις μεγάλες ποσότητες ρωσικού πετρελαίου που προμηθεύεται η χώρα του Μόντι, παραμένει και ο μεγαλύτερος παγκοσμίως αγοραστής ρωσικών οπλικών συστημάτων.

Εμπόριο, κυρώσεις και δασμοί

Το ταξίδι αυτό και οι σχετικές ανακοινώσεις έγιναν ενώ οι Ινδοί έχουν σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με σκοπό να καταλήξουν σε μια νέα εμπορική συμφωνία που θα τερματίσει ή θα μειώσει δραστικά τους δασμούς που επέβαλε στην Ινδία η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Δασμούς που επιβλήθηκαν μάλιστα με τιμωρητικό πνεύμα, με το αιτιολογικό ότι η Ινδία είναι κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Ρωσίας.

Σήμερα ωστόσο οι ΗΠΑ, ενώ συνεχίζουν να πιέζουν τους εμπορικούς τους εταίρους να μη συναλλάσσονται με τη Ρωσία, προχωρούν σε κινήσεις αποκλιμάκωσης της οικονομικής πίεσης προς τη Μόσχα. Αυτό το σήμα δεν παρερμηνεύεται από κανένα, πολύ περισσότερο προφανώς από τον δαιμόνιο Ναρέντρα Μόντι. Η Ινδία έσπευσε να ανοίξει ακόμα περισσότερο το φάσμα των συναλλαγών της με τη Ρωσία.

Παρ’ όλα αυτά, ο Λευκός Οίκος επίσημα δεν χαλαρώνει την πολιτική πίεση που ασκεί διεθνώς για την οικονομική απομόνωση της Ρωσίας. Συνεπώς, η ισορροπία μεταξύ Ινδίας και ΗΠΑ είναι ζητούμενο, καθώς οι εμπορικές ανταλλαγές των δύο είναι εξαιρετικά μεγάλες επίσης, αλλα και σταθερά ελλειμματικές για τις ΗΠΑ, οι οποίες εμφανίζουν έλλειμμα εμπορικού ισοζυγίου με την Ινδία ύψους σχεδόν 46 δις δολάρια για το 2024. Για αυτό το λόγο άλλωστε και η χώρα του Γάγγη μπήκε στο στόχαστρο των δασμών Τραμπ εξαρχής.

Έχει ως εκ τούτου ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε πώς θα αντιδράσει τώρα η Ουάσιγκτον στις διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη για την μείωση των δασμών, τη στιγμή που το Νέο Δελχί υποδέχεται μετά βαΐων και κλάδων τον Πούτιν και προχωρά σε επέκταση των εμπορικών σχέσεων με τη Ρωσία.

Αμοιβαία επιφύλαξη και λυκοφιλίες

Οι οικονομικές σχέσεις στο τρίγωνο ΗΠΑ-Ινδία-Ρωσία αποκτούν μάλιστα πρόσθετο ενδιαφέρον με φόντο τον τρόπο που όλα αυτά αντανακλούν στον κύριο αντίπαλο των Ηνωμένων Πολιτειών, την Κίνα. Η Κίνα του Σι Τζινπίνγκ βρίσκεται, όπως είναι γνωστό σε όλους, σε μια στρατηγική εταιρική σχέση με την Ρωσία του Πούτιν. Μια σχέση όμως που προσπαθεί να κρύψει παράλληλα και έναν μεγάλο ανταγωνισμό ανάμεσα στις δύο δυνάμεις, μια διαμάχη επιρροής τόσο για την Ευρασία, όσο και για άλλα πεδία οικονομικού και πολιτικού ενδιαφέροντος πέραν αυτής, όπως η Αφρική και η Νότια Αμερική.

Στην Ευρασία μάλιστα, ο ανταγωνισμός μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου εκτείνεται από την κορεατική χερσόνησο μέχρι τον Καύκασο, χωρίς να αφήνει έξω την ινδική υποήπειρο, την Κεντρική Ασία και το Ιράν. Και όλα αυτά χωρίς να αναφέρουμε καν τις κινεζικές βλέψεις στην αχανή και ακατοίκητη σχεδόν ρωσική ενδοχώρα και τις τεράστιες πλουτοπαραγωγικές πηγές της Σιβηρίας. Όλα αυτά ωστόσο δεν εμποδίζουν τις δύο χώρες να αναπτύσσουν την πολιτική και οικονομική τους συνεργασία, την ώρα που παραμένουν όμως ανοιχτά και όλα τα κεφάλαια του ανταγωνισμού μεταξύ τους. 

Η ρήξη και διάσπαση του διπόλου Κίνας-Ρωσίας είναι διακηρυγμένος στόχος της διακυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, στόχος για τον οποίο άλλωστε μεταξύ άλλων απεργάζεται το άρον-άρον κλείσιμο του πολέμου της Ουκρανίας προς όφελος των ρωσικών στόχων. Στο πεδίο της ρωσοϊνδικής συνεργασίας εγγράφεται συνεπώς πλέον και δοκιμάζεται ο σινορωσικός αλλά και ο σινοαμερικανικός ανταγωνισμός.

Η Κίνα δεν έχει καλές σχέσεις με την Ινδία. Η διάσταση μεταξύ τους έχει ασφαλώς χαρακτήρα οικονομικού ανταγωνισμού, αλλά όχι μόνο, καθώς οι δύο δυνάμεις χωρίζονται και από σοβαρές συνοριακές διαφορές. Ο δε κύριος εχθρός της Ινδίας, το μουσουλμανικό Πακιστάν είναι ταυτόχρονα συνεργάτης τόσο της Κίνας, όσο και των ΗΠΑ. Κοινώς, η νότια και ανατολική Ασία αυτή την εποχή εμφανίζει το πιο σύνθετο ίσως τοπίο αντίρροπων δυνάμεων στον πλανήτη.

Ως εκ τούτου, η περαιτέρω προσέγγιση ανάμεσα στον Πούτιν και τον Μόντι, ανάμεσα στη Ρωσία και την Ινδία, προκαλεί εύλογο εκνευρισμό, αλλά και ευκαιρίες ενδεχομένως προς εκμετάλλευση τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, όσο και για την Κίνα. Τα επόμενα βήματα σε αυτό το όχι τόσο προβλέψιμο σκηνικό εμφανίζουν μεγάλο ενδιαφέρον.