Τα drones των φτωχών: Τι είναι τα Shahed που πρωταγωνιστούν στους σύγχρονους πολέμους

Από τη στιγμή που το Ιράν ανταπέδωσε τα χτυπήματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ, οι σύμμαχοι των Αμερικανών στον Περσικό Κόλπο ακούνε έναν ήχο που οι Ουκρανοί στρατιώτες έμαθαν να φοβούνται εδώ και καιρό: Το δυσοίωνο βουητό του drone «καμικάζι»  Shahed-136.

Ο αποκαλούμενος και «πύραυλος κρουζ των φτωχών», το Shahed δεν μπορεί να συγκριθεί με όπλα τελευταίας τεχνολογίας. Όμως έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι των σύγχρονων πολέμων, καθώς ο στρατηγικός σύμμαχος της Τεχεράνης, η Ρωσία, το χρησιμοποιεί στην εισβολή της στην Ουκρανία.

Σήμερα, το drone αυτό πρωταγωνιστεί στην στρατηγική αντιποίνων του Ιράν, με την Τεχεράνη να έχει εξαπολύσει χιλιάδες τέτοια. 

Αν και οι σύμμαχοι των Αμερικανών έχουν καταφέρει να αναχαιτίσουν την συντριπτική πλειοψηφία των Shahed με τη βοήθεια αμυντικών συστημάτων όπως οι πύραυλοι Patriot, κάποια drones κατάφεραν να φτάσουν στους στόχους τους, σημειώνει το CNBC. 

Το υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δήλωσε την Τρίτη ότι από τα 941 ιρανικά drones που εντοπίστηκαν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, τα 65 έπεσαν εντός της επικράτειάς τους, προκαλώντας ζημιές σε λιμάνια, αεροδρόμια, ξενοδοχεία και data centers.

Πραγματικά, όπως επισημαίνουν αναλυτές, το «κλειδί» για την αποτελεσματικότητα των Shahed έγκειται στον αριθμό τους. Τα drones αυτά είναι σχετικά φθηνά και εύκολα στη μαζική παραγωγή, ειδικά σε σύγκριση με τα εξελιγμένα συστήματα που χρησιμοποιούνται για την άμυνα εναντίον τους.

Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να σταλούν σε σμήνη, υπερφορτώνοντας τα εναέρια αμυντικά συστήματα. Η μαζική αναχαίτισή τους αποδεκατίζει τα πολύ πιο πολύτιμα όπλα που κατέχουν οι αντίπαλοι. 

«Το Shahed-136, μεταξύ άλλων μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων, έχει δώσει σε κράτη όπως η Ρωσία και το Ιράν έναν φθηνό τρόπο να προκαλούν δυσανάλογο κόστος», λέει στο CNBC η Patrycja Bazylczyk, αναλύτρια στο Project Missile Defense στο Center for Strategic and International Studies. «Αναγκάζουν τους αντιπάλους να σπαταλούν ακριβά αναχαιτιστικά κατά φθηνών drones, προβάλλουν ισχύ και δημιουργούν ένα σταθερό ψυχολογικό βάρος στον άμαχο πληθυσμό».

Σε σύγκριση με τους βαλλιστικούς πυραύλους, τα drones πετούν χαμηλά και αργά, μεταφέρουν ένα σχετικά μέτριο ωφέλιμο φορτίο (30-50 κιλά εκρηκτικών) και περιορίζονται κυρίως σε σταθερούς στόχους. Τα Shahed υπολογίζεται ότι κοστίζουν μεταξύ 20.000 και 50.000 δολαρίων, την ώρα που οι βαλλιστικοί πύραυλοι και οι πύραυλοι κρουζ μπορεί να κοστίζουν εκατομμύρια δολάρια ο καθένας.

Για το Ιράν, το οποίο αντιμετωπίζει τόσο διεθνείς κυρώσεις όσο και περιορισμούς στην απόκτηση προηγμένων όπλων, αυτό το πλεονέκτημα κόστους είναι σημαντικό.

Από την άλλη, τα συστήματα αεράμυνας που χρησιμοποιούν τα κράτη του Κόλπου και το Ισραήλ μπορεί να κοστίσουν μεταξύ 3 εκατομμυρίων και 12 εκατομμυρίων δολαρίων ανά αναχαιτιστικό. 

Αυτή η διαφορά κόστους εγείρει ένα σοβαρό ζήτημα για τους αντιπάλους του Ιράν: Τα συστήματα αεράμυνας διαθέτουν πεπερασμένο αριθμό αμυντικών πυραύλων, με κάθε στόχο που αναχαιτίζεται να αντιπροσωπεύει ένα πολύτιμο περιουσιακό στοιχείο που δαπανάται.

Έτσι, σε έναν πόλεμο φθοράς, τα drones θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από την Τεχεράνη για να εξαντλήσουν την αεράμυνα των αντιπάλων, αφήνοντάς την ανοικτή την σε πιο καταστροφικές επιθέσεις.

Η ικανότητα του Ιράν να συνεχίσει να χρησιμοποιεί αυτά τα drones θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τα αποθέματά τους, αλλά και από το κατά πόσο η χώρα θα μπορέσει να προστατεύσει ή να αποκαταστήσει την αλυσίδα παραγωγής τους, εφόσον οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπορέσουν να «χτυπήσουν» την ροή εξαρτημάτων ή τις εγκαταστάσεις παραγωγής.  

Το αντίστοιχο παράδειγμα της Ρωσίας δείχνει ότι τα Shahed μπορούν να κατασκευαστούν σε μεγάλη κλίμακα κατά τη διάρκεια πολέμου και εν μέσω στοχευμένων κυρώσεων.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι το Ιράν είχε εκτοξεύσει πάνω από 2.000 drones μέχρι την Τετάρτη. Ωστόσο, η χώρα φέρεται να έχει μεγάλα αποθέματα και μπορεί να είναι σε θέση να παράγει εκατοντάδες περισσότερα κάθε εβδομάδα. 

Μάλιστα, ειδικοί αναφέρουν ότι το Shahed-136 έχει αποδειχθεί τόσο αποτελεσματικό ώστε οι ΗΠΑ το έχουν ανακατασκευάσει και έχουν χρησιμοποιήσει τη δική τους έκδοση του drone αυτού εναντίον ιρανικών στόχων. Το Σαββατοκύριακο, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ επιβεβαίωσε ότι χρησιμοποίησε τέτοια χαμηλού κόστους μη επανδρωμένα αεροσκάφη μονής κατεύθυνσης, τα οποία έχουν σχεδιαστεί με βάση το Shahed, για πρώτη φορά σε μάχη.

Όμως, την ίδια στιγμή, και οι μέθοδοι για την αντιμετώπιση των drones αυτού του τύπου εξελίσσονται, με το αμερικανικό Πεντάγωνο και τουλάχιστον μία ακόμα κυβέρνηση του Κόλπου να πιστεύεται ότι βρίσκονται σε συζητήσεις για να αγοράσουν τα φθηνότερα αναχαιτιστικά που κατασκευάζονται στην Ουκρανία.