Τα F-35 στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ: Η Άγκυρα πιέζει, ο Τραμπ απαντά και το Κογκρέσο αντιδρά

Με τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να δεσπόζει στην πρώτη ημέρα των εργασιών, η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ξεκίνησε με σαφή μηνύματα για τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στο εσωτερικό της Συμμαχίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης του ζητήματος των F-35 για την Τουρκία και αναφέρθηκε σε πιθανή άρση των αμερικανικών κυρώσεων, ενώ παράλληλα εξαπέλυσε αιχμές κατά Ευρωπαίων συμμάχων.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται η αύξηση των αμυντικών δαπανών, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας και ο ρόλος που επιδιώκει να διαδραματίσει η Άγκυρα στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η έναρξη της Συνόδου στην Άγκυρα

Οι δρόμοι της Άγκυρας το μεσημέρι της Τρίτης (7/7) μετατράπηκαν σε εντυπωσιακό σκηνικό για την υποδοχή του Ντόναλντ Τραμπ, στο πλαίσιο μιας από τις σημαντικότερες Συνόδους Κορυφής του ΝΑΤΟ των τελευταίων ετών.

Το ενδιαφέρον στράφηκε εξ αρχής στην άφιξη του Αμερικανού προέδρου. Η προεδρική θωρακισμένη λιμουζίνα διέσχισε τους δρόμους συνοδευόμενη από έφιππους της τιμητικής φρουράς, ενώ ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επεφύλαξε προσωπική υποδοχή στον Αμερικανό ηγέτη.

Κατά την άφιξή του στο Προεδρικό Μέγαρο, ο Ντόναλντ Τραμπ χαιρέτισε το στρατιωτικό άγημα στα τουρκικά, επιβεβαιώνοντας το θερμό κλίμα που επικράτησε και στις κοινές δηλώσεις του με τον Τούρκο πρόεδρο, όπου αναφέρθηκε επανειλημμένα στη στενή προσωπική τους σχέση.

F-35 και αμερικανοτουρκικές σχέσεις στο επίκεντρο

Στη συνάντηση των δύο ηγετών κυριάρχησε το ζήτημα των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, με αιχμή την πιθανότητα επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.

Ερωτηθείς σχετικά, ο Τραμπ απέφυγε σαφή απάντηση, σημειώνοντας ότι το θέμα «θα εξεταστεί» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης σχετικής απόφασης. Παράλληλα, εμφανίστηκε θετικός στην προοπτική άρσης των κυρώσεων κατά της Άγκυρας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε τη δυσαρέσκειά του προς ευρωπαϊκές χώρες της Συμμαχίας, υποστηρίζοντας ότι δεν στάθηκαν στο πλευρό των ΗΠΑ σε κρίσιμες στιγμές, όπως κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν.

Η στάση της Ευρώπης και οι δηλώσεις Ρούτε

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιδιώκουν να αποφύγουν νέες εντάσεις, με βασικό στόχο τη διατήρηση της συνοχής της Συμμαχίας. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε κάλεσε τις αμυντικές βιομηχανίες να επιταχύνουν τις επενδύσεις και την παραγωγή εξοπλισμών, επισημαίνοντας ότι οι σημερινές προκλήσεις δεν αφήνουν περιθώρια καθυστερήσεων.

Στο επίκεντρο των εργασιών βρίσκεται και ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η Συμμαχία επιδιώκει τρόπους ενίσχυσης της αεράμυνας του Κιέβου και μακροπρόθεσμης στήριξης της χώρας απέναντι στη ρωσική εισβολή, με τις αποφάσεις της Άγκυρας να αναμένεται να επηρεάσουν τον στρατηγικό προσανατολισμό του ΝΑΤΟ.

Διπλωματικός μαραθώνιος για τον Ερντογάν

Μετά τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ξεκίνησε κύκλο διμερών επαφών στο περιθώριο της Συνόδου. Σύμφωνα με την ΕΡΤ , η τουρκική πλευρά επιφύλαξε εντυπωσιακή τελετή υποδοχής, που χαρακτηρίστηκε από τον τουρκικό Τύπο ως μία από τις πιο μεγαλοπρεπείς για ξένο ηγέτη.

Ο Ερντογάν αναμένεται να έχει επαφές με ηγέτες της Γαλλίας, της Φινλανδίας, της Σλοβακίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Αλβανίας, του Μαυροβουνίου και της Βουλγαρίας, καθώς και με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Ήδη είχε κατ’ ιδίαν συνομιλία με τον Μαρκ Ρούτε.

Το βράδυ της Τρίτης, το προεδρικό ζεύγος της Τουρκίας παρέθεσε επίσημο δείπνο προς τους ηγέτες που συμμετέχουν στη Σύνοδο, στο οποίο παρευρέθηκε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Οι δηλώσεις Τραμπ και οι αιχμές προς την Ευρώπη

Κατά τις κοινές δηλώσεις, ο Τραμπ χαρακτήρισε τον Ερντογάν «πολύ καλό ηγέτη» και έκανε λόγο για «πολύ καλή χημεία» μεταξύ τους. Τόνισε ότι «η Τουρκία έχει εξαιρετικούς στρατιώτες» και πως η προσωπική τους σχέση συνέβαλε στη διατήρηση καλών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά ευρωπαϊκών χωρών, όπως της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας, κατηγορώντας τες ότι δεν προσέφεραν την αναμενόμενη στήριξη στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της κρίσης με το Ιράν.

Η Ουκρανία και οι νέες ισορροπίες στη Συμμαχία

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στον πόλεμο στην Ουκρανία, με τον Τραμπ να εκφράζει αισιοδοξία για πιθανή συμφωνία μεταξύ των εμπλεκομένων πλευρών. Οι ηγέτες καλούνται να καθορίσουν το πλαίσιο μελλοντικής στήριξης του Κιέβου και να συζητήσουν τη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Η διήμερη Σύνοδος της Άγκυρας θεωρείται καθοριστική, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν αναμένεται να επηρεάσουν τη συνοχή και τον προσανατολισμό της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας τα επόμενα χρόνια.

Ανοιχτά μέτωπα για Τουρκία και F-35

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα καλείται να δώσει απαντήσεις για το μέλλον της Συμμαχίας και τον ρόλο της Ευρώπης στη συλλογική άμυνα. Όπως μετέδωσε ο απεσταλμένος του ΕΡΤnews, Πιέρρος Τζανετάκος, ζητούμενο είναι κατά πόσο οι ευρωπαϊκές χώρες θα αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για την ασφάλειά τους, καθώς οι ΗΠΑ δείχνουν διατεθειμένες να περιορίσουν σταδιακά τον ρόλο τους.

Παρά τις προσπάθειες του Μαρκ Ρούτε για ενίσχυση της συνεργασίας μέσω επενδύσεων και εξοπλιστικών συμβολαίων, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να ασκήσει εκ νέου σκληρή κριτική προς βασικούς Ευρωπαίους συμμάχους.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επιβεβαίωσε ότι το θέμα των F-35 παραμένει ανοιχτό, δηλώνοντας ότι η αμερικανική πλευρά «θα το σκεφτεί». Ωστόσο, η ενδεχόμενη επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα δεν θεωρείται εύκολη, λόγω των αμερικανικών κυρώσεων και των ζητημάτων που παραμένουν ανοιχτά με τους ρωσικούς πυραύλους S-400.

Η Δύση αναμένει σαφείς ενδείξεις ότι η Τουρκία απομακρύνεται στρατηγικά από τη Ρωσία πριν ληφθούν οριστικές αποφάσεις για τα F-35 ή την πλήρη άρση των κυρώσεων, καθιστώντας την εξίσωση ιδιαίτερα σύνθετη για Ουάσιγκτον και Άγκυρα.