Η Ελλάδα, το Ισραήλ και οι δύσκολες ισορροπίες

Η Ελλάδα είναι μια μεσαία δύναμη σε μια πολύ ιδιαίτερη γεωγραφική και πολιτική θέση μέσα στο διεθνές πλαίσιο. Σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της και ιδίως από τις αρχές του 20ού αιώνα και μετά, αναζητούσε συνεργασίες και συμμαχίες με άλλες χώρες στην ευρύτερη περιοχή της. Οι προσπάθειες αυτές άλλοτε καρποφόρησαν, όπως με τους Βαλκανικούς πολέμους, και άλλοτε όχι.

Για την Ελλάδα του 21ου αιώνα μέσα στο παγκόσμιο σκηνικό που μεταβάλλεται ραγδαία, οι σχέσεις στρατηγικής συνεννόησης και συνεργασίας είναι πιο αναγκαίες και πιο απαιτητικές από ποτέ. Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια η πατρίδα μας επιτυγχάνει σταθερά θετικά και γόνιμα βήματα σε αυτή την κατεύθυνση.

Κορυφαία ίσως σε σημασία, πέρα από τις παραδόσεις ευρωπαϊκές και ευρωατλαντικές μας σχέσεις, είναι η διαρκώς αναπτυσσόμενη συνεργασία με το Ισραήλ. Πρόκειται για μια σχέση που έχει πλέον ένα βάθος χρόνου άνω των 15 ετών και εμβαθύνεται. Το Ισραήλ δεν είναι τυχαία χώρα, προφανώς. Η διμερής αλλά και πολυμερής συνεργασία (με την Κύπρο και τις ΗΠΑ ακόμα) είναι πολλαπλώς ευεργετική για την Ελλάδα.

Ωστόσο το Ισραήλ είναι και μια χώρα που αντιμετωπίζει μεγάλες και διαρκείς προκλήσεις ασφάλειας, τις οποίες διαχειρίζεται με έναν ίσως μοναδικό παγκοσμίως δικό του τρόπο. Ιδίως τα τελευταία τρία σχεδόν πια χρόνια βρίσκεται σε μια διαρκή πολυμέτωπη πολεμική προσπάθεια, την οποία δεν επέλεξε μεν, αλλά σίγουρα και το ίδιο συντηρεί με τρόπο άτεγκτο και ενεργητικό. Σε περίπτωση που ο Μπ.Νετανιάχου, που είναι υπέρ των δραστικών λύσεων, παραμείνει στην πρωθυπουργία μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου, όλα αυτά θα συνεχιστούν και ίσως ενταθούν.

Αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί προφανείς διπλωματικές περιπλοκές και προκλήσεις για την Ελλάδα στη Μέση Ανατολή. Οι οποίες μάλιστα αυξάνονται δραστικά λόγω της πορείας σύγκρουσης που ακολουθούν τα τελευταία χρόνια η Τουρκία και το Ισραήλ και η οποία κατά περίπτωση φτάνει στο κατώφλι της πολεμικής εμπλοκής. Η στρατηγική σύνδεση του Τελ Αβίβ με την Αθήνα και τη Λευκωσία εξυπακούεται ότι δεν είναι άσχετη με τον εντεινόμενο ανταγωνισμό του με την Άγκυρα.

Η Ελλάδα οφείλει να εκτελεί μια περίτεχνη άσκηση ισορροπίας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Από τη μια να διατηρεί και να ενισχύει τη στρατηγική εταιρική σχέση της με το Ισραήλ, που της προσφέρει αμυντικά, οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη. Από την άλλη να διατηρήσει αρραγείς τις επίσης εμπεδωμένες και διαρκώς βελτιούμενες σχέσεις με τον αραβικό κόσμο, ιδιαίτερα την Αίγυπτο, τα Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία. Και τέλος, να επωφεληθεί όσο γίνεται από τη ρήξη Ισραήλ και Τουρκίας χωρίς να εμπλακεί σε σύγκρουση με τη δεύτερη.

Προφανώς όλο αυτό δεν είναι εύκολο. Είναι όμως απαραίτητο, εφόσον μας ενδιαφέρει η Ελλάδα να δυναμώνει, να έχει ισχυρές συνεργασίες και να είναι αποτρεπτική στον αναθεωρητισμό της Τουρκίας ταυτόχρονα. Τόσο η επιδίωξη της συνεργασίας με το Ισραήλ, όσο και η προσοχή στις ευρύτερες ισορροπίες είναι εξίσου σημαντικές για την Ελλάδα. Και η καλύτερη δικλείδα για την επίτευξη αυτού του διττού στόχου είναι η σταθερή και αξιόπιστη διεθνής παρουσία της χώρας.

*Ο Γρηγόρης Πασπάτης είναι Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, τέως Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου