Γιώργος Καραμπελιάς, «25 μαθήματα ελληνικής ιστορίας» Μέρος 17ο: 1922 (Γ΄) Η Αριστερά και η Μεγάλη Ιδέα συμπόρευση και αντιπαλότητα (podcast)

«Έως το 1912, η ιδεολογία της ελληνικής Αριστεράς διαμορφώνεται εκ παραλλήλου με την κυρίαρχη ιδεολογία της Μεγάλης Ιδέας, επικρατούν δε τα ρεύματα που αναδείκνυαν τη σημασία του εθνικού ζητήματος. Οι ρίζες της ελληνικής Αριστεράς κατά τον 19ο αιώνα ήταν κατ’ εξοχήν γαριβαλδινού χαρακτήρα, και συνδύαζαν την κοινωνική απελευθέρωση με την απελευθέρωση των υπόδουλων λαών της οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Οι γεννήτορες του ελληνικού σοσιαλιστικού κινήματος, ο Πλάτων Δρακούλης, ο εκδότης του Άρδην, και ο Σταύρος Καλλέργης, οι οποίοι είχαν οργανώσει από κοινού τον πρώτο εορτασμό της εργατικής Πρωτομαγιάς, το 1893, συνδύαζαν τις κοινωνιστικές τους αντιλήψεις με τον πατριωτισμό.

Ο Πλάτων Δρακούλης θα προχωρήσει στην ίδρυση του Συνδέσμου των Εργατικών Τάξεων της Ελλάδος (ΣΤΕΤ), στα 1908, και του Ελληνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος,που υποστήριζαν τις εθνικές διεκδικήσεις, ενώ στη συνέχεια θα συνταχθεί ανοικτά με τους Φιλελευθέρους.

Ο Σταύρος Καλλέργης (1864-1926), που είχε οργανώσει τον Κεντρικό Σοσιαλιστικό Σύλλογο και εξέδιδε την εφημερίδα Σοσιαλιστής, θα συμμετάσχει, μαζί με τον Κεφαλλονίτη Μαρίνο Αντύπα (1872-1907), στην επανάσταση της Κρήτης και θα εκλεγεί αντιπρόσωπος στη Συνέλευση του Αρκαδίου και βουλευτής στην εθνική εξέγερση του 1912.

Ο Νικόλαος Γιαννιός (1885-1958), γραμματέας του Γιάννη Ψυχάρη στο Παρίσι, συνεργάτης του Ίωνα Δραγούμη ως αρχισυντάκτης της εφημερίδας Λαός στην Κωνσταντινούπολη, το 1908-1910, όπου παράλληλα εξέδιδε και την εφημερίδα Εργάτης. Καταδιωγμένος από τους Νεότουρκους, θα καταφύγει στην Αθήνα και το 1911 θα ιδρύσει το Σοσιαλιστικό Κέντρο Αθήνας[1], θα έλθει σε έντονη αντιπαράθεση με την Φεντερασιόν για τις α-εθνικές της αντιλήψεις και το 1917 θα χρηματίσει Επιθεωρητής Εργασίας στην κυβέρνηση της Εθνικής Αμύνης

Άλλωστε, είχε δημιουργηθεί ήδη και μια ισχυρή σοσιαλιστικών αποκλίσεων δύναμη, που συμμαχούσε και επηρέαζε τους Φιλελευθέρους, οι «Κοινωνιολόγοι», που ιδρύθηκαν το 1908 από τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου (1876-1936), τον μελλοντικό «πατέρα της Πρώτης Ελληνικής Δημοκρατίας»[2]. Η ομάδα αυτή θα συγκεντρώσει και άλλες σημαντικές προσωπικότητες – μεταξύ άλλων τους Π. Αραβαντινό, Θαλή Κουτούπη, Αλ. Μυλωνά, Κ. Τριανταφυλλόπουλο, Αλ. Δελμούζο…

Με το ευσύνοπτο και γλαφυρό ύφος του, ο Γεώργιος Παπανδρέου σημειώνει: «Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐπραγματοποίησεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ ἔθνος καὶ τὸ κράτος. Ὁ Ἀλέξανδρος Παπαναστασίου εἰσήγαγεν εἰς αὐτὴν τὸν πνευματικὸν καὶ τὸν κοινωνικὸν χαρακτῆρα». Και όντως, οι «Κοινωνιολόγοι» θα ενοφθαλμίσουν στο αντιβασιλικό στρατόπεδο τις σοσιαλιστικές τους απόψεις, θα συμβάλουν δε αποφασιστικά στη θέσπιση προοδευτικής εργατικής και αγροτικής νομοθεσίας, ιδιαίτερα ως προς την απαλλοτρίωση των τσιφλικιών.

Τον Μάρτιο του 1917, ο Παπαναστασίου διορίζεται κυβερνητικός αντιπρόσωπος στα Ιόνια και, μετά την εκθρόνιση του Κωνσταντίνου, αναλαμβάνει το υπουργείο Συγκοινωνίας, από τον Ιούνιο του 1917 έως τον Νοέμβριο του 1920· κατά τη διάρκεια της θητείας του, διευθύνει προσωρινά τα υπουργεία Περιθάλψεως και Εσωτερικών. Δύο σοσιαλιστές διανοούμενοι μικρασιατικής καταγωγής, ο Σμυρνιός Δημήτρης Γληνός και ο Τραπεζούντιος Γεώργιος Σκληρός, διέκριναν με ενάργεια, ήδη από το 1909-1910, την πραγματική φύση των Νεοτούρκων, προβλέποντας ενίοτε προφητικά, το μέλλον.

Ο Γεώργιος Σκληρός (1878-1920) είχε συμμετάσχει στη ρωσική επανάσταση του 1905, ως φοιτητής στην Ιατρική Σχολή της Μόσχας, ενώ στην Ιένα, όπου θα καταφύγει, θα γράψει, το 1907, Το κοινωνικό μας ζήτημα,το «πρώτο μαρξιστικό έργο» ανάλυσης της ελληνικής κοινωνίας.

Ο Σκληρός κατανόησε ταχύτατα τη σημασία του εθνικού ζητήματος και, ήδη από το 1909, θεωρεί την επανάσταση των Νεοτούρκων αφετηρία γένεσης του νεότερου τουρκικού σωβινισμού. Στο τελευταίο έργο του, Τα σύγχρονα προβλήματα του ελληνισμού, τονίζει πως : «Στὸν ἀγῶνα αὐτὸν τὸν ἱστορικό, οἱ ἐργάται ὄχι μόνο πρέπει νά… συμμαχήσουν μὲ τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων, ἀλλὰ καὶ νὰ εἶναι ἡ πολεμικὴ ἐμπροσθοφυλακή του...

https://www.newshub.gr

Μας τιμάτε εαν κάνετε εγγραφή 
στο κανάλι μας στο Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCgI7vd72xX-ZNWb_x7zzWJg
στη σελίδα μας στο facebook: https://www.facebook.com/newshub.gr
στη σελίδα μας στο twitter: https://twitter.com/NewshubG
στη σελίδα μας στο instagram: https://www.instagram.com/newshub.gr/
στη σελίδα μας στο Tik Tok: https://www.tiktok.com/@newshub.gr