Θαυμασμός για τα πανέμορφα Αρχοντικά στα Βασιλικά Ανώγεια

Ένα από τα γραφικά χωριά της Μεσαράς είναι αυτό των Βασιλικών Ανωγείων. Εκεί όπου μια βόλτα ανάμεσα στα πανέμορφα Αρχοντικά αρκεί για να αποζημιώσει τον καθένα.

Παλιές, ιστορικές κατοικίες, που αν και έχουν εγκαταλειφθεί στη φθορά του χρόνου, παραμένουν άκρως εντυπωσιακά. Η βόλτα στα σοκάκια του χωριού, στο οποίο υπάρχει και ο ναός της Αγίας Τριάδας, όταν η μέρα φεύγει και το σούρουπο δημιουργεί μια ατμόσφαιρα... μυσταγωγική, αποτελεί μια πρώτης τάξης ευκαιρία για να «φύγει» κάποιος από την πεζή πραγματικότητα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετά από τα παλιά οικήματα του χωριού, έχουν αναπαλαιωθεί και κατοικούνται από τους περίπου 200 κατοίκους που συνεχίζουν να ζουν στον μικρό αγροτικό οικισμό.
Το τοπωνύμιο Ανώγεια απαντάται και σε άλλους νομούς στην Κρήτη. Το Βασιλικά δεν είναι εξακριβωμένο από πού προήλθε. Τα Ανώγεια αναφέρονται στο έγγραφο διανομής των φέουδων του 1182: Έχοντες οι άρχοντες Φωκάδες εις τα μέρη του Χανδάκου και Ρεθύμνης τα σταυρωτά βουνά με τα βασιλικά και τοξικά ανώγια. Ωστόσο στην απογραφή του Καστροφύλακα (Κ 103) αναφέρεται ως Anogia Catto με 331 κατοίκους και Anogia Apanno με 50 κατοίκους και στους καταλόγους των Μπαρότση αναφέρεται και Μπασιλικάτα, όπως και σε μεταγενέστερη απογραφή των Τούρκων του 1671.

Στις απογραφές αυτές παραλείπεται το προσωνύμιο Βασιλικά. Με βάση τις πληροφορίες του Καστροφύλακα υπήρχε και το Απάνω Χωριό, σε απόσταση 200μ. όπου βρίσκεται σήμερα το κοιμητήριο του χωριού. Το χωριό αυτό καταστράφηκε και δεν είναι γνωστό πότε έγινε αυτό.