Εκτιμήσεις πως το Ιράν έχει συγκεντρώσει 11 τόνους εμπλουτισμένου ουρανίου

Τα τελευταία οκτώ χρόνια, από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησε από τη συμφωνία για τα πυρηνικά με την Τεχεράνη, το Ιράν έχει συσσωρεύσει περίπου 11 τόνους εμπλουτισμένου ουρανίου. Ωστόσο, η τύχη αυτού του αποθέματος παραμένει άγνωστη, δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, που έχει στόχο να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, αναφέρουν σε δημοσίευμα οι New York Times.

Σε χαμηλές συγκεντρώσεις το ουράνιο χρησιμοποιείται για την τροφοδοσία πυρηνικών αντιδραστήρων. Σε υψηλότερες συγκεντρώσεις, μέσω της διαδικασίας του εμπλουτισμού, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικών βομβών.

Ο εμπλουτισμός ουρανίου γίνεται ολοένα πιο εύκολος και ταχύτερος όσο αυξάνεται η συγκέντρωση. Είναι πολύ πιο δύσκολο να φτάσει κανείς από το 0% στο 20% παρά από το 20% στο 60% ή ακόμη και στο 90%, το επίπεδο που προτιμάται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Το Ιράν ξεκίνησε τον εμπλουτισμό ουρανίου σε βιομηχανική κλίμακα το 2006, παρουσιάζοντας τους στόχους του ως ειρηνικούς. Αναφορές της Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας έδειξαν ότι το απόθεμα αυξανόταν τα επόμενα χρόνια.

Το 2010, το Ιράν ανακοίνωσε ότι θα αρχίσει να εμπλουτίζει ουράνιο έως και στο 20%, υποτίθεται για την παραγωγή καυσίμου για έναν ερευνητικό αντιδραστήρα. Αυτό το επίπεδο αποτελεί το επίσημο όριο που διαχωρίζει τις πολιτικές από τις στρατιωτικές χρήσεις.

Το επίπεδο του 20% προκάλεσε ανησυχία, καθώς αντιστοιχούσε περίπου στο 80% της διαδρομής προς καύσιμο κατάλληλο για πυρηνικά όπλα.

Καθώς το απόθεμα συνέχιζε να αυξάνεται, η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για τον περιορισμό του.

Το 2015, το Ιράν και έξι χώρες υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών κατέληξαν σε συμφωνία που περιόριζε την καθαρότητα του εμπλουτισμένου ουρανίου στο 3,67% και το μέγεθος του αποθέματος έως το 2030.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Τεχεράνη μετέφερε 12,5 τόνους εμπλουτισμένου ουρανίου και περιόρισε το απόθεμά της σε λιγότερο από 660 λίβρες.

Το 2018, όταν ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία και επανέφερε αυστηρές οικονομικές κυρώσεις, το Ιράν δεν διέθετε επαρκές ουράνιο ούτε για μία πυρηνική βόμβα.

Στη συνέχεια, το Ιράν άρχισε να εμπλουτίζει πέρα από τα όρια της συμφωνίας, αρχικά σε χαμηλά επίπεδα για να ασκήσει πίεση στη Δύση και στη συνέχεια έως το 20% στις αρχές του 2021, λίγο πριν αποχωρήσει ο Τραμπ από την εξουσία.

Η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν προσπάθησε ανεπιτυχώς να επαναφέρει πτυχές της συμφωνίας. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το Ιράν έφτασε σε πρωτοφανές επίπεδο εμπλουτισμού έως και 60%, πολύ κοντά στο επίπεδο που απαιτείται για πυρηνικά όπλα.

Με τον Τραμπ ξανά στην εξουσία το 2025, το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν αυξανόταν με τον ταχύτερο ρυθμό από τότε που η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας άρχισε να καταγράφει σχετικά δεδομένα.

Τον Ιούνιο του 2025, κατά τη διάρκεια του πολέμου των 12 ημερών, οι Ηνωμένες Πολιτείες βομβάρδισαν εγκαταστάσεις εμπλουτισμού στο Νατάνζ και το Φορντό, καθώς και υπόγειες αποθήκες ουρανίου στο Ισφαχάν. Έναν μήνα αργότερα, το Ιράν ανέστειλε τη συνεργασία του με τη Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, διακόπτοντας την επιτήρηση των πυρηνικών του εγκαταστάσεων.

Ελλείψει επιτόπιων επιθεωρήσεων και παρά την παρακολούθηση μέσω δορυφόρων, η τοποθεσία των 11 τόνων παραμένει αβέβαιη.

Ραδιενεργά και χημικά επικίνδυνα τμήματα του αποθέματος ενδέχεται να παραμένουν κρυμμένα ή θαμμένα κάτω από ερείπια του πολέμου, καθιστώντας δύσκολη την πρόσβαση ή την καταστροφή τους, ακόμη και την επιβεβαίωση της ύπαρξής τους.

Ακόμη κι αν το Ιράν ανακτούσε το ουράνιο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα χρειάζονταν πολλοί μήνες — ίσως και περισσότερο από ένας χρόνος — για να το μετατρέψει σε πυρηνική κεφαλή. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, το Ιράν δεν αποτελούσε άμεση απειλή, καθώς απείχε χρόνια από την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι οι αμερικανικοί δορυφόροι παρακολουθούν το βαθιά θαμμένο ουράνιο και ότι το απόθεμα έχει μικρή ή καθόλου χρησιμότητα για το Ιράν, λόγω των εκτεταμένων καταστροφών στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις και τεχνογνωσία.

Οι αναλυτές αμφισβητούν αυτούς τους ισχυρισμούς. Εκτιμούν ότι το Ιράν ενδέχεται να έχει δημιουργήσει πέρυσι μια εγκατάσταση εμπλουτισμού σε ορεινές σήραγγες κοντά στο Ισφαχάν, όπου θεωρείται ότι αποθηκεύεται το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος. Αν αυτό ισχύει, τότε υπάρχει το ενδεχόμενο το Ιράν να διαθέτει μια μυστική εγκατάσταση όπου θα μπορούσε να προχωρήσει σε νέο κύκλο εμπλουτισμού για την παραγωγή καυσίμου κατάλληλου για πυρηνικά όπλα.