Γρίπη των πτηνών: Στην Ιταλία το πρώτο ανθρώπινο κρούσμα στην ΕΕ-Kίνδυνος και για την Ελλάδα

Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκονται οι ευρωπαϊκές αρχές μετά από ανακοίνωση του ECDC, πώς εντοπίστηκε κρούσμα γρίπης των πτηνών, για πρώτη φορά, σε άνθρωπο στην Ιταλία.

Το κρούσμα εντοπίστηκε στην περιφέρεια της Λομβαρδίας στην Ιταλία και αφορά ταξιδιώτη που επέστρεψε από χώρα εκτός Ευρώπης, στην οποία ο συγκεκριμένος ιός έχει ανιχνευθεί στο παρελθόν σε πληθυσμούς πτηνών. Πρόκειται για το πρώτο κρούσμα γρίπης των πτηνών σε άνθρωπο, επί κράτους που ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η είδηση -ότι το συγκεκριμένο κρούσμα εντοπίστηκε στη Λομβαρδία της Ιταλίας- προκαλεί αναπόφευκτα δυσάρεστους συνειρμούς. Ήταν η ίδια περιοχή και σχεδόν η ίδια εποχή, που πριν από έξι χρόνια έγινε το «σημείο μηδέν» της πανδημίας COVID-19 στην Ευρώπη.

Ωστόσο, οι επιστήμονες του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) είναι καθησυχαστικοί, καθώς όπως λένε, ο κίνδυνος για τη δημόσια Υγεία παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση από το ECDC, ο ασθενής νοσηλεύεται σε συνθήκες απομόνωσης και λαμβάνει την απαραίτητη ιατρική φροντίδα. Οι αρχές επισημαίνουν ότι παρουσιάζει υποκείμενα νοσήματα, γεγονός που καθιστά την κατάσταση της υγείας του σοβαρή και διαχείριση της ακόμη πιο σύνθετη.

Αμέσως μετά την επιβεβαίωση της μόλυνσης, οι ιταλικές υγειονομικές αρχές ενεργοποίησαν τα πρωτόκολλα προκειμένου να περιοριστεί η πιθανότητα περαιτέρω διασποράς:

• Διενεργήθηκε ενδελεχής ιχνηλάτηση επαφών του ασθενούς.
• Ξεκίνησαν επιδημιολογικές και μικροβιολογικές έρευνες για τον προσδιορισμό της ακριβούς πηγής μόλυνσης.
• Τέθηκαν σε εφαρμογή μέτρα ελέγχου για την πρόληψη τυχόν δευτερογενών κρουσμάτων.

Τι δείχνουν τα παγκόσμια δεδομένα για τον ιό A(H9N2)

Παρόλο που πρόκειται για το πρώτο εισαγόμενο κρούσμα στην ΕΕ, τα δεδομένα αυτή τη φορά είναι ριζικά διαφορετικά, καθώς ο ιός A (H9N2) -αν και λιγότερο παθογονικός από τον Α (Η5Ν1)- δεν είναι άγνωστος στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα.

Από το 1998 έως τα τέλη Φεβρουαρίου του 2026, έχουν αναφερθεί συνολικά 195 ανθρώπινα κρούσματα παγκοσμίως, κυρίως σε 10 χώρες της Ασίας και της Αφρικής.

«Μέχρι σήμερα, μόνο δύο από τις καταγεγραμμένες λοιμώξεις υπήρξαν θανατηφόρες. Δεν έχουν αναφερθεί συρροές κρουσμάτων (clusters), ούτε έχει τεκμηριωθεί ποτέ μετάδοση του ιού από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η άμεση επαφή με μολυσμένα πτηνά ή μολυσμένο περιβάλλον παραμένει η κύρια οδός μετάδοσης», αναφέρει το ECDC στην έκθεσή του.

ECDC: Η εκτίμηση κινδύνου για τους πολίτες

Παρά την κινητοποίηση, το ECDC εμφανίζεται καθησυχαστικό για το ευρύ κοινό. Με βάση τα έως τώρα δεδομένα και τη γνώση της επιδημιολογίας του ιού, η εκτίμηση κινδύνου (risk assessment) για τον γενικό πληθυσμό στην ΕΕ/ΕΟΧ παραμένει πολύ χαμηλή.

Το ECDC τονίζει συγκεκριμένα στην αναφορά του:

«Τα σποραδικά ανθρώπινα κρούσματα γρίπης των πτηνών δεν είναι σπάνια σε περιοχές όπου ο ιός κυκλοφορεί στα πτηνά. Το ECDC βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τις ιταλικές αρχές, παρακολουθεί στενά την κατάσταση και θα επανεκτιμήσει τον κίνδυνο εάν προκύψουν νέα δεδομένα».

Η στρατηγική επιτήρησης της νόσου της ΕΕ

Η διαχείριση του περιστατικού βασίζεται στο υφιστάμενο πλαίσιο ετοιμότητας για πανδημική γρίπη και την γρίπη των πτηνών.

Το ECDC, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και το Εργαστήριο Αναφοράς της ΕΕ για τη Γρίπη των Πτηνών, έχει καταρτίσει και διαθέτει ήδη:

• Πρωτόκολλο διερεύνησης και διαχείρισης ανθρώπινων λοιμώξεων.
• Πλαίσιο σεναρίων προ-πανδημικής γρίπης με συγκεκριμένες δημόσιες δράσεις υγείας για περιπτώσεις ανίχνευσης κρουσμάτων σε ανθρώπους.

Τι έχει δηλώσει ο Σωτήρης Τσιόδρας

Τους επιστήμονες έχει απασχολήσει ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, το ενδεχόμενο ο ιός A(H9N2) να μεταλλαχθεί κάποια στιγμή και να αρχίσει να μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, γεγονός που θα μπορούσε να τον καταστήσει πανδημικό.

Ωστόσο μέχρι σήμερα, τόσο ο Η9Ν2, όσο και ο πιο παθογονικός ιός της ίδιας οικογένειας H5N1, που παρουσιάζει μεγάλη διασπορά σε πουλιά και θηλαστικά (αγελάδες, γάτες, θαλάσσιους λέοντες) και μετρά περίπου 71 κρούσματα στις ΗΠΑ και δύο θανάτους από το 2024 έως σήμερα), μεταδίδονται στον άνθρωπο, κυρίως σε εργαζόμενους σε γαλακτοκομικές φάρμες (επαφή με μολυσμένες αγελάδες) και πτηνοτροφεία.

Αν και το ενδεχόμενο δευτερογενούς μετάδοσης (από άνθρωπο σε άνθρωπο) μοιάζει μακρινό αυτή τη στιγμή, πριν από ένα περίπου χρόνο, ο Καθηγητής Παθολογίας και επιστημονικός συνεργάτης του ΕΟΔΥ, Σωτήρης Τσιόδρας, σε δηλώσεις του υπογράμμισε πώς ο ιός H5N1 αποτελεί τον κύριο υποψήφιο για μια μελλοντική πανδημία, λόγω της δυνατότητάς του να υφίσταται μεταλλάξεις που θα τον καταστήσουν εύκολα μεταδοτικό μεταξύ ανθρώπων.

«Ο ιός Η5Ν1 μπορεί να φέρει μια μετάλλαξη και να γίνει πολύ μεταδοτικός. Αυτή η μετάλλαξη μπορεί να συμβεί φέτος, αλλά μπορεί και σε 15 χρόνια», είχε αναφέρει συγκεκριμένα ο Καθηγητής Τσιόδρας.

Πρόσφατη ιδιαίτερα ανησυχητική έρευνα στο Science είχε αποκαλύψει συγκεκριμένα,  ότι η εκδοχή του ιού που κυκλοφορεί στις γαλακτοπαραγωγικές αγελάδες απέχει μία μόνο μετάλλαξη από το να μπορεί να συνδεθεί πιο εύκολα με τους ανθρώπινους υποδοχείς, κάτι που εάν συμβεί θα έχει ανυπολόγιστες συνέπειες.

Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα, -σύμφωνα με τους επιστήμονες- βρίσκεται σε γεωγραφικό «σταυροδρόμι» και αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο εισόδου του ιού μέσω αυτών των πτηνών.