Λατινική Αμερική: Από τα ναρκωτικά στις ενέσεις αδυνατίσματος, η νέα μπίζνα των λαθρεμπόρων

Η Γέφυρα της Φιλίας, ανάμεσα στη Βραζιλία και την Παραγουάη, είναι εδώ και δεκαετίες ένα από τα μεγαλύτερα περάσματα λαθρεμπορίου στη Νότια Αμερική. Από εκεί έχουν περάσει κατά καιρούς εκατομμύρια πακέτα τσιγάρων, ηλεκτρονικά είδη, ναρκωτικά, όπλα και πυρομαχικά.

Τα τελευταία δύο χρόνια, όμως, στις κατασχέσεις των βραζιλιάνικων αρχών εμφανίζεται με ολοένα μεγαλύτερη συχνότητα ένα εντελώς διαφορετικό προϊόν: οι ενέσεις για την απώλεια βάρους.

Η έκρηξη της ζήτησης για φάρμακα που βασίζονται στις ουσίες σεμαγλουτίδη και τιρζεπατίδη έχει ανοίξει μία νέα και εξαιρετικά προσοδοφόρα αγορά για τα κυκλώματα που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Μόνο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 κατασχέθηκαν στα σύνορα περισσότερα από 76.000 «στυλό», φιαλίδια και άλλα προϊόντα αυτής της κατηγορίας. Πρόκειται για αριθμό σχεδόν τριπλάσιο από το σύνολο των κατασχέσεων ολόκληρου του προηγούμενου έτους.

Η συγκεκριμένη κατηγορία φαρμάκων βρίσκεται πλέον στη δεύτερη θέση, σε αξία, μεταξύ των προϊόντων που κατάσχονται στη νότια Βραζιλία, πίσω μόνο από τα κινητά τηλέφωνα. Και αυτή είναι ίσως η πιο καθαρή ένδειξη για το πόσο γρήγορα έχει αλλάξει η οικονομία του λαθρεμπορίου στην περιοχή.

Μικρότερο φορτίο, πολύ μεγαλύτερο κέρδος

Η στροφή των κυκλωμάτων προς τις ενέσεις αδυνατίσματος δεν είναι δύσκολο να εξηγηθεί. Η τιρζεπατίδη που κυκλοφορεί νόμιμα στη Βραζιλία μπορεί να κοστίζει περισσότερο από 1.400 ρεάλ (233 ευρώ). Στην άλλη πλευρά των συνόρων, στην Παραγουάη, προϊόν τοπικής παραγωγής που πωλείται ως τιρζεπατίδη κοστίζει περίπου 340 ρεάλ (57 ευρώ). Η διαφορά είναι τεράστια. Για το οργανωμένο έγκλημα υπάρχει όμως και ένα δεύτερο πλεονέκτημα. Ένα φορτίο τσιγάρων απαιτεί όγκο, αποθήκευση, φορτηγά και ένα ολόκληρο σύστημα μεταφοράς. Μερικά κουτιά ενέσιμων φαρμάκων μπορούν να αποδώσουν αντίστοιχο ή και μεγαλύτερο κέρδος και να μεταφερθούν μέσα σε μία τσάντα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των βραζιλιάνικων αρχών, ένα πακέτο τσιγάρων έχει αξία περίπου 850 φορές μικρότερη από ένα φιαλίδιο τιρζεπατίδης. Αυτό από μόνο του αρκεί για να εξηγήσει γιατί εγκληματικές οργανώσεις που επί χρόνια επένδυαν στο λαθρεμπόριο τσιγάρων μετακινούνται σήμερα σε αυτή την αγορά. Το σημαντικότερο είναι ότι δεν χρειάζεται να δημιουργήσουν καινούργιο δίκτυο. Οι διαδρομές υπάρχουν ήδη. Οι αποθήκες υπάρχουν. Οι άνθρωποι που γνωρίζουν πώς να περάσουν ένα φορτίο από τα σύνορα υπάρχουν. Τα ίδια κυκλώματα που χρησιμοποιούν τις συγκεκριμένες διαδρομές για όπλα, ναρκωτικά και πυρομαχικά μπορούν να προσθέσουν στις μεταφορές τους και φάρμακα.

Η Γέφυρα της Φιλίας προσφέρεται ιδιαίτερα γι' αυτό. Σε ημέρες αυξημένης κίνησης από το σημείο περνούν περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι και περίπου 45.000 οχήματα. Ο έλεγχος κάθε αυτοκινήτου, λεωφορείου ή ταξιδιώτη είναι εκ των πραγμάτων αδύνατος.

Ενέσεις μέσα σε παπούτσια και μπουκάλια σαμπουάν

Οι μέθοδοι που έχουν καταγραφεί δείχνουν και το μέγεθος του προβλήματος. Οι τελωνειακές αρχές έχουν εντοπίσει φάρμακα κρυμμένα κάτω από σόλες παπουτσιών, μέσα σε συσκευασίες σαμπουάν, σε δοχεία τζελ μασάζ και σε ειδικά διαμορφωμένα σημεία αυτοκινήτων. Άλλα φορτία περνούν με βάρκες από τον ποταμό Παρανά, αποφεύγοντας εντελώς τη γέφυρα. Το συγκεκριμένο όμως λαθρεμπόριο έχει μία διαφορά σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα που διακινούνται στην περιοχή.

Τα προϊόντα αυτά προορίζονται για έγχυση στο ανθρώπινο σώμα. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα. Η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη ανήκουν σε μία κατηγορία ουσιών που απαιτούν ελεγχόμενες συνθήκες μεταφοράς και αποθήκευσης. Η έκθεση σε πολύ υψηλές ή πολύ χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να επηρεάσει τη σταθερότητα του προϊόντος. Σε συνθήκες λαθρεμπορίου, τέτοιες προδιαγραφές στην πράξη δεν υπάρχουν. Ένα φιαλίδιο μπορεί να έχει μεταφερθεί για ώρες μέσα σε αυτοκίνητο, κρυμμένο σε παπούτσι ή κολλημένο στο σώμα κάποιου που περνά τα σύνορα. Ακόμη και εάν το προϊόν ήταν αρχικά αυθεντικό, δεν υπάρχει πλέον καμία εγγύηση ότι έχει διατηρηθεί σωστά.

Κανείς δεν ξέρει πάντα τι υπάρχει μέσα στο φιαλίδιο

Το ακόμη σοβαρότερο ζήτημα αφορά την προέλευση των ίδιων των προϊόντων. Μέρος των φαρμάκων φαίνεται ότι αγοράζεται νόμιμα στην Παραγουάη και στη συνέχεια περνά παράνομα στη Βραζιλία. Σε άλλες περιπτώσεις πρόκειται για προϊόντα που έχουν κλαπεί από φαρμακεία. Οι αρχές της Παραγουάης έχουν όμως εντοπίσει και παράνομα εργαστήρια στα οποία παρασκευάζονται απομιμήσεις, ενώ σε ελέγχους έχουν βρεθεί και προϊόντα κινεζικής προέλευσης. Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος που αγοράζει μία τέτοια ένεση εκτός του επίσημου φαρμακευτικού δικτύου μπορεί να μη γνωρίζει ούτε πού κατασκευάστηκε ούτε τι πραγματικά περιέχει.

Η παραγωγή πεπτιδικών φαρμάκων είναι σύνθετη διαδικασία. Εάν δεν ακολουθούνται συγκεκριμένες προδιαγραφές, είναι δυνατόν να παραμένουν προσμίξεις ή να υπάρχει απόκλιση στη συγκέντρωση της δραστικής ουσίας. Η διαφορά από ένα κανονικά εγκεκριμένο φάρμακο είναι κρίσιμη. Σε ένα νόμιμο προϊόν είναι γνωστή η δραστική ουσία, η δοσολογία, οι συνθήκες παραγωγής και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες. Σε ένα προϊόν της μαύρης αγοράς μπορεί να μην είναι γνωστό τίποτε από τα παραπάνω. Στη Βραζιλία έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά ανθρώπων που χρειάστηκαν νοσοκομειακή περίθαλψη μετά τη χρήση τέτοιων σκευασμάτων.

Σε μία περίπτωση, γυναίκα χωρίς ιατρική ένδειξη για απώλεια βάρους κατέληξε σε μονάδα εντατικής θεραπείας αφού χρησιμοποίησε προϊόν που είχε πωληθεί ως τιρζεπατίδη. Σε άλλη περίπτωση, ασθενής εγκατέλειψε το εγκεκριμένο φάρμακο που λάμβανε και χρησιμοποίησε προϊόν από την Παραγουάη, με αποτέλεσμα να εμφανίσει έντονα γαστρεντερικά προβλήματα και να χρειαστεί επείγουσα ιατρική φροντίδα.

Η ζήτηση τρέχει ταχύτερα από τις αρχές

Η νέα αγορά δεν δημιουργήθηκε μόνο επειδή τα φάρμακα είναι ακριβά. Δημιουργήθηκε κυρίως επειδή η ζήτηση αυξάνεται με ρυθμό που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα ήταν δύσκολο να προβλεφθεί. Οι διαδικτυακές παραγγελίες που συνδέονται με φάρμακα της κατηγορίας GLP-1 αυξήθηκαν στη Βραζιλία κατά 149,3% μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Από περίπου 547.000 το προηγούμενο εξάμηνο ξεπέρασαν το 1,36 εκατομμύριο μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου. Η αξία αυτών των συναλλαγών ξεπέρασε τα 2,3 δισεκατομμύρια ρεάλ.

Η Βραζιλία και η Παραγουάη επιχειρούν πλέον να αυξήσουν τη συνεργασία τους στον έλεγχο των προϊόντων που περνούν τα σύνορα. Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται πλέον στα τελωνεία. Η πώληση έχει περάσει και στο διαδίκτυο. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαφημίζονται προϊόντα, εντοπίζονται πωλητές και ανταλλάσσονται ακόμη και πληροφορίες για τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να μεταφερθούν οι ενέσεις από την Παραγουάη στη Βραζιλία. Η φυσική αγορά των συνόρων και η ψηφιακή αγορά λειτουργούν πλέον παράλληλα.

Στην αγορά ακόμη και φάρμακο που δεν έχει εγκριθεί πουθενά

Το πιο ανησυχητικό εύρημα των τελευταίων μηνών αφορά μία ουσία που δεν έχει ακόμη εγκριθεί για κυκλοφορία ούτε στις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε σε οποιαδήποτε άλλη χώρα. Η ρετατρουτίδη βρίσκεται ακόμη σε κλινικές δοκιμές. Η επίσημη διαδικασία προβλέπει αίτηση έγκρισης στις αμερικανικές αρχές το 2027. Στην Παραγουάη, όμως, υπάρχουν ήδη προϊόντα που πωλούνται με αυτή την ονομασία. Υπάρχει μάλιστα περίπτωση ασθενούς στη Βραζιλία που ανέφερε ότι είχε ήδη χρησιμοποιήσει τέτοιο προϊόν. Το στοιχείο αυτό αποκαλύπτει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο την ταχύτητα με την οποία κινείται πλέον η παράνομη αγορά. Ένα φάρμακο δεν χρειάζεται να έχει εγκριθεί για να αποκτήσει μαύρη αγορά.

Αρκεί να έχει αποκτήσει φήμη. Η μεγάλη εμπορική επιτυχία των νέων θεραπειών απώλειας βάρους έχει δημιουργήσει ένα καινούργιο πεδίο για το οργανωμένο έγκλημα. Και στα σύνορα Βραζιλίας και Παραγουάης φαίνεται ήδη καθαρά πώς προσαρμόζεται. Τα τσιγάρα δεν εξαφανίστηκαν. Τα όπλα και τα ναρκωτικά επίσης όχι. Απλώς δίπλα τους έχει προστεθεί ένα προϊόν που μεταφέρεται ευκολότερα, πουλά ακριβότερα και έχει ήδη εξασφαλισμένη πελατεία. Μόνο που εδώ η ζημιά δεν σταματά στο λαθρεμπόριο ή στα χαμένα φορολογικά έσοδα. Γιατί πίσω από κάθε παράνομο φιαλίδιο υπάρχει ένας άνθρωπος που, αρκετές φορές, δεν γνωρίζει ούτε από πού προέρχεται ούτε τι ακριβώς πρόκειται να βάλει στο σώμα του.

protothema.gr