Πέθανε σε ηλικία 92 ετών η ακτιβίστρια Γκλόρια Στάινεμ

Η Γκλόρια Στάινεμ, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του αμερικανικού φεμινιστικού κινήματος και μια γυναίκα που για περισσότερο από μισό αιώνα βρέθηκε στο σημείο όπου η δημοσιογραφία συναντούσε την πολιτική και την κοινωνική διεκδίκηση, πέθανε σε ηλικία 92 ετών.

Σύμφωνα με το ίδρυμά της, έφυγε ειρηνικά από τη ζωή στο σπίτι της στη Νέα Υόρκη, έχοντας δίπλα της ανθρώπους που την αγαπούσαν. Ο θάνατός της κλείνει ένα κεφάλαιο που ξεκίνησε πολύ πριν τα δικαιώματα των γυναικών αποκτήσουν τη θέση που έχουν σήμερα στον δημόσιο διάλογο των Ηνωμένων Πολιτειών και φτάνει μέχρι μια Αμερική που εξακολουθεί να συγκρούεται για αρκετές από τις μάχες στις οποίες εκείνη πρωταγωνίστησε.

Από τη δημοσιογραφία στην πρώτη γραμμή

Η Στάινεμ δεν ξεκίνησε ως ακτιβίστρια αλλά ως δημοσιογράφος, σε μια εποχή κατά την οποία ακόμη και οι ίδιες οι αίθουσες σύνταξης αποτελούσαν έναν κόσμο σχεδόν αποκλειστικά ανδρικό. Έγινε ευρύτερα γνωστή μέσα από τη δημοσιογραφική της δουλειά και σταδιακά εξελίχθηκε σε μία από τις κεντρικές φωνές του λεγόμενου «δεύτερου κύματος» του φεμινισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η δημόσια παρουσία της δεν περιορίστηκε ποτέ σε έναν μόνο ρόλο. Έγραφε, μιλούσε, οργάνωνε και συμμετείχε σε πολιτικές εκστρατείες, μετατρέποντας ζητήματα που μέχρι τότε αντιμετωπίζονταν ως ιδιωτικές υποθέσεις των γυναικών σε αντικείμενο δημόσιας και πολιτικής αντιπαράθεσης.

Το 1971 ήταν μεταξύ των γυναικών που ίδρυσαν την Women's Action Alliance, με στόχο την αντιμετώπιση των διακρίσεων λόγω φύλου. Την ίδια περίοδο συμμετείχε στη δημιουργία του «Ms.», του περιοδικού που έμελλε να γίνει ένα από τα σημαντικότερα έντυπα του αμερικανικού φεμινιστικού κινήματος. Σε μια εποχή κατά την οποία μεγάλο μέρος του Τύπου που απευθυνόταν στις γυναίκες περιστρεφόταν γύρω από το σπίτι, την εμφάνιση και τις κοινωνικές επιταγές για το πώς όφειλε να είναι μια «σωστή γυναίκα», το «Ms.» επέλεξε να μιλήσει για πολιτική, εργασία, σεξουαλικότητα, οικογένεια, διακρίσεις, βία και δικαιώματα.

Η μάχη που κερδήθηκε – και χάθηκε ξανά

Μία από τις σημαντικότερες πολιτικές μάχες της Στάινεμ αφορούσε το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 βρισκόταν ήδη στην πρώτη γραμμή της εκστρατείας για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών εξέδωσε το 1973 την ιστορική απόφαση Roe v. Wade. Για τη Στάινεμ και το κίνημα στο οποίο ανήκε, η απόφαση εκείνη δεν αποτελούσε απλώς μια δικαστική νίκη. Ήταν η επιβεβαίωση μιας αλλαγής που έμοιαζε τότε να έχει αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά.

Η ιστορία, όμως, της επεφύλασσε μια από τις μεγαλύτερες ανατροπές της πολιτικής της ζωής. Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, το 2022, η ίδια γυναίκα που είχε δει το Roe v. Wade να γίνεται νόμος της αμερικανικής πραγματικότητας είδε το Ανώτατο Δικαστήριο, με την απόφαση Dobbs v. Jackson Women's Health Organization, να το ανατρέπει. Η συνταγματική προστασία του δικαιώματος στην άμβλωση σε ομοσπονδιακό επίπεδο έπαψε να υφίσταται και η αρμοδιότητα επέστρεψε ουσιαστικά στις Πολιτείες. Για τη Στάινεμ ήταν μια υπενθύμιση μιας αρχής που επαναλάμβανε επί δεκαετίες: ότι τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα που κατακτώνται δεν είναι κατ' ανάγκην μη αναστρέψιμα.

Μια ζωή μέσα στις αλλαγές της Αμερικής

Η σημασία της Στάινεμ δεν βρίσκεται μόνο στις οργανώσεις που δημιούργησε ή στις πολιτικές θέσεις που υπερασπίστηκε. Βρίσκεται και στο γεγονός ότι η προσωπική της διαδρομή συνέπεσε με μια θεαματική μεταβολή της θέσης των γυναικών στην αμερικανική κοινωνία. Έζησε μια Αμερική στην οποία οι γυναίκες μπορούσαν να αποκλείονται από επαγγελματικές ευκαιρίες απλώς και μόνο λόγω φύλου και έφτασε να δει γυναίκες να καταλαμβάνουν ορισμένα από τα υψηλότερα αξιώματα της χώρας. Είδε το φεμινιστικό κίνημα να περνά από το περιθώριο στο πολιτικό κέντρο, να γνωρίζει μεγάλες νίκες, αλλά και να γίνεται ένα από τα πεδία πάνω στα οποία εκδηλώθηκε με ιδιαίτερη ένταση ο πολιτισμικός διχασμός των Ηνωμένων Πολιτειών.

Δεν υπήρξε φυσικά μια προσωπικότητα χωρίς αντιπάλους ή αντιπαραθέσεις. Οι θέσεις της προκάλεσαν σφοδρές αντιδράσεις από το συντηρητικό κίνημα, ενώ διαφορετικές γενιές φεμινιστριών άσκησαν κριτική και στο ίδιο το κίνημα που εκείνη εκπροσωπούσε. Αυτό όμως δεν άλλαξε το μέγεθος της επιρροής της. Για δεκαετίες, το όνομα Γκλόρια Στάινεμ υπήρξε σχεδόν συνώνυμο στις Ηνωμένες Πολιτείες με τον αγώνα για την ισότητα των φύλων.

Η Στάινεμ πέθανε έχοντας προλάβει να δει έναν κόσμο πολύ διαφορετικό από εκείνον στον οποίο ξεκίνησε να γράφει. Δεν πρόλαβε όμως να δει να κλείνουν όλες οι μάχες της. Ίσως αυτή να είναι και η πιο χαρακτηριστική λεπτομέρεια μιας ζωής που διήρκεσε περισσότερο από εννέα δεκαετίες: η γυναίκα που πανηγύρισε το Roe v. Wade το 1973 έζησε αρκετά ώστε να παρακολουθήσει την ανατροπή του το 2022. Και η Αμερική που αφήνει πίσω της εξακολουθεί να συζητά –και να συγκρούεται– για πολλά από τα ίδια ερωτήματα που εκείνη βοήθησε να βγουν από τα σπίτια και να περάσουν στην πολιτική.

Πηγή: protothema.gr