Τεράστιο σκάνδαλο με τις ψεύτικες διασώσεις τουριστών στα Ιμαλάια - Πώς στήθηκε το κύκλωμα των εκατομμυρίων

Στα μονοπάτια των Ιμαλαΐων, εκεί όπου η έλλειψη οξυγόνου μπορεί να σκοτώσει μέσα σε λίγες ώρες και οι καιρικές συνθήκες αλλάζουν από τη μια στιγμή στην άλλη, οι αεροδιακομιδές με ελικόπτερο θεωρούνται εδώ και δεκαετίες ζωτικής σημασίας για χιλιάδες ορειβάτες που επισκέπτονται το Νεπάλ.

Τι γίνεται λοιπόν όταν ένας ξένος ταξιδιώτης καταρρέει σε μεγάλο υψόμετρο; Τότε είναι που το χαρακτηριστικό κόκκινο ελικόπτερο εμφανίζεται ανάμεσα στα βουνά και μέσα σε λίγη ώρα ο ασθενής μεταφέρεται στο Κατμαντού. Πίσω όμως από αυτή τη βιομηχανία διάσωσης, σύμφωνα με μεγάλη έρευνα της εφημερίδας Kathmandu Post και της Κεντρικής Υπηρεσίας Ερευνών της αστυνομίας του Νεπάλ (CIB), λειτουργούσε επί χρόνια ένα τεράστιο δίκτυο ασφαλιστικής απάτης, το οποίο σκηνοθετούσε ψεύτικες διασώσεις, κατασκεύαζε ιατρικούς φακέλους και απέσπασε εκατομμύρια δολάρια από διεθνείς ασφαλιστικές εταιρείες.

Το σκάνδαλο δεν είναι καινούριο. Ήδη από το 2018 η Kathmandu Post είχε αποκαλύψει για πρώτη φορά το σύστημα των ψεύτικων διασώσεων. Τότε η κυβέρνηση του Νεπάλ συγκρότησε επιτροπή έρευνας, συνέταξε έκθεση 700 σελίδων και ανακοίνωσε μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της CIB, το κύκλωμα όχι μόνο δεν σταμάτησε αλλά εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο οργανωμένα μοντέλα ασφαλιστικής απάτης στον παγκόσμιο τουρισμό περιπέτειας.

Ο μηχανισμός ήταν απλός και αποτελεσματικός

Ο μηχανισμός ήταν ταυτόχρονα απλός και εξαιρετικά αποτελεσματικός. Σε πολλές περιπτώσεις, trekkers που είχαν κουραστεί από πολυήμερες διαδρομές –όπως η ανάβαση προς το Έβερεστ Base Camp– δέχονταν προτάσεις από οδηγούς να προσποιηθούν ότι είναι άρρωστοι ώστε να επιστρέψουν άνετα με ελικόπτερο. Άλλες φορές, σύμφωνα με την έρευνα, οι ίδιοι οι οδηγοί και οι ξενοδόχοι τρόμαζαν τουρίστες που εμφάνιζαν ήπια συμπτώματα υψομετρικής νόσου, λέγοντάς τους ότι κινδυνεύουν άμεσα να πεθάνουν αν δεν διακομιστούν αμέσως στο Κατμαντού.

Έβαζαν μέχρι και μπέικιν πάουντερ στο φαγητό τους!

Οι ερευνητές αναφέρουν ακόμη πιο σκοτεινές πρακτικές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, trekkers λάμβαναν Diamox –φάρμακο που χρησιμοποιείται για την πρόληψη της υψομετρικής νόσου– σε συνδυασμό με υπερβολική κατανάλωση νερού, ώστε να εμφανίσουν συμπτώματα που θα δικαιολογούσαν τη «διάσωση». Σε μία υπόθεση, σύμφωνα με το πόρισμα, προστέθηκε μέχρι και baking powder στο φαγητό τουριστών για να αισθανθούν αδιαθεσία.

Από τη στιγμή που ενεργοποιούνταν η «επείγουσα ανάγκη», ξεκινούσε ένα εξαιρετικά κερδοφόρο οικονομικό παιχνίδι. Ένα μόνο ελικόπτερο μπορούσε να μεταφέρει πολλούς επιβάτες ταυτόχρονα, όμως στις ασφαλιστικές εταιρείες κατατίθενταν ξεχωριστά τιμολόγια πλήρους ναύλωσης για κάθε έναν από αυτούς.

Έτσι, μια πραγματική πτήση 4.000 δολαρίων μπορούσε να μετατραπεί σε ασφαλιστικές απαιτήσεις 12.000 δολαρίων ή και περισσότερο. Τα flight manifests παραποιούνταν, οι λίστες επιβατών αλλοιώνονταν και τα νοσοκομεία κατασκεύαζαν ψεύτικους ιατρικούς φακέλους χρησιμοποιώντας ακόμη και ψηφιακές υπογραφές γιατρών που δεν είχαν δει ποτέ τους ασθενείς.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με την έρευνα, οι τουρίστες εμφανίζονταν στα χαρτιά ως βαριά ασθενείς την ίδια στιγμή που κάμερες ασφαλείας τους κατέγραφαν να πίνουν μπίρες στην καφετέρια του νοσοκομείου. Σε άλλη υπόθεση, υπάλληλος νοσοκομείου παραδέχθηκε ότι χρησιμοποιήθηκε δική του παλιά ακτινογραφία ως δήθεν ιατρικό στοιχείο για ξένο ορειβάτη προκειμένου να εγκριθεί αποζημίωση από ασφαλιστική εταιρεία.

Το δίκτυο λειτουργούσε με οργανωμένο σύστημα προμηθειών. Νοσοκομεία κατέβαλλαν από 20% έως 25% των ασφαλιστικών πληρωμών σε ορειβατικές εταιρείες και operators ελικοπτέρων για παραπομπές «ασθενών». Οι οδηγοί κέρδιζαν από φουσκωμένα τιμολόγια, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και οι ίδιοι οι τουρίστες λάμβαναν χρήματα για να συμμετάσχουν στο στήσιμο της απάτης.

Τα ποσά που αποκαλύφθηκαν είναι εντυπωσιακά

Τα ποσά που αποκαλύφθηκαν είναι εντυπωσιακά. Από το 2022 έως το 2025, οι ερευνητές εντόπισαν 4.782 ξένους ασθενείς σε εμπλεκόμενα νοσοκομεία, ενώ 171 περιπτώσεις κρίθηκαν ξεκάθαρα ψεύτικες διασώσεις. Το Era International Hospital φέρεται να εισέπραξε πάνω από 15,8 εκατομμύρια δολάρια, ενώ το Shreedhi International Hospital περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια. Παράλληλα, εταιρείες ελικοπτέρων κατηγορούνται ότι διεκδίκησαν δεκάδες εκατομμύρια δολάρια από ασφαλιστικές μέσω πλασματικών αποστολών διάσωσης.

Σε μία χαρακτηριστική υπόθεση, τέσσερις τουρίστες μεταφέρθηκαν μαζί με το ίδιο ελικόπτερο την ίδια ημέρα. Παρ’ όλα αυτά, υποβλήθηκαν πολλαπλές ξεχωριστές ασφαλιστικές απαιτήσεις που έφτασαν συνολικά τα 31.100 δολάρια, συν επιπλέον 11.890 δολάρια για νοσοκομειακή περίθαλψη.

Οι αρχές του Νεπάλ υποστηρίζουν πως δεν ήταν όλοι οι trekkers αθώα θύματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ξένοι τουρίστες γνώριζαν ότι συμμετείχαν σε ασφαλιστική απάτη. Η έρευνα αποκάλυψε συνομιλία WhatsApp ανάμεσα σε Γερμανίδα trekker και επικεφαλής εταιρείας ελικοπτέρων, όπου η γυναίκα διαμαρτυρόταν ότι χρεώθηκε δύο φορές για την ίδια πτήση. Ο επιχειρηματίας παραδέχθηκε πως ενδεχομένως υπήρξε «διπλή χρέωση» και προσφέρθηκε να επιστρέψει μέρος των χρημάτων.

Υπήρξαν όμως και τουρίστες που κατήγγειλαν μόνοι τους το κύκλωμα. Δύο Καναδοί trekkers προσέφυγαν στις αρχές το 2025, υποστηρίζοντας ότι υπέστησαν ψεύτικη ιατρική διάσωση κατά τη διάρκεια πεζοπορίας. Σύμφωνα με την καταγγελία τους, νοσοκομεία παρουσίασαν ψευδώς τα επίπεδα οξυγόνου τους ως εξαιρετικά χαμηλά και τους υπέβαλαν σε περιττές εξετάσεις και νοσηλείες για να αυξηθούν οι ασφαλιστικές απαιτήσεις.

Η υπόθεση εξελίσσεται πλέον σε μείζον πολιτικό και τουριστικό σκάνδαλο για το Νεπάλ. Ο επικεφαλής της CIB, Μανότζ Κουμάρ KC, δήλωσε πως «η απάτη συνεχίστηκε επειδή δεν υπήρξαν πραγματικές τιμωρίες».

Τον Μάρτιο ασκήθηκαν διώξεις σε 32 άτομα για οργανωμένο έγκλημα και αδικήματα κατά του κράτους. Ανάμεσά τους βρίσκονται στελέχη εταιρειών ελικοπτέρων, γιατροί και διοικητικοί υπάλληλοι νοσοκομείων. Εννέα άτομα έχουν ήδη συλληφθεί, ενώ άλλοι θεωρούνται φυγόδικοι.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι το σύστημα βασιζόταν στην αδυναμία των ξένων ασφαλιστικών εταιρειών να ελέγξουν τι πραγματικά συμβαίνει σε απομακρυσμένες περιοχές των Ιμαλαΐων. Οι ασφαλιστές από τη Βρετανία, την Αυστραλία ή τον Καναδά βασίζονταν σε τοπικούς συνεργάτες για να επιβεβαιώσουν διασώσεις και ιατρικά έγγραφα — δηλαδή ακριβώς στους ίδιους ανθρώπους που συμμετείχαν στο κύκλωμα.

Η αποκάλυψη προκαλεί ήδη διεθνή ανησυχία για το μέλλον της ορειβασίας στο Νεπάλ, μιας βιομηχανίας που αποφέρει τεράστια έσοδα στη χώρα. Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν οι διώξεις θα οδηγήσουν πραγματικά σε μεταρρυθμίσεις ή αν, όπως συνέβη μετά το 2018, το σύστημα θα προσαρμοστεί και θα συνεχίσει να λειτουργεί στο παρασκήνιο.

iefimerida.gr