Αγώνας φορέων και κατοίκων για τη διάσωση του μνημείου στην Παπούρα

Ένα από τα πιο σπάνια αρχαιολογικά ευρήματα στον Αιγαιακό χώρο κινδυνεύει να επισκιαστεί – κυριολεκτικά και μεταφορικά – από την εγκατάσταση ραδιοβοηθημάτων (ραντάρ) του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι. (ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ)

Η τοποθεσία Παπούρα, όπου πρόσφατα αποκαλύφθηκε ένα εντυπωσιακό κυκλικό οικοδόμημα της προανακτορικής περιόδου, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο έντονης συζήτησης, καθώς επανέρχεται πρόταση για τοποθέτηση τεχνολογικού εξοπλισμού στο σημείο, παρά τις αρχικές δεσμεύσεις για αναζήτηση εναλλακτικής λύσης.

Το newshub.gr μέσα από ρεπορτάζ του έχει αναδείξει τη σπουδαιότητα του νεοανακαλυφθέντος αρχαιολογικού χώρου, τον οποίο αρχαιολογοι χαρακτηρίζουν ως έναν από τους σημαντικοτερους που έχουν ανασκαφεί ως σημερα! (ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ)

Αρχαιολόγοι και φορείς εκφράζουν έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο αλλοίωσης ενός μνημείου που φέρνει στο φως πτυχές της συλλογικής ζωής και λατρείας των πρώτων κοινοτήτων της Κρήτης.

Μάλιστα μετά τις δηλώσεις της Υπουργου Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη από το Ηράκλειο, αλλά και τις πιο πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Χρίστου Δήμα από το νέο αεροδρόμιο της Κρήτης, στο Καστέλι, οι αντιδράσεις αυξάνονται και η ένταση ανεβαίνει.

Η Μενδώνη και ο Δήμας

Παρά τις αντιδράσεις η Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη, κατα την παρουσία της στο Ηράκλειο, είχε πει ότι το έργο προχωρά κανονικά και χωρίς καθυστέρηση. Μάλιστα ειχε χαρακτηρίσει το εύρημα ως συγκριτικό πλεονέκτημα!

«Σε σχέση με το λεγόμενο εμπόδιο 24, το οποιο είναι πλέον ένα συγκριτικό πλεονέκτημα του αεροδρομίου στο Καστέλι. Διότι μόνο η Ελλάδα μπορεί να έχει την ίδια θέση ενός ρανταρ σύγχρονου, εκεί που πριν κάποιες χιλιετίες υπήρχε ένα αντίστοιχο οικοδόμημα, που εξυπηρετούσε αντίστοιχες χρήσεις.

Δεν υπαρχει καμια καθυστέρηση, περα από το ότι το ευρημα θα πρέπει να αναδειχθεί σωστά, σε σχέση με το Υπουργείο Υποδομών και την Πολιτική Αεροπορία. Εχουν γίνει οι μελέτες και μέσα στις επόμενες 2-3 εβδομάδες, το θέμα θα εισαχθεί στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Επομένως από εκεί δεν υπάρχει ιδιαίτερο πρόβλημα», δήλωσε πριν από λίγες μέρες η κ. Μενδώνη. 

Ενώ για το ραντάρ του αεροδρομίου και την εμπλοκή που προέκυψε, μετά την αποκάλυψη κατά τη διάρκεια των εργασιών ενός σημαντικού μινωικού μνημείου στο λόφο Παπούρα ο κ. Δήμας ειχε πει ότι το Υπουργείο επανήλθε με νέα εισήγηση προς το ΚΑΣ για την εγκατάσταση του ραντάρ, η οποία θα συζητηθεί την ερχόμενη εβδομάδα στο ΚΑΣ.

“Η Ελληνική Πολιτεία έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια ότι μπορεί να βρει την ισορροπία μεταξύ της ανάδειξης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς που είναι προφανώς προτεραιότητα και της εκτέλεσης των δημοσίων έργων. Επιθυμούμε την βέλτιστη λύση”,ειχε τονισει ο κ. Δήμας, χωρίς να ικανοποιήσει με την απάντηση του αυτή.

Κινητοποίηση στην Παπούρα

Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε χθες κινητοποίηση από πολίτες και κατοίκους της ευρύτερης περιοχής όπου κατασκευάζεται το νέο αεροδρόμιο Καστελίου και εντοπίστηκε το μοναδικό μνημείο στο λόφο Παπούρα.

Κάτοικοι και φορείς ζητούν το μνημείο να διασωθεί και να αναδειχθεί και το ραντάρ να μετακινηθεί μακριά απ αυτό.

Σήμερα για το θέμα θα τοποθετηθεί επίσημα ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου.

Η ανακοίνωση του ΜέΡΑ25 

Με αφορμή Τα υπουργεία Υποδομών και Πολιτισμού μεθοδεύουν την εγκατάσταση των ραδιοβοηθημάτων (ραντάρ) του νέου αεροδρομίου στο Καστέλλι πάνω στον λόφο Παπούρα. Ακριβώς δίπλα στο τεράστιας σημασίας μινωικό μνημείο που βρέθηκε κατά τη διάρκεια των ανασκαφών. Ένα μνημείο μοναδικό στο είδος του, τόσο ως προς τη δαιδαλώδη κατασκευή του όσο και για τα περιφερειακά ευρήματα στο σύνολο του λόφου για το οποίο οι αρχαιολόγοι δεν έχουν ακόμα μπορέσει να αποφανθούν για την ακριβή χρήση του κατά τα προανακτορικά ως τα πρώιμα παλαιοανακτορικά χρόνια της μινωικής περιόδου.

Η ίδια η Λίνα Μενδώνη πριν ένα χρόνο έλεγε στους Κρητικούς πως πρόκειται για «μοναδικό εύρημα με εξαιρετικό ενδιαφέρον που πρέπει πάση θυσία να προστατευθεί» και υποσχόταν ότι «θα αναζητηθεί διαφορετική θέση για το ραντάρ».

Ωστόσο, την Τετάρτη 9 Ιουλίου, το  Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο καλείται, κατ’ εντολή της υπουργού να ψηφίσει για την τοποθέτηση δύο ραντάρ σε απόσταση αναπνοής (περίπου 20μ.) δεξιά και αριστερά του μνημείου, καταδικάζοντας για πάντα τόσο τις προσπάθειες έρευνας και ανάδειξης του μνημείου, όσο και τις πιθανότητες μετατροπής του σε επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο. Τα σχέδια καταστροφής επιβεβαίωσαν με δηλώσεις τους τόσο η Λίνα Μενδώνη όσο και ο υπουργός Υποδομών Χρίστος Δήμας.

Ούτε να το σκέφτονται όμως. Θα βρουν απέναντί τους την τοπική κοινωνία που ήδη έχει ξεσηκωθεί αλλά και τον επιστημονικό κόσμο, τους αρχαιολόγους και τους μελετητές που σέβονται την επιστήμη και τα πτυχία τους και θεωρούν αδιανόητο να συναινέσουν σε  αυτή την καταστροφή.

Το ΜέΡΑ25 με τις οργανώσεις βάσης του στην Κρήτη θα στηρίξει με όλες του τις δυνάμεις τον αγώνα για την προστασία του μνημείου. Τασσόμαστε σταθερά και ξεκάθαρα εναντίον της «ανάπτυξης» που σαρώνει τα πάντα στο πέρασμά της. Ειδικά για το αεροδρόμιο στο Καστέλλι, έχουμε εδώ και χρόνια επισημάνει πως πρόκειται για ένα άδικο, παράλογο και πανάκριβο έργο. Η καταστροφή των αρχαιοτήτων της περιοχής είναι μόνο μία από τις δεκάδες αρνητικές επιπτώσεις στην Πεδιάδα, που συνδυάζονται με την προσπάθεια ξεπουλήματος της παραθαλάσσιας έκτασης του σημερινού αεροδρομίου «Ν. Καζαντζάκης».

Ζητάμε ακόμα και σήμερα τη διακοπή της κατασκευής του έργου και την ανάδειξη του αρχαιολογικού μνημείου της Παπούρας.

Στηρίζουμε τις κινητοποιήσεις των κατοίκων και των τοπικών φορέων. Ενώνουμε τη φωνή μας με τα σχετικά ψηφίσματα των μόνιμων και έκτακτων αρχαιολόγων που τιμούν την επιστήμη τους.

Το ψήφισμα

Να σημειώσουμε πως διαδικτυακά ζητούν οι πολίτες που αγωνίζονται για τη διάσωση του μνημείου να υπογράψει ο κόσμος ψήφισμα διαμαρτυρίας "Σώστε την Παπούρα – Ένα εμβληματικό μνημείο καταστρέφεται"  https://secure.avaaz.org/community_petitions/en/upourgeio_politismou_soste_ten_papoura_ena_emblematiko_mnemeio_katastrephetai/?rc=fb&fbclid=IwY2xjawLXVMdleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETFCQkRFaWdnVGZxWTRobWp2AR5DF9vScOG6WO6UcNM6nzlTS8HKQDYyos6D69xvaQTG5My8m9TrFPljnHrLpA_aem_3tp3VpIs7E7YoOZcZD4Rf

"Ο λόφος της Παπούρας, στο Καστέλι Πεδιάδας, φιλοξενεί ένα αρχαιολογικό μνημείο χωρίς γνωστό ανάλογο στον αιγαιακό χώρο: μια κυκλική κατασκευή, με σύνθετη αρχιτεκτονική οργάνωση, που η χρήση της τοποθετείται από την τελευταία προανακτορική περίοδο και έπειτα. Η επιστημονική κοινότητα δεν είναι ακόμη σε θέση να αποφανθεί με σαφήνεια για τη φύση και τη λειτουργία του. Η αποσαφήνιση αυτή θα απαιτήσει χρόνια μελέτης, συστηματικής δημοσίευσης και διεπιστημονικού διαλόγου - όπως συμβαίνει διεθνώς για μνημεία τέτοιας αρχαιολογικής βαρύτητας.

Κι όμως, το μνημείο αυτό απειλείται άμεσα. Η κυβέρνηση προωθεί την εγκατάσταση ραντάρ πολιτικής αεροπορίας εντός του μνημειακού χώρου και του φυσικού ιστορικού τοπίου του, αγνοώντας την ιδιαίτερη σημασία του και παρακάμπτοντας κατάφωρα τις διεθνείς συνθήκες και το ισχύον νομικό πλαίσιο.            
Σύμφωνα με τον Αρχαιολογικό Νόμο 4858/2021, η αξιολόγηση της αρχαιολογικής σημασίας ενός χώρου προηγείται οποιασδήποτε τεχνικής ή περιβαλλοντικής μελέτης. Το ίδιο πνεύμα διαπνέει το άρθρο 24 του Συντάγματος, που κατοχυρώνει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς ως θεμελιώδη υποχρέωση του κράτους. Επιπλέον, διεθνείς συμβάσεις, όπως η Σύμβαση της Γρανάδας και η Σύμβαση του Faro (αν και μη κυρωμένη από την Ελλάδα), επιβάλλουν τη διατήρηση της σχέσης των μνημείων με το περιβάλλον τους και τη συμμετοχή της κοινωνίας στις αποφάσεις. Παρ’ όλα αυτά, η Υπουργός Πολιτισμού προανήγγειλε δημόσια την εγκατάσταση του ραντάρ, πριν ακόμη συνεδριάσει το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) ένα συμβούλιο διορισμένο απ’ την υπουργό — δημιουργώντας τετελεσμένα χωρίς θεσμική νομιμοποίηση.

Η επέμβαση αυτή δεν απειλεί μόνο την ακεραιότητα και την οντολογία του μνημειακού συνόλου, αλλά ακυρώνει κάθε δυνατότητα μελλοντικής ανάδειξής του, ανατρέποντας παράλληλα την ιστορική χρήση γης και την ιστορική σχέση (χιλιάδων ετών) του μνημειακού συνόλου με την κοινωνία.

Η Παπούρα δεν είναι απλώς ένα ακόμη μνημείο που απειλείται ή ανατρέπεται.

Λόγω της εμβληματικής της σημασίας και της κλίμακας του έργου που την απειλεί, η υπόθεση αυτή έχει χαρακτήρα υποδειγματικό. Δεν ζητούμε την εξαίρεση ενός μνημείου από τη μοίρα που έχουν ήδη γνωρίσει τόσα άλλα. Ζητούμε να μπει ένα όριο. Αν ούτε η Παπούρα μπορεί να προστατευθεί, τότε κανένα μνημείο δεν είναι ασφαλές και στην ουσία δεν υπάρχει πολιτική προστασίας της κληρονομιάς. Ο αγώνας αυτός είναι αγώνας ήθους και αρχής: για την εφαρμογή της νομιμότητας, τη διαφάνεια και την επιστημονική ευθύνη. Και ίσως να δημιουργηθεί ένα δεδικασμένο που θα αποτρέπει παρόμοιες αποφάσεις στο μέλλον. 

 Ζητούμε:

• Την μη εγκατάσταση ραντάρ στον λόφο της Παπούρας 
•  Την πλήρη προστασία του μνημειακού συνόλου που ταυτίζεται με το φυσικό ιστορικό τοπίο της Παπούρας .        
• Τη διασφάλιση μιας συστηματικής επιστημονικής έρευνας, της διαφάνειας και της τήρησης της διεθνούς νομιμότητας. 

Η Παπούρα δεν χαρίζεται. Ούτε στο ραντάρ, ούτε στην αυθαιρεσία. Υπογράφουμε για να σωθεί – πριν να είναι αργά"

Διαβάστε επισης:

Η τοπική κοινωνία αντιδρά στην τοποθέτηση ραντάρ στον σπουδαίο αρχαιολογικό χώρο της Παπούρας

Κρήτη: Πεδίο αντιπαράθεσης με πολλές αντιδράσεις το ραντάρ του νέου αεροδρομίου δίπλα στο σπάνιο μινωικό εύρημα

Παράρτημα Κρήτης Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων για το εύρημα στην Παπούρα: Να προστατευθεί και να αναδειχθεί

Μενδώνη από Ηράκλειο: Εξασφαλίστηκε η χρηματοδότηση για την ανάδειξη των νεωρίων - Τι δήλωσε για Κνωσό και Οικία Χρονάκη (Φωτο +Βίντεο)