Επίσκεψη σε ένα μουσείο «πόλο έλξης» για χιλιάδες επισκέπτες, χειμώνα - καλοκαίρι - Αυτή είναι η αρχαία Ελεύθερνα (Φωτο)

Η έναρξη λειτουργίας του πριν από μερικά χρόνια, από τον Ιούνιο του 2016, έχει αποτελέσει ένα ακόμη σημείο αναφοράς για την Κρήτη και την Ιστορία της. Ο λόγος για το μουσείου της Αρχαίας Ελεύθερνας, ενα πραγματικό στολίδι, το οποιο αποτελεί πόλο έλξης για τους επισκεπτες καθόλη τη διάρκεια του έτους.

Όπως ακριβώς είχε οραματιστεί ο καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης, το μουσείο συγκεντρώνει καθημερινά περί τους εκατοντάδες επισκέπτες από όλες τις χώρες του κόσμου, ακόμη και τους χειμερινούς μήνες, σε εναν χωρο που πραγματικά - ειδικά με την καθοδήγηση των ξεναγών - σε ταξιδεύει σε εκείνη την περίοδο της αρχαιότητας.

Στα περίπου 900 τμ του μουσείου, εκτείνεται το σπουδαιότερο μέρος απο τον αρχαιολογικό πλούτο της περιοχής που εχει αποκαλυφθεί τα προηγούμενα χρόνια, στα πλαίσια των συστηματικών ανασκαφών που είχαν γίνει.

Συμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στην ενημερωτική σελίδα του Μουσείου, αυτό είναι το πρώτο μουσείο αρχαιολογικού χώρου στην Κρήτη. Μολονότι μικρότερο σε μεγέθος, είναι αντίστοιχο με εκείνα της Ολυμπίας, των Δελφών και της Βεργίνας. Δημιουργήθηκε για να στεγάσει τα αποτελέσματα των ανασκαφών που διενεργούνται εδώ και τριάντα χρόνια στην αρχαία πόλη της Ελεύθερνας.

Η πρωτοτυπία αυτού του μουσείου, εκτός του γεγονότος ότι επαληθεύεται ο ομηρικός κόσμος στην Κρήτη, συνίσταται και στο ότι τα αντικείμενα της μόνιμης έκθεσης θα ανανεώνονται κατά περιόδους από νέα αλλά και παλαιότερα ευρήματα των ανασκαφών. Με τον τρόπο αυτό το ενδιαφέρον του κοινού θα είναι συνεχές και θα σχετίζεται με την αποκάλυψη και την επέκταση του συνεχιζόμενου ανασκαφικού έργου στον αρχαιολογικό χώρο. Η έκθεση πλαισιώνεται από πρωτότυπες και σύγχρονες οπτικοακουστικές εφαρμογές.

Το έργο με τίτλο «Κτηριακό συγκρότημα του μουσείου αρχαιολογικού χώρου Ελεύθερνας – Οδοιπορικό» υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα 2007-2013» (ΕΣΠΑ) από το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, οι οποίοι είναι και οι φορείς λειτουργίας του. Στη νότια πτέρυγα του κτηρίου στεγάζονται το Κέντρο Μελέτης με τα γραφεία του. Η προσπάθεια αυτή ενισχύθηκε και από την ιδιωτική πρωτοβουλία (Αριστίνδην μέλη της Μεσογειακής  Αρχαιολογικής Εταιρείας (ΜΑΕ), Οργανισμούς, Ιδρύματα, Φορείς και φυσικά πρόσωπα).

Ο αρχαιολογικός χώρος

Οπως διαβάζουμε από το wikipedia, η Αρχαία Ελεύθερνα ήταν κατά την αρχαιότητα πόλη της Κρήτης. Βρισκόταν στο σημερινό Νομό Ρεθύμνου, 30 χιλιόμετρα ΝΑ της πόλης του Ρεθύμνου, κάπου 12 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Μονής Αρκαδίου. Ο αρχαιολογικός χώρος καταλαμβάνει μια οδοντωτή κορυφογραμμή του Ψηλορείτη, σε ύψος 380 μέτρων. Σήμερα αποτελεί το σημαντικότερο του νομού.
Πρόκειται για μια ευρύτερη περιοχή κατοίκησης, οι κύριοι πυρήνες της οποίας, λαμβάνοντας υπόψη τις περιόδους ακμής και παρακμής της, βρίσκονται σε δύο υψώματα: το λόφο του Πρινέ (Αρχαία Ελεύθερνα) και το πλάτωμα στου σημερινού χωριού Ελεύθερνα. Οι γνώσεις μας για την περιοχή, την ονομασία και την ιστορία της προέρχονται κυρίως:

1. από τις γραπτές πηγές: από ιστορικούς, γεωγράφους, λεξικογράφους από την Αρχαιότητα έως τον Μεσαίωνα, καθώς και από χαρτογράφους, περιηγητές και αρχαιοδίφες από τον Μεσαίωνα έως τα τέλη του 19ου αι. και
2. από τα υλικά κατάλοιπα των πολιτισμών που έχουν βρεθεί τυχαία ή από συστηματικότερες έρευνες από τα τέλη του 19ου αι. έως πρόσφατα και έχουν δημοσιευθεί κατά καιρούς σε διάφορα επιστημονικά περιοδικά.

Από το 1985 και εξής συστηματικές ανασκαφικές έρευνες στην ευρύτερη περιοχή έχει αναλάβει το Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης, σε τρεις διαφορετικούς τομείς σύμφωνα με τη γεωμορφολογία του χώρου, την παρουσία δηλαδή του φυσικού υψώματος βορειοανατολικής κατεύθυνσης με πλαγιές που καταλήγουν στην κοίτη δύο χειμάρρων, της Κυριακής στα ανατολικά και της Χαλοπότας στα δυτικά. Τη διεύθυνση των ανασκαφών στον ανατολικό τομέα Ι ανέλαβε ο καθηγητής Πέτρος Θέμελης, στον κεντρικό τομέα ΙΙ ο καθηγητής Αθανάσιος Καλπαξής και στο δυτικό τομέα ΙΙΙ ο καθηγητής Νίκος Σταμπολίδης.
 

Σημαντική η βοήθεια και συνεισφορά των αρμοδίων και των κατοίκων της Αρχαίας Ελεύθερνας (πρώην Πρινέ) και της Ελεύθερνας.

Την πόλη ίδρυσαν οι Δωριείς τον 9ο αιώνα π.Χ. στη διασταύρωση των δρόμων που ένωναν τις πόλεις Κυδωνία, Κνωσσό και το ιερό στο όρος Ίδη. Στη θέση Ορθή Πέτρα έχει έρθει στο φως νεκρόπολη των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων. Το 2010 ανακοινώθηκε η ανακάλυψη στην περιοχή διπλού τάφου ηλικίας 2.700 ετών, που έκρυβε περισσότερα από 3.000 φύλλα χρυσού και την πρώτη απεικόνιση της µέλισσας ως θεάς.

Η Αρχαία Ελεύθερνα, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Κρητικού Πολέμου (205 π.Χ. έως 200 π.Χ.), τάχθηκε με στο πλευρό του βασιλιά της Μακεδονίας, Φιλίππου Ε', ενάντια στη Ρόδο και την Κνωσσό.

Μετά την κατάληψη του νησιού από τους Ρωμαίους, πολιορκήθηκε και δεν έπεσε στα χέρια του Κόιντου Καικήλιου Μέτελλου παρά μέσω προδοσίας. Η πόλη εξακολούθησε να αναπτύσσεται, ενώ ανοικοδομήθηκαν λουτρά, βίλλες και δημόσια κτίρια. Την ευμάρεια της πόλης απείλησε ένας σεισμός 365. Τελικά, οι επιδρομές των Αράβων τον 8ο αιώνα και ένας νέος σεισμός το 796 οδήγησαν την πόλη σε παρακμή.

Από την Ελεύθερνα-Απολλωνία καταγόταν ο Διογένης ο Απολλωνιάτης, ο επικαλούμενος Φυσικός. Φιλόσοφος του έζησε τον 5ο αιώνα π.Χ, μαθητής του Αναξιμένη. Από την Ελεύθερνα ήταν και ο Αμήτωρ, ο πρώτος κιθαριστής ερωτικών ωδών, που οι ομότεχνοί του ονομάζονταν αμητορίδαι, ο πανάρχαιος ποιητής Λίννος και ο γλύπτης Τιμόχαρις.