«Η Μεγάλη Εβδομάδα, οι παραδόσεις του λαού και της Εκκλησίας»… Ο Σύμβουλος Θεολόγων Κρήτης Γιώργος Στριλιγκάς στο newshub.gr

Η σημασία της Μεγάλης Εβδομάδας για τους Ορθόδοξους Χριστιανούς, η διασύνδεση της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, οι διαφορές ανάμεσα στα ήθη και τα έθιμα που η Εκκλησία τηρεί και σε κείνα που είναι λαϊκά και είτε η Εκκλησία τα δέχεται είτε όχι, είναι μεταξύ των θεμάτων για τα οποία μιλάει στο newshub.gr ο Σύμβουλος Θεολόγων Κρήτης Γιώργος Στριλιγκάς.

«Για μια ακόμα χρονιά πλησιάζει η Μεγάλη Εβδομάδα και η μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης η Ανάσταση. Τη λέμε «μεγάλη» όχι επειδή έχει διαφορετική διάρκεια από τις άλλες εβδομάδες, αλλά ακριβώς επειδή θυμόμαστε αυτές τις μέρες τα μεγάλα γεγονότα. Αφορούν στα Πάθη Του Χριστού. Αφορούν στην πορεία προς τον Γολγοθά. Την Ανάσταση.

Έχει ειπωθεί από τα πρώτα χρόνια, από τον Απόστολο Παύλο και είναι ένας κοινός τόπος στη διδασκαλία της Εκκλησίας, ότι Εκκλησία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς Ανάσταση.  Ο Παύλος το είπε με έναν «ακραίο» λόγο. Ότι «Πίστη δεν υπάρχει χωρίς Ανάσταση. Είναι μάταιη η Πίστη εάν δεν υπάρχει Ανάσταση».  Και γι αυτό το λόγο, ειδικά στον Ορθόδοξο Χριστιανισμό, είναι φανερό, ότι η Ανάσταση είναι η μεγαλύτερη γιορτή και τονίζεται περισσότερο και από τα Χριστούγεννα».

-Θεωρείτε ότι γενικότερα σαν κοινωνία, το δράμα Του Χριστού και όλη αυτή την περίοδο, τη βιώνουμε όπως τη βιώναμε παλιότερα; Γιατί κακά τα ψέματα ο κόσμος φαίνεται να απομακρύνεται από τη θρησκεία. Και αυτό το βλέπουμε περισσότερο στις νεότερες γενιές. Τι θα απαντούσατε σε αυτό;

«Η Εκκλησία τηρεί απαράλλαχτα τα δικά της έθιμα επί αιώνες. Μολονότι κι εδώ τα πράγματα δεν είναι στατικά. Δηλαδή, έχουμε, υμνογράφους από εποχή σε εποχή οι οποίοι γράφουν νέα εκκλησιαστικά πράγματα. Έχουμε νέα εκκλησιαστικά έθιμα. Αλλά οπωσδήποτε δεν αλλάζουν αυτά κάθε μέρα. Από την άλλη πλευρά έχουμε τα λαϊκά έθιμα, που πολλές φορές μπορεί να μη συνάδουν απόλυτα και με την εκκλησιαστική παράδοση. Ορισμένες συμβολίζουν ή καθρεπτίζουν ακριβώς το εκκλησιαστικό νόημα και άλλα όχι. Αν θα έπρεπε να επικεντρωθούμε στα εκκλησιαστικά, μπορούμε να πούμε ότι: Στη Μεγάλη Εβδομάδα έχουμε δύο περιόδους. Δηλαδή τις τρεις πρώτες μέρες της Μεγάλης Εβδομάδας: Από τη Μεγάλη Δευτέρα έχουμε τα γεγονότα που προετοιμάζουν τους πιστούς στην Εκκλησία. Προετοιμάζουν για να πορευτούμε μετά στη Σταύρωση Του Χριστού. Είναι συμβολικά γεγονότα τα οποία δείχνουν την πορεία Του Χριστού προς την σταύρωση. Και μετά, τις επόμενες τρεις ημέρες της εβδομάδος έχουμε την κορύφωση των Παθών. Δηλαδή έχουμε τον Μυστικό Δείπνο. Την σύλληψη Του Χριστού. Και μετά, τα φριχτά γεγονότα της σταύρωσης, της αποκαθήλωσης και της ταφής. Την κάθοδο στον Άδη το Μεγάλη Σάββατο και όλο αυτό που κορυφώνεται τη βραδιά της Ανάστασης  με την έγερση εκ νεκρών του Ιησού Χριστού. Αυτά τα γεγονότα θυμούμαστε την Μεγάλη Εβδομάδα.  Και φυσικά πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα μην λησμονήσουμε την Ανάσταση του Λαζάρου που συνέβη κοντά στα  Ιεροσόλυμα στο χωριό Βηθανία μια βδομάδα πριν το Πάσχα. Και στη συνέχεια η πανηγυρική είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα με τον τρόπο που έγινε. Τον τραγικό τρόπο που έγινε πάνω σε ένα γαϊδουράκι  και όχι ως επίγειος Βασιλιάς με Δόξα και Τιμή, αλλά ως Μεσσίας και Σωτήρας.

 Είναι γεγονότα τα οποία προετοιμάζουν ή δίνουν την πρόγευση για τη σταύρωση, τα πάθη Του Χριστού και την Ανάσταση».

-Εδώ βέβαια έχουμε την Καινή Διαθήκη και την Παλαιά Διαθήκη και είναι καλό να γίνεται ένας διαχωρισμός, έτσι δεν είναι;

«Ναι. Είναι ξεκάθαρο ότι στην Παλαιά Διαθήκη υπήρχε το όραμα της Αναμονής. Υπήρχε η προσμονή ενός Μεσσία. Η έννοια του Μεσσία – Σωτήρα, υπήρχε και σε άλλους λαούς. Δηλαδή, μπορούμε να βρούμε κείμενα ακόμα και στην Αρχαία Ελλάδα, όπου πάρα πολλά κείμενα έδειχναν πως πολλοί άνθρωποι πίστευαν πως κάποτε θα σωθεί ο κόσμος από κάποιον Σωτήρα. Αυτό φυσικά υπήρχε πάρα πολύ έντονα στην Παλαιά Διαθήκη, στο πλαίσιο της διδασκαλίας των μεγάλων προφητών της Παλαιάς Διαθήκης οι οποίοι είπαν πάρα πολλά πράγματα.

Κείμενα δικά τους διαβάζονται στη Μεγάλη Εβδομάδα για να τους θυμόμαστε. Για παράδειγμα το Μεγάλο Σάββατο ακούμε την ιστορία του Ιωνά. Με το κήτος που κατάπιε τον Ιωνά. Και έμεινα ο Προφήτης Ιωνάς στην κοιλιά αυτού του θηρίου για τρεις ημέρες και την τέταρτη μέρα ξεβράστηκε για να κηρύξει τη μετάνοια στους κατοίκους της Νινευή. Αυτό είναι ένα σύμβολο της Ανάστασης. Μία προτύπωση της Ανάστασης.

Από κει και πέρα φυσικά τα πράγματα πήραν το δρόμο τους στην Καινή Διαθήκη. Ο Χριστός συμπλήρωσε την Παλαιά Διαθήκη με τη διδασκαλία του και ιδιαιτέρως με τα πάθη και την Ανάσταση. Αναμφίβολα υπήρξαν και πάρα πολλοί άνθρωποι που ήταν προσκολλημένοι στο γράμμα. Όχι στο πνεύμα της λεγόμενης Παλαιάς Διαθήκης και δεν τον ακολούθησαν. Γι αυτό άλλωστε οδηγήθηκε στα δικαστήρια εκείνης της εποχής, με συγκεκριμένες κατηγορίες και καταδικάστηκε σε θάνατο από τον Ρωμαίο επίτροπο στην Παλαιστίνη. Και τελικά εκτελέστηκε. Άρα αυτό που θυμόμαστε και γιορτάζουμε στην Εκκλησία είναι ότι ενώ βρέθηκε στον θάνατο και καταπόθηκε  από τον Άδη δεν έμεινε δέσμιος στον Άδη αλλά ανέστη τριήμερος».

-Μπορούμε να πούμε ότι τα λαϊκά έθιμα πολλές φορές μπορεί να έρχονται σε αντίθεση με τα εκκλησιαστικά έθιμα;

«Η Εκκλησία πέρα από τις ακολουθίες και την αυστηρή νηστεία που προτείνει αυτές τις μέρες,  της προετοιμασίας της πορείας προς την Ανάσταση, έχει και έθιμα τα οποία είναι εξαιρετικά δημοφιλή και αγγίζουν και όρια της λαϊκής παράδοσης, όπως είναι τα βαΐα την Κυριακή των Βαΐων. Όπως είναι κάποιες αναπαραστάσεις, που δεν είναι πάρα πολύ σημαντικές. Αλλά είναι αποδεκτές και στη λαϊκή παράδοση, όπως είναι το πλύσιμο των ποδιών όπως γίνεται στα Ιεροσόλυμα, στην Πάτμο και αλλού.

 Όπως είναι η έξοδος Του Σταυρού το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης που για την Εκκλησία είναι η αρχή της Μεγάλης Παρασκευής. Όπως είναι η περιφορά του Επιταφίου. Η Δαφνοφορία το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου. Τα λουλούδια του Επιταφίου κ.λπ.

Από κει και πέρα, το κάψιμο του Ιούδα  που προέρχεται από μια εποχή όπου τα πνεύματα ήταν κάπως έντονα, την εποχή της Τουρκοκρατίας κ.λπ. δεν έχει και πολύ μεγάλο εκκλησιαστικό νόημα.

Ή αυτό που πάει να επικρατήσει τα τελευταία χρόνια, τις ημέρες της αυστηρής νηστείας, ειδικά μετά τον Επιτάφιο, που είναι ημέρα πένθους. Ο Χριστός είναι νεκρός. Και την ίδια μέρα εμείς να προσπαθούμε να «εξοντώσουμε» τα χταπόδια και τις σουπιές  της Μεσογείου με τις ρακές κ.λπ. Και λένε πολλοί «για το έθιμο». Όχι δεν υπάρχει κανένα τέτοιο έθιμο. Είναι μια κακή συνήθεια που τείνει να καθιερωθεί.

Νομίζω ότι μπορούμε να θυμηθούμε τα παλιά αγνά χριστιανικά έθιμα τα οποία διασώζουν το πνεύμα όπως είναι το Πασχαλινό ψωμί, όπως είναι τα κόκκινα αυγά. Όπως είναι τα κάλαντα που τα έχουμε λησμονήσει. Εγώ θυμάμαι και την ημέρα του Λαζάρου και την ημέρα των Βαΐων τα ξεχωριστά κάλαντα που είχαν περιεχόμενο. Είχαν νόημα. Και βεβαίως τη Μεγάλη Παρασκευή. Αυτό το «Σήμερα» που λέμε τη Μεγάλη Παρασκευή. «Σήμερα κρεμάται επί ξύλου», πόσο συγκλονιστικό είναι στ΄αλήθεια. «Σήμερα συμβαίνει αυτό. Σήμερα σταυρώνεται. Σήμερα αναστήνεται»…