Η σκοτεινή κοινωνία πίσω από το αίμα στα Βορίζια – Η άτυπη ομερτά, ο νεοπλουτισμός και η πολιτική ‘’σιωπή’’

Το αιματοκύλισμα στα Βορίζια δεν είναι ένα ακόμα περιστατικό βίας. Είναι καθρέφτης μιας βαθύτερης παθογένειας, ενός κοινωνικού σχίσματος που παραμένει ανοιχτό στην Κρήτη — μιας πληγής που τρέφεται από παλιά πρότυπα, νεοπλουτισμό, πολιτισμική στέρηση και συνενοχή της εξουσίας.

Ο πρώην αστυνομικός διευθυντής και καθηγητής εγκληματολογίας Γιώργος Παπακωνσταντής μιλάει στο newshub.gr, χωρίς να ‘’μασάει τα λόγια του’’ για το τι πραγματικά κρύβεται πίσω από τη βία, τη σιωπή και τη διαρκή αναπαραγωγή της ίδιας νοοτροπίας, που παρατηρείται στην Κρήτη.

Η βία ως μέσο επίλυσης διαφορών

«Έχει διαμορφωθεί μια κουλτούρα όπου οι διαφορές λύνονται με τη βία και όχι μέσα από θεσμικές διαδικασίες», τονίζει ο Παπακωνσταντής, για πολλούς άλλωστε, η προσφυγή στη Δικαιοσύνη θεωρείται ντροπή — δείγμα αδυναμίας. Έτσι, οι τοπικές κοινωνίες εγκλωβίζονται σε μια άτυπη ομερτά, όπου η σιωπή και η αυτοδικία υποκαθιστούν τον νόμο.

Αυτό, όπως εξηγεί, δεν είναι μόνο ποινικό φαινόμενο, είναι κοινωνικό και πολιτισμικό: η μη εξέλιξη των κοινοτήτων αυτών κρατά ζωντανές νοοτροπίες που αντιστέκονται στον εκσυγχρονισμό και τη θεσμική λογική.

Από τη λεβεντιά στον άντρακλα

Το πρότυπο του «καπετάνιου» – του δυνατού, επιβλητικού άντρα που λύνει μόνος του τα ζητήματα – έχει ριζώσει βαθιά. «Δυστυχώς», λέει ο Παπακωνσταντής, «αυτό το πρότυπο επεκτείνεται στη νεολαία».

Τα παιδιά, σε μια προσπάθεια να βρουν ταυτότητα και αποδοχή, μιμούνται τα σύμβολα ισχύος που βλέπουν γύρω τους: όπλα, ακριβά αυτοκίνητα, βία, επίδειξη πλούτου.

Η «λεβεντιά» που κάποτε είχε άλλες, ευγενείς διαστάσεις, σήμερα μεταφράζεται σε μια παραμορφωμένη εικόνα ανδρισμού — μια νοοτροπία που γεννά φόβο, επιθετικότητα και συγκρούσεις.

Οι δύο Κρήτες

«Στην Κρήτη συνυπάρχουν δύο κοινωνίες», επισημαίνει ο πρώην διευθυντής:

Η επίσημη, αστική, που προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της εποχής, και μια σκοτεινή, αναχρονιστική, που λειτουργεί με παλιά πρότυπα τιμής, αίματος και εκδίκησης.

Αυτή η δεύτερη κοινωνία είναι καλά δομημένη, με δίκτυα συγγενειών, συντεκνιών και κουμπαριών που λειτουργούν ως άτυπα «κέντρα εξουσίας», εκεί η έννοια του κράτους είναι θολή και η επιβολή του νόμου συχνά θεωρείται εχθρική πράξη.

«Η ύπαρξη αυτής της παράλληλης κοινωνίας δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς αστυνομικό ή νομικό», υπογραμμίζει ο Παπακωνσταντής, «αλλά πολιτισμικό και κοινωνικό».

Ο νεοπλουτισμός και η πολιτισμική στέρηση

Η επίδειξη ισχύος μέσω όπλων, πανάκριβων αυτοκινήτων και βίαιης συμπεριφοράς δεν είναι απλώς μια εγκληματική στάση ζωής· είναι σύμπτωμα πολιτισμικής στέρησης.

«Η ψεύτικη ισχύς που αγοράζεται με χρήμα και επιδεικνύεται με βία, είναι ο καθρέφτης μιας βαθιάς ανασφάλειας», λέει ο καθηγητής.

Αυτό το φαινόμενο, όπως εξηγεί, ενισχύεται από τον νεοπλουτισμό και την ημιμάθεια, που θολώνουν τα όρια ανάμεσα στην πραγματική κοινωνική πρόοδο και την επιφανειακή επιτυχία.

Πολιτική συνενοχή και σιωπή

Ο Παπακωνσταντής δεν μασά τα λόγια του: «Το πολιτικό σύστημα και οι τοπικές εξουσίες φέρουν τεράστια ευθύνη».

Πολλοί πολιτικοί, επισημαίνει, βασίζονται σε οικογενειακές και τοπικές διασυνδέσεις, καλύπτοντας ή αγνοώντας τα φαινόμενα βίας για ψηφοθηρικούς λόγους και έτσι, η σιωπή γίνεται θεσμική και η ανοχή κανονικοποιείται.

«Η πολιτική βούληση λείπει ή είναι ανεπαρκής», λέει. «Το πολιτικό σύστημα είναι καθρέφτης της κοινωνίας που το εκλέγει — και αυτή η κοινωνία, δυστυχώς, δεν έχει ακόμη αναγνωρίσει πλήρως το πρόβλημα».

Μια αστυνομία χωρίς δόντια

Η παρουσία της αστυνομίας στην Κρήτη είναι αυξημένη, αλλά η αποτελεσματικότητά της περιορισμένη.

«Δεν χρειάζεται μόνο παρουσία — χρειάζεται ερευνητική ικανότητα», υπογραμμίζει ο Παπακωνσταντής. Οι προανακριτικές και ανακριτικές δυνατότητες είναι ανεπαρκείς, με αποτέλεσμα σοβαρές υποθέσεις να μην εξιχνιάζονται ή να βαλτώνουν.

Παράλληλα, οι τοπικές κοινωνίες συχνά βλέπουν την αστυνομία ως αντίπαλο, όχι ως θεσμό προστασίας, την ώρα μάλιστα που για ορισμένους νέους, η σύγκρουση με τις αρχές αποτελεί τρόπο επιβεβαίωσης της ανδρικής τους ισχύος.

Η ανάγκη για ριζική αλλαγή

«Η αλλαγή πρέπει να ξεκινήσει από την οικογένεια και το σχολείο», σημειώνει ο Παπακωνσταντής. Χρειάζονται παρεμβάσεις που να στοχεύουν στην αλλαγή νοοτροπιών, όχι μόνο στην καταστολή.

Παιδεία, εκπαίδευση, κοινωνικές δράσεις και σωστή αγωγή των νέων είναι το μόνο αντίδοτο σε μια κουλτούρα που δοξάζει τον “μάγκα” και υποτιμά τον σεβασμό. Η αντιμετώπιση της βίας και της παραβατικότητας είναι, όπως λέει, μια μακροχρόνια διαδικασία — που απαιτεί πολιτική βούληση, κοινωνική συμμετοχή και συνεργασία όλων των φορέων.

«Ρίζα του κακού» – ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους

Η υπόθεση των Βοριζίων, όσο τραγική κι αν είναι, αποκαλύπτει τη ρίζα ενός βαθύτερου κακού.

Η Κρήτη δεν είναι ένα νησί βίας· είναι ένας τόπος με ισχυρή ταυτότητα, που όμως κουβαλάει ακόμα βαρίδια από το παρελθόν, και όπως επισημαίνει ο Παπακωνσταντής, η πραγματική “λεβεντιά” σήμερα δεν είναι να κρατάς όπλο — αλλά να έχεις το θάρρος να κοιτάξεις κατάματα την αλήθεια και να τη διορθώσεις.

Διαβάστε επίσης: 

• Βεντέτα με δύο νεκρούς στα Βορίζια: Πάνω από 2.500 σφαίρες και ο φόβος της βεντέτας
• Μακελειό στα Βορίζα: Την Τρίτη στα Χανιά η κηδεία της 56χρονης - Συγκλονίζει ο αδερφός της
• Αίμα και σιωπή στα Βορίζια – Το μακελειό, οι οικογένειες και ποιους κυνηγάει η αστυνομία
• Σκηνές αρχαίας τραγωδίας στο Βενιζέλειο μετά το αιματοκύλισμα στα Βορίζια: "Σε φάγανε παιδί μου " (Φωτο και Βίντεο)
• Αιματοκύλισμα στα Βορίζια: Οι οικογένειες είχαν κάνει «σασμό» και τον παραβίασαν – Η ΕΛ.ΑΣ στο χωριό κι οι φόβοι για τη συνέχεια (φωτο + βιντεο)
• Διάτρητο από σφαίρες το αυτοκίνητο του 39χρονου - "Αστακός" το χωριό μετά το μακελειό (φωτο)