Μ. Καραμαλάκης-Παρέμβαση για την Παιδεία: Φοιτητική στέγη, ασφαλείς μετακινήσεις και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης

Παρέμβαση για ζητήματα που απασχολούν τους φοιτητές της πόλης  πραγματοποίησε ο επικεφαλής της Δημοτικής Παράταξης «Ηράκλειο, η Πόλη μας», Μιχάλης Καραμαλάκης, με την από 20 Οκτωβρίου 2026 επιστολή του προς τον Δήμαρχο Ηρακλείου κ. Αλέξη Καλοκαιρινό και τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Παντελή Ρυακιωτάκη.

«Οι φοιτητές αποτελούν την ελπίδα αυτού του τόπου», τονίζεται στην επιστολή.

Το Ηράκλειο, ως σημαντικό πανεπιστημιακό και ερευνητικό κέντρο, οφείλει να διασφαλίζει στους νέους όχι μόνο δυνατότητες σπουδών, αλλά και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, με πρόσβαση σε στέγη, σίτιση και ασφαλείς μετακινήσεις. 

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο οξύ στεγαστικό πρόβλημα. Σύμφωνα με στοιχεία των φοιτητών από τις 120 θέσεις στέγασης του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ηράκλειο, μόλις 22 προορίζονται για πρωτοετείς και αυτές μόνο εκτός τουριστικής περιόδου. Παράλληλα, η παράταξη επισημαίνει την ανάγκη για ασφαλείς διαδρομές, επαρκή φωτισμό και την προστασία των πεζών.

Η επιστολή θέτει δεκαπέντε ερωτήματα σε τρεις άξονες. Ο πρώτος αφορά τη στέγη και τη σίτιση, ο δεύτερος την οδική ασφάλεια και τον φωτισμό και ο τρίτος την εξυπηρέτηση των φοιτητών από τις αστικές συγκοινωνίες, καθώς και τη δυνατότητα συμπληρωματικής μετακίνησής τους με δημοτικά οχήματα. Θέτει την ανάγκη καταγραφής των σημείων χωρίς επαρκή φωτισμό σε δρόμους, διαβάσεις, στάσεις και γέφυρες, καθώς και συντονισμό με την Περιφέρεια για τον ΒΟΑΚ. Παράλληλα, ζητεί διευκρινίσεις, μεταξύ άλλων, για την ημερομηνία έναρξης της επιδοτούμενης κάρτας και εάν το Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας καλύπτει τις διαδρομές προς τις Βούτες και τον Εσταυρωμένο. 

Η παράταξη ζητά ειδική συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο, με πρόσκληση των φοιτητικών συλλόγων, των Πρυτανικών Αρχών και του ΙΤΕ.  Δηλώνει εκ των προτέρων ότι θα στηρίξει κάθε τεκμηριωμένη εισήγηση της Δημοτικής Αρχής.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της επιστολής:

Με την παρούσα επιστολή η παράταξή μας ανοίγει μια σταθερή θεματική ενότητα για την Παιδεία στην πόλη μας. Ξεκινούμε από τους φοιτητές, οι οποίοι αυτές τις ημέρες έθεσαν δημόσια, και ενώπιον του Δημοτικού Συμβουλίου, τα προβλήματά τους.

Οι φοιτητές είναι τα παιδιά μας. Πρόκειται για τα παιδιά και τα εγγόνια οικογενειών της Κρήτης και όλης της χώρας, οι οποίες μας τα εμπιστεύονται για να σπουδάσουν. Αποτελούν την ελπίδα αυτού του τόπου.

Το Ηράκλειο φιλοξενεί το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο και το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας. Για χιλιάδες νέους η πόλη μας είναι ευκαιρία για γνώση, για έρευνα και για το μέλλον τους. Οφείλουμε να τους προσφέρουμε τις συνθήκες ώστε η ευκαιρία αυτή να μη χαθεί στην αναζήτηση ενός δωματίου ή στη διαδρομή μιας σκοτεινής οδού.

Α. Όσα έγιναν σωστά

Αναγνωρίζουμε πρώτα όσα έγιναν σωστά. Το Δημοτικό Συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα, στις 28 Σεπτεμβρίου και στις 14 Οκτωβρίου 2026, την επιδότηση της μηνιαίας κάρτας του Αστικού ΚΤΕΛ για τους φοιτητές. Η τιμή της μειώνεται από 45 σε 19 ευρώ. Προβλέπονται 202.800 ευρώ για έως 12.000 κάρτες, με συμμετοχή της Περιφέρειας Κρήτης κατά 35%.

Επίσης, μετά το σοβαρό τροχαίο της 16ης Ιουλίου, ο Δήμος κατασκεύασε πεζοδρόμιο στην οδό Νικολάου Πλαστήρα. Εκτείνεται από τον κυκλικό κόμβο των Βουτών έως την είσοδο του ΙΤΕ και συνοδεύεται από την πρώτη διάβαση πεζών. Κατά τα δημοσιεύματα, το αίτημα της πανεπιστημιακής κοινότητας εκκρεμούσε περισσότερα από είκοσι πέντε χρόνια. Καταγράφουμε θετικά και τις δύο ενέργειες.

Β. Στέγη, σίτιση και συνθήκες διαβίωσης

Η στέγη αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα των φοιτητών μας. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε ο Φοιτητικός Σύλλογος Φυσικού, το Πανεπιστήμιο Κρήτης διαθέτει στο Ηράκλειο 120 θέσεις, σε ξενοδοχείο μακριά από το κέντρο. Μόνο 22 προορίζονται για πρωτοετείς, και αυτές μόνο εκτός τουριστικής περιόδου. Οι εστίες που καταστράφηκαν από την πυρκαγιά του 2018 δεν έχουν αποκατασταθεί.

Για το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο ο ίδιος Σύλλογος αναφέρει 296 θέσεις στο Ηράκλειο. Αντιστοιχούν περίπου στο 2,5% των αναγκών ενός Ιδρύματος με περισσότερους από 11.000 προπτυχιακούς φοιτητές. Οι υπόλοιποι αναζητούν κατοικία στην ελεύθερη αγορά. Είναι το ίδιο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι αναπληρωτές εκπαιδευτικοί της πόλης.

Στις 19 Οκτωβρίου εκπρόσωποι των φοιτητών βρέθηκαν στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου. Κατά τα δημοσιεύματα, είχαν καταθέσει αναλυτικό υπόμνημα δύο εβδομάδες νωρίτερα, χωρίς να λάβουν απάντηση. Καταγράφουμε θετικά τη δέσμευση του κ. Προέδρου να τους δοθεί χρόνος σε επόμενη συνεδρίαση. Την επομένη, το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης υπερψήφισε ομόφωνα το ψήφισμα των φοιτητικών συλλόγων.

Γνωρίζουμε ότι η φοιτητική στέγη ανήκει κατά κύριο λόγο στα Πανεπιστήμια και στην Πολιτεία. Ο Δήμος, όμως, δεν μπορεί να μένει θεατής. Ο ν. 5314/2026 (άρθρο 311 περ. γ΄) ορίζει ότι ο Δήμος λαμβάνει υπόψη την ανάγκη συνεργασίας και συντονισμού με τις λοιπές δημόσιες αρχές. Διαθέτει, επιπλέον, ακίνητη περιουσία και θεσμική φωνή απέναντι στο κεντρικό κράτος.

Παρακαλούμε, συνεπώς, να μας ενημερώσετε:

Πρώτον: Ποια είναι η απάντηση της Δημοτικής Αρχής στο υπόμνημα των φοιτητικών συλλόγων; Σε ποια συνεδρίαση θα συζητηθεί;

Δεύτερον: Έχει καταγράψει ο Δήμος δημοτικά ή άλλα δημόσια ακίνητα κατάλληλα για φοιτητική στέγη, σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια; Εξετάζεται το κτίριο του παλαιού Ειρηνοδικείου στην οδό Δικαιοσύνης, το οποίο πρότειναν οι φοιτητές, και ποιο είναι το ιδιοκτησιακό του καθεστώς;

Τρίτον: Ο κ. Αντιδήμαρχος Παιδείας δήλωσε ότι εξετάζεται η αξιοποίηση δημόσιων κτιρίων ως κοινωνικών κατοικιών για εκπαιδευτικούς. Θα συμπεριληφθούν οι φοιτητές σε ενιαίο φάκελο αναγκών, ώστε ο Δήμος να διεκδικήσει πόρους με ισχυρότερη τεκμηρίωση;

Τέταρτον: Έχει ζητήσει ο Δήμος από το Πανεπιστήμιο Κρήτης το χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης των εστιών που κάηκαν το 2018; Θα θέσει το ζήτημα της φοιτητικής στέγης προς το αρμόδιο Υπουργείο, από κοινού με την Περιφέρεια;

Το στεγαστικό πρόβλημα μεταφέρεται αναπόφευκτα και στο τραπέζι. Κατά τους φοιτητικούς συλλόγους, πρωτοετείς πληρώνουν 500 έως 600 ευρώ για κατοικία 25 έως 30 τετραγωνικών μέτρων. Το μηνιαίο κόστος διαβίωσης εκτιμάται από 800 έως 1.000 ευρώ, εκ των οποίων 200 έως 250 ευρώ για τη διατροφή. Περίπου ένας στους δύο φοιτητές εργάζεται για να τα καλύψει.

Η σίτιση ανήκει στη Φοιτητική Μέριμνα των Ιδρυμάτων. Όταν όμως ο φοιτητής δεν βρίσκει θέση σε εστία και μένει μακριά από τη Λέσχη, η δωρεάν σίτιση γίνεται συχνά απρόσιτη στην πράξη. Εκεί ο Δήμος μπορεί να συνδράμει με τις κοινωνικές του δομές.

Πέμπτον: Θα εξετάσει ο Δήμος, σε συνεργασία με τη Φοιτητική Μέριμνα των δύο Ιδρυμάτων, τη στήριξη φοιτητών σε ανάγκη μέσω των κοινωνικών του δομών; Υπάρχουν στοιχεία για το πόσοι δικαιούχοι δωρεάν σίτισης διαμένουν μακριά από τα σημεία σίτισης;

Γ. Η ασφάλεια στη διαδρομή προς τα Ιδρύματα

Στις 16 Ιουλίου 2026 μια εικοσάχρονη φοιτήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης τραυματίστηκε σοβαρά λίγα μέτρα πριν από την είσοδο του ΙΤΕ. Κινούνταν πεζή, όταν όχημα εξετράπη μετά από σύγκρουση δύο αυτοκινήτων στην οδό Νικολάου Πλαστήρα. Νοσηλεύτηκε επί μακρόν σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, αρχικά στο ΠΑΓΝΗ και έπειτα στο νοσοκομείο «Αττικόν». Της ευχόμαστε ολόψυχα πλήρη αποκατάσταση.

Δεν σχολιάζουμε τα αίτια του τροχαίου, τα οποία κρίνουν οι αρμόδιες αρχές. Το ζήτημα που θέτουμε είναι η υποδομή της διαδρομής. Τον Αύγουστο ο Δήμος ανακοίνωσε ότι θα ακολουθούσαν υπερυψωμένη διάβαση στην είσοδο του ΙΤΕ και εξομάλυνση του πρανούς. Έτσι θα προέκυπτε ενιαία πεζή διαδρομή έως τον κυκλικό κόμβο των Βουτών.

Παράλληλα, καθηγητής του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών πρότεινε δημόσια τη θέσπιση «Πρωτοκόλλου Διερεύνησης Οδικής Υποδομής» μετά από κάθε σοβαρό τροχαίο. Η πρόταση αξίζει να εξεταστεί σοβαρά. Η ασφάλεια δεν πρέπει να εξαρτάται από το αν προηγήθηκε ένα δυστύχημα.

Έκτον: Έχουν ολοκληρωθεί η υπερυψωμένη διάβαση στην είσοδο του ΙΤΕ και η εξομάλυνση του πρανούς; Αν όχι, ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα;

Έβδομον: Έχει ενισχυθεί ο φωτισμός της διαδρομής, όπως προέβλεπε το συνολικό σχέδιο που ανακοινώθηκε;

Ο φωτισμός είναι αναπόσπαστο μέρος της ασφάλειας. Τον Ιούλιο ο Σύλλογος Εργαζομένων του ΠΑΓΝΗ περιέγραψε τον άξονα Γιόφυρο – ΠΑΓΝΗ – ΙΤΕ – Πανεπιστήμιο ως «ρώσικη ρουλέτα για πεζούς». Κατά τον Σύλλογο, οι πεζοί διασχίζουν τον δρόμο σε «πυκνό σκοτάδι». Οι ίδιες διαδρομές χρησιμοποιούνται καθημερινά από φοιτητές, ασθενείς και εργαζομένους.

Ο Δήμος έχει σε εξέλιξη σύμβαση για 1.000 φωτιστικά και 5.300 λαμπτήρες, συμβατικού τιμήματος 598.200 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Παράλληλα, στις 12 Οκτωβρίου η Περιφερειακή Επιτροπή ενέκρινε 400.000 ευρώ για τη συντήρηση του φωτισμού στον ΒΟΑΚ και στην παλαιά εθνική οδό. Κατά τα δημοσιεύματα, μόνο στην παράκαμψη του Ηρακλείου περίπου 400 λαμπτήρες είναι εκτός λειτουργίας.

Όγδοον: Έχει καταγράψει ο Δήμος τα σημεία με ανεπαρκή φωτισμό στις διαδρομές προς τις Βούτες, το ΠΑΓΝΗ και τον Εσταυρωμένο; Η καταγραφή περιλαμβάνει δρόμους, διαβάσεις πεζών, στάσεις λεωφορείων και γέφυρες; Πόσα από τα φωτιστικά της σύμβασης έχουν τοποθετηθεί σε αυτές τις διαδρομές;

Ένατον: Ορισμένα τμήματα ανήκουν στην Περιφέρεια, όπως ο ΒΟΑΚ με τις γέφυρες, τις πεζογέφυρες και τις υπόγειες διαβάσεις του. Θα ζητήσει ο Δήμος να προηγηθούν εκεί τα σημεία που χρησιμοποιούν πεζοί και φοιτητές;

Δέκατον: Το Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας εγκρίθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 (άρθρο 319 παρ. 3 περ. β΄ ν. 5314/2026). Περιλαμβάνει τις πεζές διαδρομές και τις στάσεις λεωφορείων προς την Πανεπιστημιούπολη των Βουτών και προς τον Εσταυρωμένο;

Ενδέκατον: Θα θεσπίσει ο Δήμος υποχρεωτική αυτοψία της υποδομής μετά από κάθε σοβαρό τροχαίο με θύμα πεζό, στο οδικό δίκτυο αρμοδιότητάς του; Θα υποβάλλεται γραπτή έκθεση στο Δημοτικό Συμβούλιο;

Δ. Η μετακίνηση με τα δημοτικά μέσα

Η επιδότηση της κάρτας είναι σημαντικό βήμα. Κατά τα δημοσιεύματα, όμως, η ημερομηνία έναρξης και η διαδικασία έκδοσης δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί. Το ακαδημαϊκό έτος έχει ήδη αρχίσει, και κάθε μήνας καθυστέρησης βαραίνει τον προϋπολογισμό των οικογενειών.

Η τιμή, επιπλέον, δεν αρκεί από μόνη της. Ο φοιτητής χρειάζεται συχνά δρομολόγια τις ώρες αιχμής, ασφαλείς στάσεις και σύντομες αναμονές. Ο Κώδικας αναθέτει στον Δήμο τον καθορισμό των αστικών γραμμών, των διαδρομών και των στάσεων (Παράρτημα άρθρου 313, αρμοδιότητα 4.5.1.7 ν. 5314/2026).

Δωδέκατον: Πότε θα τεθεί σε εφαρμογή η επιδοτούμενη κάρτα; Με ποια διαδικασία θα την εκδίδουν οι φοιτητές και πώς θα ενημερωθούν;

Δέκατο τρίτον: Εξετάζεται η επέκταση του μέτρου στους καταρτιζόμενους των Σχολών Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ) της πόλης, όπως ζήτησαν οι ίδιοι;

Δέκατο τέταρτον: Διαθέτει ο Δήμος στοιχεία πληρότητας και συχνότητας των γραμμών προς τις Βούτες και τον Εσταυρωμένο τις ώρες αιχμής; Θα ζητήσει από το Αστικό ΚΤΕΛ ενίσχυση των δρομολογίων στην έναρξη και στη λήξη των μαθημάτων;

Δέκατο πέμπτον: Εξετάζει ο Δήμος συμπληρωματική μετακίνηση με δημοτικά οχήματα, σε βραδινές ώρες ή σε διαδρομές που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς, σε συνεργασία με τα Ιδρύματα;

Ζητούμε να εισαχθεί το θέμα σε ειδική συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο. Να προσκληθούν οι φοιτητικοί σύλλογοι, οι Πρυτανικές Αρχές του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου, το ΙΤΕ και η Περιφέρεια Κρήτης. Έτσι μπορεί να υλοποιηθεί και η δέσμευση του κ. Προέδρου της 19ης Οκτωβρίου.

Ζητούμε επίσης έγγραφη απάντηση στα ανωτέρω ερωτήματα, εντός της προθεσμίας που ορίζει η ισχύουσα νομοθεσία. Δηλώνουμε εκ των προτέρων ότι θα στηρίξουμε κάθε τεκμηριωμένη εισήγηση της Δημοτικής Αρχής για τους φοιτητές.

Στηρίζουμε τα παιδιά μας, τα εγγόνια μας, την ελπίδα μας. Μια πόλη δεν γίνεται πανεπιστημιακή επειδή φιλοξενεί σχολές. Γίνεται, όταν φροντίζει όσους σπουδάζουν σε αυτήν.