Νίκος Ζερβάκης: Πως έσωσε εκατοντάδες στρατιώτες από βέβαιο θάνατο τον Ιούλιο του 1974, παραβλέποντας εντολές ανωτέρου

Ήταν βράδυ Κυριακής 21 Ιουλίου 1974, είχε ήδη κηρυχτεί Επιστράτευση, λόγω της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, και στις τάξεις του Ελληνικού Στρατού η αγωνία και η ένταση λόγω των γεγονότων περίσσευε.

Στο νησί της Χίου υπηρετούσε ως έφεδρος ανθυπολοχαγός ένας νεαρός Ηρακλειώτης.

Του είχαν αναθέσει ως περιοχή ευθύνης την παράκτια ζώνη κάτω από το λόφο Κάρφα, όπου ήταν εγκατεστημένα βλήματα ΠΑΟ106, πολύ ισχυρά και ικανά να καταφέρουν μεγάλο πλήγμα.

Εκείνο το βράδυ υπήρχε συσκότιση και η εμφάνιση ενός πλοίου στη θάλασσα, με κατεύθυνση από το βορρά προς το νότο, σήμανε συναγερμό.

Το πλοίο προσέγγισε το λιμάνι της Χίου και λόγω συσκότισης άναψε προβολέα και μαζί με τον προβολέα "άναψε" και συναγερμός στη στρατιωτική μονάδα του Πεζικού και τα φυλάκια της.

Η εντολή ανωτέρου που διαβιβάστηκε στο νεαρό Κρητικό αξιωματικό, ο οποίος είχε την εποπτεία από τον Κάρφα, ήταν να χτυπήσει το πλοίο γιατί θεωρήθηκε εχθρικό και δεν θα έπρεπε να το αφήσουν να συνεχίσει την πορεία του.

Ο έφεδρος ανθυπολοχαγός όμως δίστασε να την εκτελέσει. Ήξερε πως αν χτυπούσε μέσα σε λίγα λεπτά το πλοίο θα βρισκόταν στο βυθό της θάλασσας.

Ήταν όμως το πλοίο εχθρικό;

Πώς να χτυπήσει χωρίς να ξέρει;

(φώτο: το περίφημο «Κάντια»)

Ήταν σίγουρα η πιο δύσκολη απόφαση της ζωής του και ήταν ευτύχημα που ο συγκεκριμένος άντρας βρέθηκε σε αυτή τη θέση εκείνο το βράδυ.

Άρχισε σκόπιμα να καθυστερεί για να εξακριβωθεί η ταυτότητα του πλοίου.

Την ίδια ώρα δεχόταν αφόρητη πίεση να χτυπήσει. «Θα τον στείλω στρατοδικείο» φώναξε ο ανώτερος του να του μεταφέρουν αλλά εκείνος δε λύγισε.

Ο Νίκος Ζερβάκης, από τον Πρινιά Μαλεβιζίου, ο ανθυπολοχαγός που υπήρξε πρωταγωνιστής σε αυτή την ιστορία την κράτησε για χρόνια κρυφή, μαζί με τους υπόλοιπους στρατιώτες που ενεπλάκησαν.

Κι ούτε τώρα θα μαθαίναμε το παραμικρό αν το μάτι μας δεν έπεφτε πάνω σε μια ανάρτηση τρίτου ατόμου που μαρτυρούσε τι είχε συμβεί.

Όμως εκείνο το βράδυ σώθηκαν εξαιτίας αυτής της καθυστέρησης σχεδόν 1000 άνδρες, 1000 Έλληνες στρατιώτες που είχαν επιβιβασθεί στο οχηματαγωγό Κάντια με προορισμό την Κύπρο.

Το νεοαποκτηθέν από την ΑΝΕΚ Κάντια ήταν το πλοίο που μέσα στην σύγχυση και τον πανικό εκείνων των δύσκολων ημερών είχε θεωρηθεί εχθρικό και ζητήθηκε να χτυπηθεί και να βυθιστεί.

Έτσι δεν θα μετρούσαμε μόνο τα θύματα από τα ΝORATLAS που βλήθηκαν από φίλια πυρά κατά την προσγείωση τους στην Κύπρο αλλά και εκατοντάδες θύματα από το πλοίο Κάντια.

Ο Νίκος Ζερβάκης, που οι περισσότεροι γνωρίζουμε είτε με την επαγγελματική του ιδιότητα, ως οδοντιάτρου στο Ηράκλειο, είτε με την ενασχόληση του στα Κοινά αφού υπήρξε για χρόνια Δημοτικός Σύμβουλος και Αντιδήμαρχος στο Δήμο Ηρακλείου, από σεμνότητα αλλά κι επειδή δεν θέλει, όπως χαρακτηριστικά μας είπε να παραστήσει τον ήρωα, δεν αποκάλυψε ούτε τώρα λεπτομέρειες του περιστατικού.

(φώτο: Ο κ. Νίκος Ζερβάκης, σήμερα στο Ηράκλειο Κρήτης)

Εξάλλου ήταν στρατιωτική υπόθεση πολύ σοβαρή και δύσκολα για τέτοιες υποθέσεις ανοίγουν στόματα.

Από πληροφορίες που συλλέξαμε ωστόσο απευθυνόμενοι σε άλλα  πρόσωπα που γνώριζαν, καταλάβαμε πως εκείνες τις ημέρες υπήρχε απόλυτη σύγχυση και κανείς δεν ήξερε τι ακριβώς γινόταν. Από τη Χίο είδαν το πλοίο μέσα στο σκοτάδι να κατεβαίνει από τα βόρια και θεώρησαν πως είναι τουρκικό.

Γι αυτό και δόθηκε στο Νίκο Ζερβάκη η εντολή να το χτυπήσει. Όμως εκείνος, νέο παιδί και χωρίς σχετική εκπαίδευση, πώς να ξεχωρίσει αμέσως αν ήταν ελληνικό ή τουρκικό το πλοίο;

«Έπαιξε» λοιπόν καθυστερήσεις για να επιβεβαιώσει την ταυτότητα του μια και το βλήμα που είχε στην ευθύνη του ήταν πολύ ισχυρό και μπορούσε να διαπεράσει μπετόν πάχους μέχρι 90 εκατοστά, πόσο μάλλον τις λαμαρίνες ενός πλοίου.

Περίπου 20 λεπτά χρειάστηκαν για να επιβεβαιωθεί η ταυτότητα του οχηματαγωγού και σίγουρα αυτά τα λεπτά φάνηκαν αιώνας για το Νίκο Ζερβάκη, που αργότερα έμαθε πως το Κάντια δεν έφθασε στον τελικό προορισμό του αλλά ελλιμενίστηκε εντός της χώρας μας.

Στη Χίο πάντως, η είδηση για το τι αποφεύχθηκε εκείνο το βράδυ κυκλοφόρησε σαν αστραπή κι όσοι συνυπηρέτησαν με το Νίκο Ζερβάκη θαύμασαν την ψυχραιμία και την τόλμη του να μην εκτελέσει άμεσα τις εντολές που του δόθηκαν.

Ο Γιώργος Νύκτας υπηρετούσε στο Πεζικό, μαζί με το Νίκο Ζερβάκη, τη θητεία του εκείνη την περίοδο και παρότι ούτε αυτός  θέλησε να μπει σε αυτό καθ' αυτό το γεγονός μας διαβεβαίωσε πως το επίμαχο βράδυ πράγματι επικράτησε πανικός με το συγκεκριμένο πλοίο αλλά ευτυχώς ο Ζερβάκης φάνηκε τρομερά ψύχραιμος κι έτσι δεν υπήρξαν αρνητικά απρόοπτα.

Μάλιστα όταν μαθεύτηκαν για τα καλά στους κύκλους των υπηρετούντων στη Χίο τα όσα συνέβησαν στις 21 Ιουλίου και κυρίως όσα αποφεύχθηκαν έγινε σύνθημα στην περατζάδα των στρατιωτών στο νησί η φράση «Ζερβάκη πυρ».