Ο πόλεμος του «τρισδιάστατου» Χάνδακα στο Δ.Σ. Ηρακλείου - «Θύελλα» και... απαράδεκτες δηλώσεις

Πόλεμος του «τρισδιάστατου» Χάνδακα! Με βολές και δηλώσεις από την πλευρά στελεχών της Δημοτικής Αρχής «σημαδεύτηκε» η θυελλώδης συζήτηση στη διάρκεια της συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου, για την επιστολή που απέστειλαν προς τον Δήμαρχο Ηρακλείου Βασίλη Λαμπρινό εκλεκτά μέλη της τοπικής κοινωνίας, τα οποία ζητούν την απόσυρση του βίντεο με την τρισδιάστατη απεικόνιση του Χάνδακα του 1640, λίγα χρόνια πριν την πολιορκία του από τους Οθωμανούς. 

Μιλάμε για ενα θέμα που έχει να κάνει με την ιστορία του τόπου μας, η οποία αποτυπώθηκε μερικώς μέσα από το βίντεο του Δήμου Ηρακλείου και για το οποίο εκφράστηκαν (μέσα από την επιστολή) οι αντιρρήσεις και οι ενστάσεις 16 σημαντικών προσωπικοτήτων του τόπου μας.
Στη διάρκεια της συνεδρίασης λοιπόν, τέθηκε και αυτό το ζήτημα αρχικά από τον κ. Πέτρο Ινιωτάκη και έπειτα από τον κ. Ηλία Λυγερό και τον κ. Νίκο Γιαλιτάκη, οι οποίοι επισήμαναν πως  - αν μη τι άλλο - πρέπει να ληφθεί σοβαρά η επιστολή για αυτό το ολίσθημα του Δήμου που κατα την άποψη των προσωπικοτήτων διαστρέβλωσε την ιστορία του Χάνδακα και για αυτό καυτηριάστηκε από τους υπογράφοντες την επιστολή.

«Ειναι ένα βίντεο που προσεγγίζει επιδερμικά την ιστορία του Χάνδακα και για αυτό θα πρέπει να αποκατασταθεί άμεσα αυτό το πλήγμα που δεχτηκε ο Δήμος Ηρακλείου. Είναι ένα βίντεο που καυτηριάζεται με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο και αυτό πέραν του ανιστόρητου του πράγματος δείχνει μια απαιδευσία σε αυτούς που δημιούργησαν το βίντεο. Ταυτόχρονα τραυματίζει βαρύτατα το Δήμο Ηρακλείου», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Ινιωτάκης, ο οποιος έφερε και το θέμα προς συζήτηση χθες στο Δημοτικό Συμβούλιο Ηρακλείου.

Οι απαράδεκτες δηλώσεις

Απέναντι σε αυτές τις τοποθετήσεις των μελών, παρατάξεων της Αντιπολίτευσης, υπήρξε η αρχική ανταπάντηση της κ. Αριστέας Πλεύρη και του κ. Γιώργου Σισαμάκη, οι οποιοι οχι μόνο προσπάθησαν να υποβαθμίσουν το θέμα και την ίδια την επιστολή και το περιεχόμενο τους, αλλά και να απαξιώσουν τις προσωπικότητες που υπογράφουν την επιμαχη επιστολη!

Μπορείτε να δείτε τις τοποθετήσεις τους στο βίντεο (από το -2.40.58 και μετά), το οποιο αποτελεί παραγωγή του Τμήματος Τουρισμού του Δήμου Ηρακλείου! (Δείτε τις δηλώσεις ΕΔΩ)

«Οι κύριοι που υπεγραψαν την επιστολή είχαν καλή πρόθεση. Είναι όμως μια μικρόμυαλη και στενή θεώρηση ενός πράγματος το οποιο δεν αποτελεί ένα ξεχωριστό κομμάτι, αλλά ενα μέρος ευρύτερου κομματιού», είπε η κ. Πλεύρη χαρακτηριστικα ενώ σε άλλο σημείο της τοποθέτησης της (και αφού μίλησε για το σχεδιασμό του Δήμου για την προβολή της πολης) είπε ότι: «αν κάποιοι δεν έχουν την ευρύτητα σκέψεως να το δουν μέσα στο συνολικό πλαίσιο που σχεδιάζει ο Δήμος ή αν θέλουν με κάποιο τρόπο να πούνε κάτι άλλο στη Δημοτική Αρχή, εδώ είμαστε, ας μας το πούνε!».

Ο δε κ. Σισαμάκης ενώ είπε στην τοποθέτηση του ότι δεν υπηρχε καμία κακή πρόθεση από την ομάδα που επιμελήθηκε το βίντεο και από τη Δημοτική Αρχή για να αποκρύψει κάποιο μνημείο και πως θα ακολουθήσουν και άλλα βίντεο με άλλες θεματικές ενότητες, δεν παρέλειψε να αφήσει  "υπονοούμενο" περί σκοπιμότητας πισω από τη συγγραφή της επιστολης!

Ο Δήμαρχος;

Σημειώνεται ότι η επιστολή των «16» καταλήγει στο Δήμαρχο Ηρακλειου, από τον οποιο ζητάνε να κατέλθει άμεσα το βίντεο αυτό! Ο Δήμαρχος χθες λοιπόν, δήλωσε ότι δεν έχει δει το βίντεο, όμως προτίθεται να αναλάβει την ευθύνη για το θέμα. «Ολες οι ευθύνες για οτιδήποτε δεν πάει καλά βαρύνουν εμένα. Και εχω αποδείξει στο παρελθόν ότι είμαι εδώ για να παίρνω ευθυνες και όχι για να απεμπολώ. Του περιβόητου βίντεο ελαβα γνώση σημερα το απόγευμα. Δεν έχω προλάβει να απαντήσω και να δω τους δημιουργούς του. Και μου ζητάτε να απολογηθώ;», είπε μεταξύ άλλων ο Δήμαρχος που για μια ακόμη φορά ανέλαβε την ευθύνη, αλλά επι της ουσίας δεν είπε τίποτα όμως, όπως παρατήρησε και είπε ο κ. Ινιωτάκης. Ενώ η "ανάληψη ων ευθυνών", δε μεταφράστηκε ούτε καν σε παρατητήρηση, προς την απαξιωτική φρασεολογία της κας Πλεύρη!

Αξίζει να επισημανθεί ότι ο κ. Λυγερός, μέσα σε όλα, επισήμανε την έλλειψη σεβασμού των αντιδημάρχων,  έκανε την πρόταση να ενημερωθούν οι 16 υπογράφοντες και να γίνει μια ξεχωριστή συνάντηση - συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο για να τεθούν επι τάπητος όλα όσα αφορούν το επιμαχο θέμα και το εν λόγω βίντεο, χωρις και εκείνος να παραλείψει να κατακεραυνώσει τους δύο αντιδημάρχους που με ευκολία μίλησαν για «άγνοια, στενή θεώρηση και σκοπιμότητα». Αλλά ο Δήμαρχος θεώρησε ότι η πρόταση αυτή, θα μετέτρεπε την Δημοτική Αίθουσα σε δικαστήριο! 

Η επιστολη

Υπενθυμίζεται ότι όλα έγιναν για την επιστολή που απεστειλαν προς τον Δήμαρχο Ηρακλείου Βασίλη Λαμπρινό εκλεκτά μέλη της τοπικής κοινωνίας τα οποία ζητούν την απόσυρση του βίντεο με την τρισδιάστατη απεικόνιση του Χάνδακα του 1640, λίγα χρόνια πριν την πολιορκία του από τους Οθωμανούς. 
Αναλυτικά η επιστολή:

Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε,

Με έκπληξη και οδύνη παρακολουθήσαμε τις τελευταίες ημέρες μια τρισδιάστατη απεικόνιση του Χάνδακα του 1640, λίγα χρόνια πριν την πολιορκία του από τους Οθωμανούς. Μόνο αν ήθελε κάποιος να απογυμνώσει την πόλη από καθετί το ορθόδοξο και καθετί το ελληνικό, μόνο αν είχε σκοπό να πλαστογραφήσει την ιστορία και να αλλοιώσει την ταυτότητα των κατοίκων της, θα μπορούσε να επινοήσει και να υλοποιήσει κάτι τέτοιο. Γιατί εκείνο που παρουσιάζει ο Δήμος, αξιότιμε κύριε Δήμαρχε, δεν είναι ο Χάνδακας του πολιτισμού, δεν είναι ένας τόπος συνύπαρξης δύο κοινοτήτων, δεν είναι η πόλη των δεκάδων εργαστηρίων ζωγραφικής, δεν είναι η πόλη στην οποία γράφτηκαν έργα μεγάλα και θαυμαστά, στην οποία ήκμασε το θέατρο και άνθησαν οι τέχνες. Είναι μια επιδερμική προσέγγιση στην οποία προβάλλονται μονάχα τα έργα των κατακτητών Βενετσιάνων και τα επιτεύγματα της παπικής εκκλησίας, με μια τυποποιημένη αισθητική, χωρίς καν την αρχιτεκτονική της πολυμορφία, χωρίς ψυχή και ταυτότητα. Με λίγα λόγια είναι το περίβλημα μιας πόλης κι αυτό δοσμένο επιλεκτικά, πρόχειρα και παντελώς αποσπασματικά, έτσι που να δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις και να προσβάλλει τόσο τον πολιτισμό της όσο και το φρόνημα των κατοίκων της.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της Βενετοκρατίας «τον κύριο και συμπαγή όγκο του κρητικού πληθυσμού αποτελούσε το γηγενές ελληνορθόδοξο στοιχείο που αντιπροσώπευε σταθερά το 97% του συνολικού πληθυσμού» τονίζει ο καθ. Θ. Δετοράκης (Ιστορία της Κρήτης, σελ. 206). Αυτό το 97% απουσιάζει, αυτό «λησμόνησε» ο Δήμος και οι υπηρεσίες του!

Μια απλή αναδίφηση των πηγών, αξιότιμε κ. Δήμαρχε, θα αποκάλυπτε την πραγματική εικόνα της πόλης. «Οι λατινικές εκκλησίες ήταν παραπάνω από είκοσι, οι ελληνικές περισσότερες από εκατό» επισημαίνει ο αείμνηστος Στυλιανός Αλεξίου (Κρητικά Χρονικά, τ. ΙΘ’, 1965, σελ. 170). Απορούμε, λοιπόν, ποιος αποφάσισε να παρουσιάσει με τόση επιμέλεια τη Λατινική Αρχιεπισκοπή και πολλούς ναούς των Καθολικών, ακόμη και ναούς ήσσονος σημασίας, και να μην αξιολογήσει και να μην συμπεριλάβει ΟΥΤΕ ΕΝΑΝ από τους 110 περίπου ναούς των Ορθοδόξων Κρητών, πολλοί από τους οποίους αποτέλεσαν σημεία αναφοράς για την πόλη, για την Κρήτη, για τον πολιτισμό γενικότερα, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την Αγία Αικατερίνη. Πού είναι η Τριμάρτυρη στην οποία ιερουργούσε μια από τις πιο σημαντικές μορφές Έλληνα λογίου του 17ου αιώνα, ο Γεράσιμος Βλάχος; Πού είναι η Παναγία των Αγγέλων, η Μανωλίτισσα, ο Άγιος Γεώργιος ο Δωριανός, η Αγία Αναστασία, ο Άγιος Ονούφριος, για να αναφέρουμε μόνον ελάχιστα παραδείγματα;

Ζητείστε, κ. Δήμαρχε, να δείτε μόνος σας τους χάρτες ή κάντε τον κόπο να παρατηρήσετε τη μακέτα της πόλης στο Ιστορικό Μουσείο, στον σχεδιασμό της οποίας είχε πρωτοστατήσει η αείμνηστη αρχαιολόγος και μελετήτρια του Χάνδακα Χρυσούλα Τζομπανάκη και είμαστε βέβαιοι ότι θα νιώσετε την ίδια αγανάκτηση που νιώσαμε κι εμείς παρακολουθώντας ένα πολυδιαφημισμένο (και προφανώς πολυδάπανο) κατασκεύασμα που χαρακτηρίστηκε «εντυπωσιακό», καθώς «δίνει τη δυνατότητα στους επισκέπτες του Info Point να «ξεναγηθούν» στην πρωτεύουσα του βενετοκρατούμενου Βασιλείου της Κρήτης, στην Candia του 1640». (Επίσημη ιστοσελίδα του Δήμου Ηρακλείου, 20-04-2021). Στην ίδια ιστοσελίδα αναφέρονται τα εξής: «Πρόκειται για ένα προωθητικό video που αφορά στην επικαιροποιημένη και αναβαθμισμένη εφαρμογή της «Εικονικής Περιήγησης στην ενετική Candia» που αποτελεί έναν ιδιαίτερα προσφιλή τρόπο ξενάγησης για όσους θέλουν να μάθουν την ιστορία της πόλης του Ηρακλείου». (https://www.heraklion.gr/municipality/municipality-press-releases/candia-xenagisi-200421.html)

Ώστε, αυτή είναι η ιστορία μας, λοιπόν; Αυτήν θα διδάξουμε στις νέες γενιές; Αλίμονο!

Το Ηράκλειο ευτύχησε να αποτελέσει το επίκεντρο μιας σπουδαίας Αναγέννησης των Γραμμάτων και των Τεχνών, μιας Αναγέννησης που κορυφώθηκε το δεύτερο μισό του 16ου αιώνα, αλλά διατηρήθηκε σε ακμή μέχρι και την οθωμανική κατάκτηση της Κρήτης, με δεκάδες εργαστήρια ζωγραφικής που δέχονταν παραγγελίες από πολλές περιοχές της Ευρώπης. Ήταν ο τόπος στον οποίο 2 γεννήθηκε και μαθήτευσε ο Δαμασκηνός και ο Θεοτοκόπουλος, ο τόπος στον οποίο άνθησε η περίφημη Κρητική Σχολή, ο τόπος στον οποίο έζησαν λόγιοι ποιητές, ο τόπος του θεάτρου. Ήταν, δηλαδή, όλα αυτά που ο σημερινός Δήμος αποσιωπά και ούτε καν ξώφαλτσα (ή έστω για τους τύπους) αναφέρει. Έτσι γίνεται -δυστυχώς- όταν αφαιρείς από έναν πολιτισμό την ψυχή και την ουσία του και αρκείσαι να παρουσιάζεις μονάχα το περίβλημα, τα τάχατες φανταχτερά εξωτερικά χαρακτηριστικά του.

Η πόλη δεν ήταν μόνο δρόμοι, τείχη, τάγματα Φραγκισκανών και Δομηνικανών…

Αναρωτιόμαστε: Δεν περίσσεψε ούτε ένα δευτερόλεπτο γι’ αυτόν τον λαμπρό πολιτισμό; Ούτε για ένα εργαστήρι ζωγραφικής; Ούτε καν για το πνευματικό και καλλιτεχνικό κλίμα το οποίο εξέθρεψε κορυφαίες μορφές με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον κατά τι προγενέστερο του 1640 Δομήνικο Θεοτοκόπουλο; Δεν βρέθηκε τόπος για ΕΝΑΝ έστω ορθόδοξο ναό;

Θα σας υπενθυμίσουμε μόνο τα δημοσιευμένα πολλές φορές και σε πολλά συγγράμματα λόγια της Ιταλίδας Eva Tea:
«Ο [Γενικός Προβλεπτής] Foscarini εφοβείτο την παιδεία των Ελλήνων ιερωμένων κατά της νωχελούς αδρανείας των Λατίνων. Την ελληνοφοβίαν αυτή απέκτησαν κατά τας επισκέψεις τους εις τας Ελληνικάς Μονάς όπου εγνώρισαν τους ευσεβείς εκείνους Ηγουμένους και Ιερομονάχους, οι οποίοι όσον και αν ήσαν σπάνια πτηνά, κατά την εποχήν του, ήρκουν διά να καταδείξουν το εξαίρετον της φυλής και το επιδεικτικόν αυτής προς ανωτέραν πνευματικήν ανάπτυξιν. Εκ των Μονών Αγκαράθου και των Σιναϊτών εξηκολούθουν να μεταδίδωνται τα σπέρματα της παιδείας, τα οποία κατόπιν ήνθουν εις τα πνευματικά κέντρα της Δύσεως και παρήγαγον τους λογίους καθηγητάς και Ιεράρχας εκ των ονομάτων των οποίων αφθονούσι τα μητρώα των Ιταλικών Πανεπιστημίων».

Για την ιστορία σημειώνουμε ότι μια από τις πρώτες ενέργειες των Βενετών ήταν ο αποκεφαλισμός της τοπικής Εκκλησίας. Απαγόρευαν ακόμη και την απλή επίσκεψη ορθοδόξων αρχιερέων στο νησί. Και όταν, στα τέλη του 16ου αιώνα, το Συμβούλιο των Δέκα πήρε την απόφαση να εγκαταστήσει στην Κρήτη Σύνοδο με Ορθόδοξο Μητροπολίτη και τέσσερις Επισκόπους, ο Foscarini κατάφερε να την ανατρέψει.

Ποιος περιηγητής και ποιος λόγιος απ’ όσους ήρθαν στο νησί, καθολικοί στο σύνολό τους σχεδόν, δεν πρόσεξε αυτό που εσείς και οι υπηρεσίες σας φρόντισαν να αφαιρέσουν από την πόλη; Αναφερόμαστε, βέβαια, στην Αγία Αικατερίνη. «Γύρω στα 1550 αρχίζει να γίνεται λόγος για τη Σχολή της Αγίας Αικατερίνης» γράφει πάλι ο καθ. Αλεξίου (ό.π., σελ. 169). «Στη σχολή, που είχε αξιόλογη βιβλιοθήκη, εδίδασκαν γραμματική, ρητορική, θεολογία και φιλοσοφία και σ’ αυτήν είχαν φοιτήσει και διδάξει πολλοί ξακουσμένοι κληρικοί, όπως ο ιερομόναχος Μελέτιος Βλαστός, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Μελέτιος Πηγάς, ο επίσκοπος Κυθήρων Μάξιμος Μαργούνιος, και μια από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του ΙΖ’ αιώνα, ο οικουμενικός Πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρις». Όσο και αν έχουν αναθεωρηθεί οι απόψεις για την ύπαρξη οργανωμένης σχολής, κανείς δεν αμφισβήτησε τον τεράστιο πνευματικό ρόλο του ορθοδόξου αυτού μοναστηριού.

Με ποιο σκεπτικό αφαιρέθηκε ένα τέτοιο μνημείο του πολιτισμού μας, για το οποίο οι παλαιότεροι κάτοικοι της πόλης, και οι προκάτοχοί σας βεβαίως, είχαν καταβάλει άοκνες προσπάθειες μετά την απελευθέρωση της Κρήτης και την ένταξή της στον εθνικό κορμό, ώστε να αποτελέσει και πάλι σημείο αναφοράς για το νησί μας; Η Αγία Αικατερίνη, αξιότιμε κύριε Δήμαρχε, αποτελεί τοπόσημο του Ηρακλείου που δεν απαλείφεται και δεν αγνοείται, πολύ περισσότερο τώρα που λειτουργεί εκεί το Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης στο οποίο παρουσιάζονται μερικά από τα λαμπρότερα επιτεύγματα του αναγεννησιακού μας πολιτισμού, όπως και στον άλλο ναό, του Αγίου Ματθαίου (που κι αυτός επιμελώς αγνοείται). Αναρωτιόμαστε, μάλιστα, αν το Υπουργείο Πολιτισμού έχει γνώση αυτής της ατυχούς ψηφιακής εφαρμογής.

Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε,

Ελπίζουμε ότι θα προβείτε στην ΑΜΕΣΗ ΑΠΟΣΥΡΣΗ αυτής της στρεβλής, άνισης, επιλεκτικής και ανιστόρητης παρουσίασης της πόλης που αφαιρεί από την ταυτότητά της οτιδήποτε τοπικό, όπως αφαιρεί και από τον ίδιο τον πολιτισμό μας την ψυχή και την ουσία του.

Μανόλης Γ. Δρακάκης
Επίκουρος Καθηγητής Αρχειονομίαςτου Τμήματος Αρχειονομίας Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίαςτου Ιονίου Πανεπιστημίου

Ευάγγελος Καπετανάκης
Ομότιμος Καθηγητής,τέως Πρόεδρος του Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Κρήτης

Γιάννης Σμαραγδής
Σκηνοθέτης

Ηρακλής Πυργιανάκης
Αρχιτέκτονας μηχανικός

Νέλλη Βαρβεράκη
Συμβολαιογράφος

Μητροπολίτης Γορτύνης και Αρκαδίας, Μακάριος

Αντώνης Σανουδάκης
Επιτ. Καθηγητής Ιστορίας της Πατριαρχικής Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Κρήτης

Νίκος Γιγουρτάκης
Ιστορικός, αρχαιολόγος Πρόεδρος Δ.Ε. Μουσείου Χριστιανικής Τέχνης «Αγία Αικατερίνη Σιναϊτών»

Άννα Λεμπιδάκη

Επίσκοπος Κνωσού, Πρόδρομος

Νίκος Ψιλάκης
Δημοσιογράφος, συγγραφέας

Πρωτοσύγκελος της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης, αρχιμανδρίτης Μεθόδιος Μπερνιδάκης

Κωστής Καζαμιάκης
Ιστορικός Αρχιτεκτονικής, Ιστορικός Τέχνης

Κρασάκης Μιχάλης
Δημοσιογράφος πρ. Δ/ντής Ελληνικής Υπηρεσίας της DeutscheWelle,Συλλέκτης

Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, Ευγένιος

Ανδρέας Μανιός
Ιατρός, Διευθυντής πλαστικός χειρουργός, Δ/ντης ΕΣΥ, ΠΑΓΝΗ

To επιμαχο βίντεο