Συλλογή Κρασάκη: Ένας κατάλογος έκθεσης έργων τέχνης αληθινός... θησαυρός (φωτογραφίες)

Συνήθως σε μεγάλες και σημαντικές εκθέσεις οι δημοσιογράφοι εξαντλούν στα κείμενα τους περιγραφές για το περιεχόμενο, τη διοργάνωση συνολικά και τα εγκαίνια.

Η περίπτωση όμως της έκθεσης «Η Ελλάδα μετά την Επανάσταση Καλλιτεχνικοί Θησαυροί από τη Συλλογή Κρασάκη», που φιλοξενείται αυτό το διάστημα και μέχρι το Μάρτιο του 2022 στην Πινακοθήκη Χανίων, επιβάλει μια επιπλέον παρουσίαση στον κατάλογο που ετοιμάστηκε και αφορά στο σπουδαίο εκθεσιακό γεγονός με το οποίο τα Χανιά τίμησαν την επέτειο συμπλήρωσης 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση.

Πρόκειται για έναν κατάλογο που από μόνος του είναι έργο τέχνης ή για την ακρίβεια μια εγκυκλοπαίδεια τέχνης, απαράμιλλης αισθητικής αξίας και πρωτότυπου περιεχομένου.

Είναι ίσως η πρώτη φορά στην Κρήτη που μια έκθεση συνοδεύεται από μια τόσο πλούσια, όμορφη και σημαντική έκδοση.

Στις σχεδόν 400 σελίδες του  καταλόγου ξεδιπλώνεται, μέσα από εξαιρετικά κείμενα και πλούσιο φωτογραφικό υλικό, όλη η ιστορία της τέχνης και της ίδιας της ζωής στην επαναστατημένη Ελλάδα, που, όπως αναφέρει η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Αικατερίνη Σακελλαροπούλου, στο προλογικό σημείωμα που φιλοξενεί ο κατάλογος, αποτυπώνει «τη μετάβαση από την περίκλειστη Ελλάδα της Τουρκοκρατίας στην Ελλάδα της ανεξαρτησίας, των ανοικτών οριζόντων».

Πόσο σημαντικό είναι πράγματι όλο αυτό το χρονικό, που δύσκολα ένας αναγνώστης μπορεί να κατανοήσει μέσα από τις αμέτρητες ιστορικές βιβλιογραφικές αναφορές να μπορεί να το βιώσει μέσα από μια έκθεση έργων ζωγραφικής, βιβλίων, καθημερινών αντικειμένων, παραδοσιακών στολών και όπλων.

Ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Νίκος Ψιλάκης γράφει, εύστοχα, μεταξύ άλλων, για τον πολύτιμο αυτό τόμο πως «δεν περιορίζεται στις απαιτήσεις ενός απλού καταλόγου, αλλά αποτελεί σπουδή και οπτικό αποτύπωμα ενός φαινομένου υψίστης σημασίας, όπως είναι η επανάσταση, οι συνέχειες και οι ασυνέχειες της».

Ο κατάλογος δομείται σε πέντε ξεχωριστές ενότητες όπου παρουσιάζονται μέσα από σπάνια εκθέματα και πλούσια κείμενα :

-Η Ελλάδα των περιηγητών
-Η επαναστατημένη Ελλάδα και ο Φιλελληνισμός
-Η Βαυαροκρατία
-Η χώρα στο γύρισμα του αιώνα
-Η καθημερινή ζωή

Κάθε σελίδα αυτού του καταλόγου και μια «βουτιά» στην ιστορία μας, μια περιήγηση με τρόπο οργανωμένο στο πολύτιμο αυτό ψηφιδωτό, όπως το προσδιορίζει, ο δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης.

Όταν στήθηκε η έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων οι άνθρωποι που ενεπλάκησαν με την οργάνωση και παρουσίαση της, σημειώνει ο επιμελητής της Δημήτρης Ανδρεαδάκης, είχαν ένα βασικό ζητούμενο: Να μην παραμένει ο επισκέπτης της παθητικός αποδέκτης των εκθεμάτων αλλά να ενεργοποιήσει τις αισθήσεις και το νου για να απολαύσει κάθε έργο τέχνης ως μοναδική αυτόνομη δημιουργία και επιπλέον όχι απλώς να ανακαλύψει και να κατανοήσει το λόγο δημιουργίας του αλλά σε κάποιο βαθμό, να το ανακατασκευάσει.

Είναι παράξενο αλλά τον ίδιο ακριβώς στόχο πετυχαίνει και ο κατάλογος που συνοδεύει το μεγάλο εκθεσιακό γεγονός.

Ο κάτοχος του μπορεί να δώσει όσο χρόνο επιθυμεί σε καθεμιά από τις σελίδες του, να παρατηρήσει κάθε έργο που παρουσιάζει, στις λεπτομέρειες του, να μάθει γι αυτό μέσα από τα καλογραμμένα συνοδευτικά κείμενα και να νιώσει τέλος, πως δεν είναι απλά έργο μιας ιδιωτικής συλλογής αλλά ανήκει και σ’ εκείνον.

Υπό αυτό το πρίσμα και με αυτό το προνόμιο σίγουρα οι γραμμές που διαβάζετε δεν θα είναι οι μοναδικές αφιερωμένες στην έκθεση και τον κατάλογο της. Θα επανερχόμαστε, κατά καιρούς, σε επιμέρους εκθέματα της για να τα γνωρίσουμε καλύτερα και να τα θαυμάσουμε.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να μνημονεύσουμε την εξαίσια κίνηση του ζεύγους Μιχάλη και Τίνας Κρασάκη που για πρώτη φορά αποφάσισαν να μοιραστούν με όλους εμάς ένα τμήμα  των έργων τέχνης της μεγάλης και πολυδιάστατης συλλογής τους.

Κυρίως όμως μοιράστηκαν με όλους εμάς το πάθος τους για την τέχνη, για την Ελλάδα και την Κρήτη. Πνεύματα ανήσυχα, με υψηλά κριτήρια καλαισθησίας και ευρύτητα γνώσεων και αφοσίωσης, σε αυτό που κάνουν, μας ταξιδεύουν σε ένα κόσμο όμορφο, εκλεπτυσμένο και πληθωρικό, ένα κόσμο γεμάτο μηνύματα που περιμένουν να τα ερμηνεύσουμε, ο καθένας με τη δική του ματιά και συναισθήματα.

Ο γνωστός ζωγράφος Δημήτρης Μυταράς σε άρθρο του για το τι είναι τέχνη είχε γράψει μεταξύ άλλων : «Tο μήνυμα του έργου τέχνης είναι πάντα ποιητικό, ακόμη κι όταν παριστάνει τις σφαγές της Xίου ή τις αρβύλες του Bαν Γκογκ. Δεν είναι υποχρεωτικό να αισθάνεστε και να αγαπάτε την τέχνη. Aπλώς είναι ένα προνόμιο. Aλλά τι προνόμιο!».

Αυτό το προνόμιο μας προσφέρει λοιπόν η έκθεση «Η Ελλάδα μετά την Επανάσταση Καλλιτεχνικοί Θησαυροί από τη Συλλογή Κρασάκη» και ως απόρροια της έκθεσης ο πλούσιος κατάλογος της.

Είμαστε τυχεροί που ένα επετειακό γεγονός, όπως η συμπλήρωση των 200 χρόνων από το ξέσπασμα της Επανάστασης κατά των Οθωμανών, έγινε αφορμή για να δούμε, επιτέλους, στο νησί που τόσο αίμα έχυσε για την ελευθερία του αυτό που τόσο εύγλωττα περιγράφει η Πρόερος της Δημοκρατίας: "Τεκμήρια συμβάντων, ίχνη της ελληνικής περιπέτειας στα πρώιμα επαναστατικά και μετεπαναστατικά χρόνια, μαρτυρίες της σφυριλάτησης των πρώτων πνευματικών δεσμών της νεώτερης Ελλάδας με τη Δύση μέσα από το φαινόμενο του περιηγητισμού, του φιλελληνισμού και της ταξιδιωτικής περιπλάνησης που συνθέτουν-μαζί με τα σημαντικά έργα ελληνικής ζωγραφικής του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα τα οποία αποτελούν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον μέρος της συλλογής Κρασάκη-ένα πολιτισμικό θησαυρό που συμβάλλει στην αυτογνωσία μας"