Καστανοχώρια Κισσάμου: Γιορτάζουν την παραγωγή καστάνου και αγωνιούν για το μέλλον της καστανιάς που πεθαίνει (Φωτο & Βίντεο)

Στους Μύλους, μια από τις γειτονιές του οικισμού Βλάτος στην Κίσσαμο Χανίων, πραγματοποιήθηκε φέτος η ονομαστή Γιορτή Καστάνου που αποτελεί εδώ και πάνω από 30 χρόνια θεσμό για τα Εννιά Χωριά της δημοτικής ενότητας Ιναχωρίου.

Εκεί βρέθηκε το Newshub.gr και χάρηκε την όλη διοργάνωση, με την τεράστια συμμετοχή κόσμου, καταγράφοντας όμως και τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει το δέντρο της καστανιάς τα οποία και υπονομεύουν το μέλλον όχι μόνο της γιορτής αλλά και της ίδιας της παραγωγής καστάνου.

Τα καστανοχώρια της Κισσάμου φημίζονται για τα εξαιρετικής ποιότητας κάστανα που παράγουν αλλά και για τη γιορτή που τα αναδεικνύει σε ντόπιους και ξένους επισκέπτες.

Δυστυχώς, εδώ και κάμποσα χρόνια μαζί με την ποιότητα και τη νοστιμιά τους αναδεικνύονται μέσα από τη γιορτή και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι καστανιές στα χωριά της περιοχής όπου ευδοκιμούν και αποτελούν παράγοντα οικονομικής στήριξης των νοικοκυριών.

Οι καστανιές έχουν προσβληθεί από ασθένειες και αργοπεθαίνουν ενώ μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί τρόπος να σωθούν και να συνεχίσουν να προσφέρουν εισόδημα στους κατοίκους.

Γιατί δεν είναι μόνο τα Εννιά Χωριά, είναι και τα Παλαιά Ρούματα κι άλλοι οικισμοί διάσπαρτοι στους δήμους Κισσάμου και Πλατανιά που καλλιεργούν καστανιές και παράγουν νοστιμότατα κάστανα.

Κατά το παρελθόν υπήρχαν πολλές χιλιάδες καστανιές στα ορεινά χωριά της Κισσάμου και του Πλατανιά.

Πριν τα δέντρα πληγούν σοβαρά από την ασθένεια του έλκους της καστανιάς, τη μελάνωση, και τελευταία από τη σφήκα της καστανιάς (Dryocosmus kuriphilus), η ευρύτερη περιοχή των Χανίων, με επίκεντρο την Κίσσαμο, παρήγαγε περίπου 1.200 με 1.500 τόνους κάστανα ετησίως.

Και μην φανταστεί κανείς πως στα Καστανοαχώρια οι καστανιές ήταν εδώ κι εκεί διάσπαρτες, στην πραγματικότητα σχημάτιζαν ολόκληρα δάση χάρη στα πολλά νερά και το υψόμετρο της περιοχής.

Σήμερα όμως μια βόλτα στα καστανοχώρια των Χανίων προκαλεί θλίψη βλέποντας άλλα δέντρα εντελώς ξερά και απογυμνωμένα από φύλλα και καρπούς κι άλλα να αγωνίζονται να κρατηθούν ζωντανά με τις ασθένειες να τα έχουν χτυπήσει και να κάνουν αισθητές τις προσβολές τους.

Η κλιματική κρίση με τις αλλαγές στη θερμοκρασία και τις βροχοπτώσεις φέρεται να έκανε ευάλωτα τα δέντρα της καστανιάς σε ασθένειες.

Στη φετινή γιορτή καστάνου ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Κισσάμου,Γιώργος Μακράκης, είπε χαρακτηριστικά για τη διοργάνωση αλλά και τα προβλήματα της καστανιάς: «Η γιορτή καστάνου είναι ένας θεσμός με βαθιές ρίζες.

Ξεκίνησε πριν από τριάντα και πλέον χρόνια από το χωριό Έλος, ένα από τα καστανοχώρια του Δήμου Κισσάμου, και απλώθηκε στα γύρω χωριά ως μια ανάγκη των τοπικών φορέων και κατοίκων να αναδείξουν τον τόπο και τον πολιτισμό τους.

Στην πορεία του χρόνου η γιορτή αγκαλιάστηκε από την Τοπική Αυτοδιοίκηση τους τοπικούς συλλόγους και τους κατοίκους και εξελίχθηκε σε μια από τις σημαντικότερες εκδηλώσεις του Δήμου, προσελκύοντας δεκάδες επισκέπτες κάθε χρόνο.

Σήμερα η διατήρηση αυτής της γιορτής αποτελεί χρέος μας. Η κλιματική αλλαγή αλλά και οι ασθένειες των δέντρων απειλούν την παραγωγή.

 Η αναβάθμιση της γιορτής σημαίνει και σύνδεση της παράδοσης με την επιστημονική υποστήριξη των καλλιεργειών.

Αν στηρίξουμε την καλλιέργεια του καστάνου και διασφαλίσουμε τη συνέχεια της, τα οφέλη θα είναι πολλαπλά επειδή το κάστανο είναι συνδεδεμένο με τα ήθη και τα έθιμα, τη γαστρονομία της περιοχής.

Το κάστανο αποτελεί σοβαρό οικονομικό εισόδημα για αρκετές οικογένειες του τόπου.

Η παραγωγή αλλά και η γιορτή ελκύουν ποιοτικό τουρισμό, εκτός της υψηλής τουριστικής περιόδου, επιμηκύνοντας την τουριστική σεζόν.

Η καστανιά αποτελεί μέρος του φυσικού και πολιτιστικού τοπίου που κληρονομήσαμε και οφείλουμε να το παραδώσουμε στις επόμενες γενιές».

Μια πιο συγκριμένη λύση για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα με τις καταστροφικές ασθένειες στις καστανιές πρότεινε ,μιλώντας στη γιορτή,ο  Δήμαρχος Κισσάμου Γιώργος Μυλωνάκης.

Όπως τόνισε, η γιορτή καστάνου έχει βαθιές ρίζες, έχει γίνει θεσμός για την περιοχή του παλιού Ιναχωρίου και θα συνεχίσει να στηρίζεται από το Δήμο Κισσάμου για όσα χρόνια χρειαστεί.

Εκείνο που ο ίδιος πρότεινε είναι να αναζητηθεί και να βρεθεί χρηματοδότηση ώστε στο χωριό Έλος, που υπάρχουν διαθέσιμες εκτάσεις, να δημιουργηθεί ένα φυτώριο τοπικής καστανιάς.

Εκεί πρέπει να αναπτυχθούν ανθεκτικά φυτά καστανιάς στις ασθένειες τα οποία θα μοιραστούν δωρεάν στους καστανοπαραγωγούς για να ανανεώσουν τις καλλιέργειες τους.

Μόνο έτσι, όπως είπε, «μπορεί το κάστανο να συνεχίσει να υπάρχει γιατί αλλιώς γιορτή καστάνου θα κάνουμε δίχως κάστανα».

Να σημειώσουμε πως για στα καστανοχώρια των Χανίων μεγάλο πλήγμα επέφερε η χρήση φυτωριακού υλικού από άλλες περιοχές της Ελλάδας ή του εξωτερικού.

Τα δέντρα αυτά δεν ήταν προσαρμοσμένα στο μικροκλίμα της Κρήτης και συχνά μετέφεραν ασθένειες  ή αποδείχθηκαν ευάλωτα σε σοβαρές ασθένειες.

Έτσι και οι επιστήμονες αυτό που προτείνουν είναι φυτώρια από τοπικές ποικιλίες μόνο.

Στη γιορτή καστάνου στους Μύλους βρέθηκε και η Χανιώτισσα Υφυπουργός Μετανάστευσης Σέβη Βολουδάκη η οποία αναγνώρισε πως πράγματι πρέπει να κάνουν όλοι ότι μπορούν για να στηρίξουν το κάστανο ως τοπικό προϊόν.

Στόχος μας είπε, απαντώντας στην τελευταία φράση του Δημάρχου: «να κάνουμε γιορτή καστάνου με κάστανα κάθε χρόνο».

"Η παραγωγή η  τοπική που υπάρχει εδώ πρέπει να στηριχθεί γιατί πρέπει και οι νέες γενιές να έχουν ένα λόγο να παραμένουν στα χωριά τους. Όχι επειδή δεν έχουν άλλη επιλογή αλλά επειδή έτσι το θέλουν", σημείωσε η ίδια.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο βουλευτής Αλέξανδρος Μαρκογιαννάκης που αναγνώρισε πως η  παραγωγή καστάνου τα τελευταία χρόνια βαίνει μειούμενη και πως οφείλει η  Πολιτεία να πάρει πρωτοβουλίες που θα στηριχθούν από όλους όχι μόνο επειδή «αγαπάμε τον τόπο μας αλλά και γιατί η παράδοση και οικονομική ευχέρεια που μπορεί να παρέχει ο πρωτογενής τομέας είναι σημαντική για την οικονομία του τόπου και τους ανθρώπους που έχουν επιλέξει να παραμένουν στα χωριά».

Απομένει να φανεί αν οι δηλώσεις για προστασία της παραγωγής καστάνου γίνουν πράξη και δεν μείνουν στα λόγια.

Η Κρήτη έχει το προνόμιο να διαθέτει σπουδαίους επιστημονικούς φορείς και ιδρύματα που μπορούν  να συνδράμουν στη προσπάθεια διάσωσης της καστανιάς.

Αρκεί κάποιος να τους ενεργοποιήσει προς αυτή την κατεύθυνση και φυσικά να στηρίξει οικονομικά το εγχείρημα.

Να σημειώσουμε πως στην γιορτή που συγκέντρωσε εκατοντάδες κόσμου από κάθε γωνιά της Κρήτης αλλά και τουρίστες έπαιξε παραδοσιακή μουσική το συγκρότημα του Γιώργου και Χρήστου Στρατάκη ενώ χόρεψαν αποσπώντας θερμό χειροκρότημα τα  συγκροτήματα της Άλκηστης Ξηρουχάκη και του Γιάννη Κουμή

Γλυκό κάστανο

Ο Δήμαρχος Κισσάμου Γιώργος Μυλωνάκης

Η Υφυπουργός Μετανάστευσης Σέβη Βολουδάκη

Ο βουλευτής Αλέξανδρος Μαρκογιαννάκης

Ξερές καστανιές και δέντρα που υποφέρουν από τις ασθένειες διάσπαρτα μέσα στα χωριά της περιοχής