Θέμα newshub.gr: Ένα σπίτι, μοναδικό στον κόσμο, βρίσκεται στις… Αρχάνες (φωτογραφίες)

Από το 2012 ο Χρήστος Χριστοδουλόπουλος μένει στο σπίτι που έχει κατασκευάσει με τη σύζυγο του Ευα Μιχελάκη και το γιο τους. Ένα σπίτι που όμοιο του δεν υπάρχει, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά πιθανότατα ούτε σε όλο τον κόσμο.

Οι δύο καλλιτέχνες, έχοντας ροπή προς την περιβαλλοντική παρέμβαση μέσα από την Τέχνη, πήραν την απόφαση να δημιουργήσουν, όχι μόνο το σπίτι των ονείρων τους, αλλά και ένα σημείο αναφοράς για το πώς πρέπει να λειτουργήσει ο άνθρωπος, με γνώμονα το περιβάλλον.

«Είμαστε η ζωντανή απόδειξη για το πώς μπορεί να γίνει η κατοίκηση της γης. Γιατί εμείς ζούμε καθημερινά, στην πράξη, όλα όσα πρεσβεύουμε και επικοινωνούμε. Ο κόσμος έχει την ανάγκη από προτάσεις για να αρχίσει να σκέφτεται κριτικά και να ανακαλύπτει νέους δρόμους», λένε οι ίδιοι.

Το σπίτι τους πραγματικά στις Αρχάνες, αποτελεί το πιο ολοκληρωμένο και τρανταχτό μήνυμα προς την ανθρωπότητα για τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να ζούμε στη Γη, χωρίς να την επιβαρύνουμε στο ελάχιστο. Πως μπορούμε να ζούμε, εκμεταλλευόμενοι τη Φύση, τον αέρα, τον ήλιο, τις καιρικές συνθήκες, αρμονικά «δεμένοι» με τη «μάνα Γη».

Η κατασκευή του σπιτιού ξεκίνησε το 2009 και τρία χρόνια μετά η οικογένεια μετακόμισε σε αυτό, συνεχίζοντας όμως να εργάζεται για την ολοκλήρωση του, αφού πρόκειται όπως λέει ο ίδιος για ένα «open plan» σπίτι, ένα οίκημα το οποίο εξελίσσεται συνεχώς, έχοντας ζωή 250 χρόνια.  Μετά από εκεί τα υλικά του θέλουν αντικατάσταση. Ανακυκλώνονται μέχρι και οι σιδερένιες κολόνες...

«Μετα από 100 χρόνια ο ένοικος δεν προβλέπεται να έχει τις ίδιες ανάγκες. Το σπίτι είναι φτιαγμένο ώστε να φεύγουν όλοι οι τοίχοι, να ξεβιδώνονται, να αλλάζει η κάτοψη να γίνεται ξανά σπίτι σύγχρονο και να ζει. Το ίδιο πράγμα γίνεται τώρα και στον εξωτερικό χώρο» λεει χαρακτηριστικά ο κ Χριστοδουλοπουλος.

Μιλάμε για ένα σπίτι που βρίσκεται ανάμεσα σε πολλές στρώσεις… ιστορίας. Είναι ανάμεσα στην Κνωσό, σε βυζαντινά μνημεία, αλλά και νεότευκτες βίλες. Και για αυτό η οικογένεια προβληματίστηκε πολύ για το πώς θα χτιστεί.

Ως γλύπτες ο κ. Χριστοδουλόπουλος και η κ. Μιχελάκη καταπιάνονται με τρία υλικά: τσιμέντο, μέταλλο και ξύλο. Αυτά χρησιμοποίησαν και στο σπίτι, αφού πρώτα τα έφεραν στα άκρα τους.

«Φτιάξαμε κολόνες που είναι μεταλλικές και αυτές τις καμπυλώσαμε και φεραμε τα υλικά στα άκρα τους, με συνέπεια αυτό να φέρει το σπίτι στο σήμερα και όχι να είναι αντιγραμμένο από το παρελθόν», επισημαίνει

Αξίζει να σημειωθεί ότι το όλο εγχείρημα είναι ιδέα της οικογένειας Χριστοδουλόπουλου και υλοποιήθηκε με τη βοήθεια των δύο αρχιτεκτόνων Νίκου Σκουτέλη και Φλάβιο Ζανόν.

Το σπίτι

Και αν αναρωτιέται κανείς για το κόστος ενός σπιτιού 169 τ.μ. σαν αυτό, ο κ. Χριστοδουλόπουλος απαντά ότι αυτό αγγίζει το κόστος μιας μέσης κατοικίας. Ένα κόστος όμως του οποίου η απόσβεση γίνεται μέσα σε 3-4 χρόνια από τους λογαριασμούς και τα έξοδα που γλυτώνει κάποιος, μένοντας σε ένα σπίτι με συμβατικά υλικά!

«Μένοντας σε αυτό το σπίτι, δεν πληρώνουμε ρεύμα για τα επόμενα 25 χρόνια, δεν πληρώνουμε νερό για τα επόμενα 30 χρόνια. Ενώ η ψύξη και η θέρμανση εξαρτώνται από το ίδιο το σπίτι και το κόστος είναι ελάχιστο. Στο σπίτι για παράδειγμα έχουμε υδροσυλλέκτες των 52 κυβικών που ανανεώνονται το χειμώνα. Χρησιμοποιείται στο σπίτι με 45% οικονομία γιατί τα «γκρίζα» νερά από πλυντήρια, ντουζιέρες κτλ ξαναγυρίζουν με μια επεξεργασία στα καζανάκια. Οπότε έχουμε οικονομία από εκεί. Και μετά έχουμε ένα δικό μας βιολογικό 4 σταδίων, ο οποίος ποτίζει δέντρα βιόμαζας που προορίζονται για το τζάκι», λέει ο κ Χριστοδουλόπουλος.

Συντήρηση

Ένα άλλο ερώτημα που απαντά ο κ. Χριστοδουλόπουλος είναι αυτό της συντήρησης. Όπως λέει υπάρχει μια διαφορά ως προς τη συντήρηση του, αφού θα πρέπει για παράδειγμα να συντηρηθούν οι δεξαμενές νερού και ο βιολογικός. Όμως το κόστος δεν ξεπερνά το ένα… μεροκάματο το χρόνο. Ενώ οι φθορές που μπορεί να έχει, δε διαφέρουν από ένα κοινό σπίτι.

«Για το χειμώνα επίσης χρειαζόμαστε περίπου 2 τόνους ξύλα για τη θέρμανση του οικήματος και του ζεστού νερού χρήσης. Και αυτό στις Αρχάνες, που χιονίζει κάθε χρόνο! Και έχουμε το μικρότερο τζάκι της αγοράς, μόλις 12 κιλοβάτ», σημειώνει.

Εντύπωση προκαλεί πως σε όλο τον τεράστιο ενιαίο χώρο, δεν υπάρχει καλοριφέρ. «Κλειδί» για τη σωστή θέρμανση του σπιτιού παίζει επίσης το ύψος του ταβανιού, σαν ένα παλιό αρχοντικό. «Έχουμε αντιγράψει την αρχαία τεχνολογία και την έχουμε προσαρμόσει στο σήμερα. Στην αρχαιότητα, στη Μεσόγειο, συναντάμε το περιστύλιο, που δεν ήταν τίποτα άλλο από ένα μπαλκόνι στηριγμένο σε κολόνες, που το βλέπεις ακόμη και στην Κνωσό.  

Το χειμώνα που ο ήλιος είναι χαμηλά, επιτρέπει σε αυτόν να μπει μέσα στο σπίτι και να συμβάλλει στη θέρμανση, ενώ το καλοκαίρι επειδή ο ήλιος ανεβαίνει, δεν επιτρέπει να μπει μέσα, συμβάλλοντας στο δροσισμό.

Αυτή την μέθοδο εφαρμόσαμε και εμείς. Το βάλαμε σε ένα φωτορεαλιστικό σχέδιο, ένα πρόγραμμα, που μας έδωσε το πλάτος των μπαλκονιών. Έτσι από 21 Μαρτίου ως 21 Σεπτεμβρίου, πετύχαμε ο ήλιος να μην μπαίνει μέσα. Μετά από τις 21 Σεπτεμβρίου ο ήλιος χαμηλώνει και αρχίζει να μπαίνει μέσα.

Σαν παλιό αρχοντικό

Μπαίνοντας μέσα στο σπίτι, αυτό που βλέπει κάποιος είναι ένας χώρος που θυμίζει ως προς το ύψος παλιό αρχοντικό. «Εμείς στην Κρήτη ως γνωστόν, έχουμε πρόβλημα με τη ζέστη. Για αυτό και φτιάξαμε το σπίτι με ψηλό ταβάνι, ώστε να πηγαίνει η ζέστη πάνω και να έχουμε δροσιά κάτω. Ενώ για να λύσουμε το πρόβλημα το χειμώνα, έχουμε κάνει και ενδοδαπέδια θέρμανση, ώστε το ζεστό μέρος το χειμώνα να είναι κάτω», λέει ο κ. Χριστοδουλόπουλος.

Οι εξωτερικοί χώροι

Ό,τι έκανε η οικογένεια στο σπίτι, γίνεται και στους εξωτερικούς χώρους, έκτασης 3 στρεμμάτων. Σημειώνεται ότι το σπίτι είναι αρνητικού αποτυπώματος ως προς το διοξείδιο του άνθρακα. Μέσα λοιπόν από το net metering, δίνουμε περισσότερη ενέργεια στο σύστημα, παρά καταναλώνουμε.

«Έξω αρχίζουμε και δουλεύουμε τον κήπο προκειμένου να μπορεί να είναι χαμηλής ενέργειας και να προσφέρει ένα μέρος της τροφής στο σπίτι. Αυτά μαζί με τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που θα μπουν στις ζωές μας οδηγούν πλέον σε ένα σπίτι που μπορεί να μας προσφέρει το 50% της τροφής μας, την κίνηση μας και να είναι και αρνητικού αποτυπώματος ως προς το διοξείδιο του άνθρακα. Αυτό είναι το επόμενο μας βήμα. Μελετάμε τους εξωτερικούς χώρους για να βρούμε τους τρόπους επαναφοράς του εδάφους σε στάδια βιοποικιλότητας, μέσα από τα οποία θα αρχίσει να δουλεύει το οικοσύστημα, το οποίο είναι κατεστραμμένο – ειδικά στην εποχή μας – με όλα τα φυτοφάρμακα. Όλα αυτά έρχονται μέσα από ένα καλλιτεχνικό project και τον προβληματισμό που έχουμε από την κατοίκηση».

Αναγεννητική Γεωργία

Ο κ. Χριστοδουλόπουλος αναφέρει ότι έχουν πειραματιστεί με την αναγεννητική Γεωργία, με συστήματα aquaponics κ.α.

Η αναγεννητική Γεωργία είναι κάτι παραπάνω από τη βιολογική καλλιέργεια. Μιλάμε για την ανασυγκρότηση του εδάφους, ώστε αυτά που του παίρνεις να του αναπληρώνονται με ελάχιστα εισερχόμενα…

Σε ότι αφορά τα aquaponics, αυτή είναι μια καινούρια διαδικασία. Είναι η συμβίωση ψαριών με

Υπάρχει μια δεξαμενή ψαριών που ζουν εκεί. Τα βράγχια των ψαριών παράγουν αμμωνία και μαζί με τα ούρα και τα κόπρανα τους που επίσης παράγουν αμμωνία, έχουμε μια διαδικασία νιτροποίησης μέσα από βακτήρια και αυτό που παράγεται τροφοδοτεί το σύστημα. Ένα σύστημα που βοηθά έπειτα στην παραγωγή τροφής!

Νερό από τον αέρα

Μάλιστα η οικογένεια δεν σταματά εδώ, αλλά ετοιμάζει ένα νέο εγχείρημα. Στόχος είναι να υπάρξει μια κατασκευή που να παράγει από τον αέρα… νερό. «Υπάρχει τρόπος, μέσα από μια ανταλλαγή θερμότητας από το υπέδαφος. «Είναι ένα project ολοκληρωμένης διαχείρισης. Μέσα από αυτό θέλουμε να προλάβουμε αυτό που έρχεται για την Κρήτη. Στο νησί μας μέσα στα επόμενα 10 χρόνια, μέσα από μελέτη 1500 επιστημόνων, θα έχει τα πρώτα 50αρια. Δεν ξέρουμε λοιπόν τι θα αντέξει στους 50 βαθμούς Κελσίου στο μέλλον.

Επισκέψεις από παντού

Για αν αντιληφθεί κανείς τη μοναδικότητα αυτού του σπιτιού αρκεί να μάθει ότι η οικογένεια δέχεται επισκέψεις από παντού. Έχουν αρχιτέκτονες που ταξιδεύουν από την Ιρλανδία ως το Ισραήλ για να το δουν. Από καθηγητές Πανεπιστημίου από τη Βουλγαρία, την Ιταλία και αλλού.

Η μοναδικότητα του σπιτιού έγκειται στο γεγονός ότι, μπορεί σε σπίτια ανά τον κόσμο να βλέπεις διάφορα πρωτοποριακά συστήματα, τα οποία έχει και το σπίτι στις Αρχάνες. Το σπίτι του κ. Χριστοδουλόπουλου όμως είναι το μοναδικό που τα έχει όλα συγκεντρωμένα σε ένα οίκημα!

Γιατί το έφτιαξαν;

Η Κρήτη είναι ένας τόπος που κατοικείται συνεχόμενα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Έχουν περάσει απο εδώ πολλοί λαοί και Πολιτισμοί, με συνέπεια ο καθένας από αυτούς να έχει αφήσει το δικό του αρχιτεκτονικό αποτύπωμα στο νησί.

Μελετώντας λοιπόν αυτά τα παλιά αρχιτεκτονικά στοιχεία, οι δύο καλλιτέχνες διαπίστωσαν ότι αυτά τα κτίρια έχουν ένα πολύ σημαντικό κοινό στοιχείο. Οι κάτοικοι τους κατανοούσαν πλήρως τον τρόπο με τον οποίο ήταν φτιαγμένα.  Γιατί τα έφτιαχναν σε μεγάλο βαθμό μόνοι τους και αυτό δημιουργούσε έναν πολύ μεγάλο δεσμό υλικό και πνευματικό ανάμεσα στο κτίριο και τους ιδιοκτήτες. Δημιουργείται αυτή η ενέργεια, που μας γοητεύει όλους στα παλιά σπίτια. Δεν είναι τόσο τα υλικά τους. Νομίζω ότι είναι η ενέργεια των ανθρώπων που τα έχουν φτιάξει, γιατί έχουν αφήσει κάτι από την ψυχή τους. Αυτό μεταδίδεται μέσα από το κτίριο.

«Αυτός ο ιδιαίτερος δεσμός χάθηκε μετά τη βιομηχανική επανάσταση και πλέον οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν τον τρόπο με τον οποίο είναι φτιαγμένα τα σπίτια. Και πολλά από αυτά δεν είναι εναρμονισμένα με τον τόπο που είναι χτισμένα.

Αυτό ήταν και το δικό μας δίλημμα. Τι κτίριο να φτιάξουμε. Ερευνώντας λοιπόν τις αντιλήψεις και τη στροφή της κοινωνίας προς την αειφόρο ανάπτυξη, διαπιστώσαμε ότι τεχνολογία για σπίτια ολοκληρωμένης διαχείρισης, που να καλύπτουν μόνα τους τις ανάγκες τους για κάλυψη της ενέργειας, του νερού και της θέρμανσης - ψύξης, αναπτύσσονται κυρίως στη Βόρεια Ευρώπη και την Αμερική.

Για αυτό και υπάρχουν τόσες λύσεις για τη βαρυχειμωνιά και τόσο λίγες για τη ζέστη. Τότε αποφασίσαμε να αντιμετωπίσουμε το δικό μας σπίτι, όπως τα καλλιτεχνικά μας έργα. Να έχουμε μια αντίστοιχη προσέγγιση», είπαν. Και έτσι ξεκίνησαν όλα…