Το Άγιο Φως της Ανάστασης: Το καινούργιο-αρχαίο φως της Κάθαρσης

Πολύς λόγος έγινε φέτος για το Άγιο Φως και τα προβλήματα μεταφοράς του στην Ελλάδα λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ακούστηκε ακόμα και αρνητική κριτική για τα σχέδια που έπεσαν στο τραπέζι ώστε να μπορέσει να μεταφερθεί με ασφάλεια στη χώρα μας θεωρώντας πως η σημασία της μεταφοράς είναι μικρής σημασίας κι ίσως θα έπρεπε να μην ασχολούμαστε και να κάνουμε Ανάσταση χωρίς το Άγιο Φως.

Ωστόσο είναι τόσο σημαντικός ο συμβολισμός που συνοδεύει αυτή την ιερή φλόγα που και μόνο η ιδέα ότι θα γιορτάζαμε το Πάσχα χωρίς αυτήν θα αλλοιώνει την ίδια τη σημασία της γιορτής.

Δεν έχει σημασία το πως ανάβει το Άγιο Φως, όσο το ίδιο το γεγονός της αφής του και ο τόπος όπου αυτό γίνεται.

Ο συμβολισμός παίζει τεράστιο ρόλο στη χριστιανική θρησκεία και μπορεί πολλά απ' όσα μας διδάσκει να μοιάζουν απλά ανθρώπινες ιστορίες όμως πίσω απ αυτές κυριαρχούν οι συμβολισμοί που τις κάνουν ξεχωριστές και Θείες.

Όταν τα φώτα σβήνουν και ο ορθόδοξος ιερέας στέκεται μπροστά στην Ωραία Πύλη με αναμμένη τη λαμπάδα απευθύνοντας το κοινό προσκλητήριο:  «Δεύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός» αρχίζει το ταξίδι του νου, ένα ταξίδι, όπως αναφέρει ο Νίκος Ψιλάκης, στον αθέατο χρόνο, εκεί που το καινούργιο φως αγγίζει το μυστήριο και μετουσιώνεται σε κάθαρση.

Καθώς η φλόγα της λαμπάδας σχηματίζει τρεμάμενες σκιές, το παιγνίδι ανάμεσα στο  φως και το σκοτάδι ανοίγει το δρόμο προς τα τρίσβαθα του χρόνου.

Ήταν κάπου στα 479 π. Χ μετά τη μάχη των Πλαταιών. Θριαμβευτές οι Έλληνες αποφάσισαν να δώσουν τέλος σε μα εποχή που πληρώθηκε με χιλιάδες ανθρώπινες  ζωές. Αποφάσισαν να σβήσουν τα φώτα, να ανανεώσουν τη φωτιά στις εστίες τους, παίρνοντας την από ένα καθαγιασμένο ιερό. Με την καινούργια φωτιά ήθελαν να αρχίσει μια νέα εποχή. Ήταν τότε που οι Αθηναίοι υποδέχτηκαν τον τριποδικό λέβητα μέσα στον οποίο η πρεσβεία τους έφερνε τη φωτιά από το ιερό των Δελφών.

Πέρασαν αιώνες πολλοί από τότε που οι κάτοικοι σε μια άλλη περιοχή, τη Λήμνο, έσβηναν τα φώτα στο νησί τους για εννιά ολόκληρες ημέρες. Περνούσαν εννιά ημέρες χωρίς φωτιά  μέχρι να φτάσει το φωτοφόρο πλοίο από τον άλλο καθαγιασμένο χώρο του αρχαίου κόσμου, τη Δήλο, φέρνοντας τους την καινούργια φωτιά.

Και κάπου εκεί προβάλλει η Αργίτισσα μάνα, γυναίκα, αδελφή. Μπορεί και ο Αργίτης, ποιος ξέρει…Αν πέθαινε κάποιος μέσα στο σπιτικό φρόντιζαν να σβήνουν τα φώτα και να μην αφήνουν αναμμένη καμιά εστία φωτιάς. Κι όταν περνούσε το πένθος  έφερναν νέο φως από χώρο ιερό και αμόλυντο, από κάποια πηγή ανεσπέρου φωτός.

Ταξίδι μακρινό μέσα στο χρόνο αυτό της ιερής πυράς. Μπορείς να ξεχάσεις τα καθαγιασμένα ιερά των Ελλήνων που πρόθυμα προσέφεραν φως καθαρτήριο , πυρά εξαγνιστική σε όποιον τα ζητούσε; Πότε οι Δελφοί, πότε η Δήλος, πότε ο ναός της Πολιάδος Αθηνάς, πότε τα ξεχασμένα μικρότερα ιερά τα διάσπαρτα στον ελλαδικό χώρο, πηγές φωτός ανεσπέρου.

Το Μεγάλο Σάββατο το δικό μας Άγιο Φως ξεκινά από τα Ιεροσόλυμα για να φτάσει σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Είναι το καινούργιο πανάρχαιο φως, το άσβεστο φως της ελληνικής παράδοσης, όπως αυτή περνά μέσα από το φίλτρο της Ορθοδοξίας. Είναι το αρχαίο φως της κάθαρσης.

Το νέο φως έρχεται σ’ εμάς σε μια σημαντική στιγμή, σε ένα μεταίχμιο. Την ώρα που τελειώνει το πένθος και αρχίζει ο θρίαμβος της ζωής πάνω στο θάνατο. Η ριζική αυτή αλλαγή βεβαιώνεται από την ονομασία της περιόδου που αρχίζει, μαζί με την επόμενη εβδομάδα. Και η εβδομάδα αυτή δηλώνεται ως νέα Διακαινήσιμος.

Καθώς σβήνουν τα φώτα και απλώνεται η σιωπή στο ναό το Άγιο Φως μας καλεί να ακολουθήσουμε την ανέσπερη πορεία του. Είναι το φως που διαπερνά τους αιώνες. Έρχεται από το δικό μας καθαγιασμένο ιερό αλλά δεν σταματά. Θα συνεχίσει το ταξίδι του μέσα στο χρόνο όσο οι άνθρωποι μπορούν  να φωτίζονται από το αναστάσιμο μήνυμα που το συνοδεύει.

(Αντλήθηκαν πληροφορίες από το βιβλίο Λαϊκές Τελετουργίες στην Κρήτη, Έθιμα στον Κύκλο του Χρόνου του Νίκου Ψιλάκη)