AΔΜΗE: «Πράσινο φως» στο 10ετές με αναθεωρήσεις €1,6 δισ.

Με γενναία αναθεώρηση του κεφαλαιουχικού κόστους κατά 1,6 δισ. ευρώ για τα μεγάλα έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων και με σαφείς παρατηρήσεις ως προς την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων και την ανάγκη πληρέστερης τεκμηρίωσης, πήρε το «πράσινο φως» από τη ΡΑΑΕΥ το Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΔΠΑ) του ΑΔΜΗΕ.

Στο επίκεντρο του αναθεωρημένου σχεδιασμού που θα αξιολογηθεί και από τους επενδυτές ενόψει της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου ύψους 1 δισ., βρίσκονται οι υποδομές καλωδίων που αποτελούν βασικό πυλώνα για την ενίσχυση της ασφάλειας τροφοδοσίας και την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ. Οι επικαιροποιήσεις στους προϋπολογισμούς αποτυπώνουν τις νέες συνθήκες στην αγορά της εφοδιαστικής αλυσίδας αλλά και την αυξημένη τεχνική και κατασκευαστική πολυπλοκότητα των έργων.

Σε αυτό το πλαίσιο, σε έργα όπως η διασύνδεση των Δωδεκανήσων, του Βορειοανατολικού Αιγαίου, η νέα διασύνδεση Ελλάδας–Ιταλίας, η ολοκλήρωση της Δ΄ Φάσης των Κυκλάδων και η διασύνδεση Κρήτης–Αττικής επανεξετάζεται το κόστος σε πιο ρεαλιστική βάση, διαμορφώνοντας μια επικαιροποιημένη εικόνα για τις επενδυτικές ανάγκες της επόμενης δεκαετίας.

Η ΡΑΑΕΥ, από την πλευρά της, δίνει έμφαση στην πιο συστηματική παρακολούθηση της προόδου των έργων, ζητώντας μεγαλύτερη συνέπεια στην τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων και ενίσχυση της τεχνικής και οικονομικής τεκμηρίωσης.

Ένα πρόγραμμα που άλλαξε στην πορεία

Το ΔΠΑ που εγκρίθηκε προβλέπει την αναθεώρηση κόστους σε περισσότερα από 50 έργα και διαφοροποιείται αισθητά από εκείνο που κατατέθηκε αρχικά τον Νοέμβριο του 2024. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, και ενώ το σχέδιο είχε ήδη τεθεί σε δημόσια διαβούλευση το καλοκαίρι του 2025 και η ρυθμιστική αρχή ζητούσε στοιχεία για την επίπτωση των έργων στις χρεώσεις χρήσης του συστήματος μεταφοράς, ο ΑΔΜΗΕ επανήλθε με επικαιροποιημένα στοιχεία για το κόστος και τα χρονοδιαγράμματα σημαντικών έργων. Οι μεγαλύτερες αλλαγές αφορούσαν κυρίως τις διασυνδέσεις Δωδεκανήσων, Βορείου Αιγαίου και τη νέα διασύνδεση με την Ιταλία, οδηγώντας τη ΡΑΑΕΥ σε συμπληρωματική διαβούλευση στις αρχές του 2026.

Εκτίναξη κόστους στα μεγάλα έργα διασυνδέσεων

Το βασικό χαρακτηριστικό του νέου σχεδιασμού είναι η σημαντική αύξηση του κόστους σε κομβικά έργα του προγράμματος. Η διασύνδεση των Δωδεκανήσων αποτελεί τη μεγαλύτερη περίπτωση αναθεώρησης, με τον προϋπολογισμό να διαμορφώνεται στα 2,957 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 931 εκ. ευρώ. Αντίστοιχα, η διασύνδεση των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου φτάνει τα 1,425 δισ. ευρώ, και είναι αυξημένη κατά 216,5 εκ. ενώ η νέα διασύνδεση Ελλάδας–Ιταλίας αυξάνεται σημαντικά, προσεγγίζοντας τα 950 εκατ. ευρώ από περίπου 606 εκατ. ευρώ.
Οι αυξήσεις αυτές αποδίδονται κυρίως στην άνοδο των τιμών των υποβρύχιων και υπόγειων καλωδίων, στην αυξημένη ζήτηση διεθνώς για τέτοια έργα, αλλά και στις αυστηρότερες τεχνικές απαιτήσεις που προκύπτουν από τις μελέτες εγκατάστασης και προστασίας των καλωδίων.

Κυκλάδες και Κρήτη: αυξήσεις με διαφορετικά χαρακτηριστικά

Για την Δ΄ Φάση Διασύνδεσης των Κυκλάδων, που περιλαμβάνει την διασύνδεση του εθνικού συστήματος μεταφοράς με την Σέριφο μέσω του Λαυρίου και τις διασυνδέσεις Σερίφου -Μήλου, Μήλου -Φολέγανδρος, Φολέγανδρος-Θήρας και Θήρας- Νάξου, ο προϋπολογισμός αυξάνεται στα 523,1 εκατ. ευρώ από 472 εκατ. ευρώ, με την ολοκλήρωση να μετατίθεται για το πρώτο εξάμηνο του 2026. Η αύξηση αυτή συνδέεται τόσο με την άνοδο των τιμών των καλωδίων όσο και με τις αυξημένες απαιτήσεις προστασίας τους, όπως προέκυψαν από εξειδικευμένες μελέτες ταφής στον βυθό.

Αντίθετα, η διασύνδεση Κρήτης–Αττικής που είναι ήδη σε λειτουργία εμφανίζει περιορισμένη αναθεώρηση, με το κόστος να αυξάνεται από 1,129 δισ. ευρώ σε 1,162 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά 33 εκατ. ευρώ, γεγονός που αποδίδεται κυρίως σε πληθωριστικές πιέσεις και όχι σε αλλαγή σχεδιασμού.

«Όχι» σε κτηριακά και διοικητικά έργα

Ιδιαίτερα αυστηρή εμφανίζεται η ΡΑΑΕΥ απέναντι σε έργα που δεν συνδέονται άμεσα με την ανάπτυξη του συστήματος μεταφοράς. Το έργο για τη δημιουργία νέων υποδομών στέγασης προσωπικού και αποθήκευσης εξοπλισμού, προϋπολογισμού 127,2 εκατ. ευρώ, δεν εγκρίνεται, καθώς η Αρχή κρίνει ανεπαρκή την τεκμηρίωση σκοπιμότητάς του.

Αντίστοιχα, δεν εγκρίνονται και έργα κτηριακών ανακαινίσεων ύψους 35 εκατ. ευρώ, ενώ απορρίπτονται και πιλοτικά έργα αποθήκευσης σε υποσταθμούς, όπως αυτά σε Θήβα και Νάξο. Η Αρχή ζητά για τα έργα αυτά αναλυτική τεχνικοοικονομική τεκμηρίωση πριν επανεξεταστούν.

Εκτός έγκρισης έμειναν επίσης τα έργα για το ΚΥΤ Λαμίας και οι συνδέσεις του με τα δίκτυα 400 kV και 150 kV, καθώς και τα αντίστοιχα για το ΚΥΤ Μεσογείων, λόγω ελλείψεων σε μελέτες κόστους–οφέλους, κοστολόγηση και τεκμηρίωση σκοπιμότητας.

Η Αρχή σημειώνει ότι οι παρεμβάσεις κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο θα πρέπει να παρουσιαστούν ως ενιαία έργα και να συνοδεύονται από την απαιτούμενη ανάλυση. Στο πλαίσιο αυτό, καλεί τον ΑΔΜΗΕ να τα ενοποιήσει και να τα επανυποβάλει στο επόμενο ΔΠΑ με πληρέστερη τεκμηρίωση.

Σημαντική τομή αποτελεί η θέσπιση αυστηρότερων κανόνων για τις αναθεωρήσεις προϋπολογισμών. Για αυξήσεις κόστους άνω του 10%, ο ΑΔΜΗΕ υποχρεούται πλέον να υποβάλλει πλήρη και αναλυτική κοστολογική τεκμηρίωση, κάτι που αναμένεται να επηρεάσει τον τρόπο σχεδιασμού και υποβολής των μελλοντικών έργων.

Προειδοποιήσεις για καθυστερήσεις και ανάγκη διαφάνειας

Η ΡΑΑΕΥ επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων και οι υπερβάσεις κόστους αποτελούν επαναλαμβανόμενο φαινόμενο, ζητώντας από τον Διαχειριστή μεγαλύτερη συνέπεια και διαφάνεια. Παράλληλα, τονίζει ότι η παροχή στοιχείων δεν μπορεί να γίνεται μόνο κατόπιν αιτήματος, αλλά πρέπει να αποτελεί διαρκή υποχρέωση του ΑΔΜΗΕ.

Έργα τρίτων και διεθνείς διασυνδέσεις εκτός έγκρισης

Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν έργα διασυνδέσεων και επενδύσεων τρίτων φορέων, τα οποία έχουν ενταχθεί στο δεκαετές του ENTSO-E και δεν εγκρίνονται μέσω του ΔΠΑ, αλλά καταγράφονται ως δυνητικά κρίσιμα για το μέλλον του ηλεκτρικού συστήματος. Η ΡΑΑΕΥ διευκρινίζει ότι η απλή αναφορά τους στο πρόγραμμα δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση μετακύλιση κόστους στους χρήστες του συστήματος, καθώς αυτό προϋποθέτει ειδική αξιολόγηση ανταποδοτικότητας.

Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται έργα που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ωρίμανσης, όπως η διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου (Great Sea Interconnector), που ξεκίνησε να κατασκευάζετε αλλά έχει παγώσει για γεωπολιτικούς λόγους καθώς και το μεγάλο έργο της αντλησιοταμίευσης στην Αμφιλοχία ισχύος 680 MW.

Παράλληλα, καταγράφονται μεγάλα υπό σχεδιασμό διεθνή projects, όπως η διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου (GREGY) ισχύος 3 GW, η διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου μέσω Κρήτης (GAP Interconnector) ισχύος 2 GW, έργα αποθήκευσης όπως ο σταθμός στην Πτολεμαΐδα, αλλά και νέες διασυνδέσεις όπως το Green Aegean Interconnector (Ελλάδα–Γερμανία) και η διασύνδεση Ελλάδας–Σαουδικής Αραβίας, τα οποία βρίσκονται σε πρώιμα στάδια σχεδιασμού ή διερεύνησης βιωσιμότητας.

Νέες πιέσεις από data centers και κορεσμό δικτύου

Το ΔΠΑ εισάγει και μια νέα διάσταση, καθώς η ΡΑΑΕΥ ζητά από τον ΑΔΜΗΕ να εντοπίσει τις περιοχές όπου το σύστημα εμφανίζει κορεσμό λόγω αυξημένων αιτημάτων σύνδεσης, ιδίως για επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαχειριστής καλείται να προτείνει εγκαίρως έργα ενίσχυσης της μεταφορικής ικανότητας.

Το ΔΠΑ 2025–2034 εγκρίνεται τελικά, αλλά με σαφές μήνυμα: η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί μεγάλες επενδύσεις, όμως αυτές πρέπει να συνοδεύονται από αυστηρή τεκμηρίωση, έλεγχο κόστους και τήρηση χρονοδιαγραμμάτων. Η ΡΑΑΕΥ δείχνει ότι δεν θα εγκρίνει ανεπιφύλακτα κάθε επενδυτική πρόταση, αλλά θα θέτει όρια, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για έργα που δεν συμβάλλουν άμεσα στην ενίσχυση του ηλεκτρικού συστήματος.

Πηγή newmoney.gr