Αλώβητες οι ελληνικές επιχειρήσεις το 2025 – Πώς επηρέασαν οι δασμοί

Παρά το απαιτητικό εξωτερικό περιβάλλον και τη διάχυτη διεθνή αβεβαιότητα, οι ΜμΕ διατηρούν σταθερό επιχειρηματικό κλίμα και συνεχίζουν να κινούνται με αναπτυξιακό προσανατολισμό, σύμφωνα με την τελευταία Ερευνα Συγκυρίας σε ΜμΕ της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας.

Ειδικότερα, το ευρύτερο επιχειρηματικό κλίμα παραμένει σταθερό, με τον Δείκτη Εμπιστοσύνης των ΜμΕ να ενισχύεται οριακά το δεύτερο εξάμηνο του 2025 (από 16 στις 17 μονάδες), διατηρώντας σημαντική απόσταση από τον ιστορικό μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας. Παράλληλα, ο προσανατολισμός των επιχειρήσεων σε στρατηγικές ανάπτυξης συνεχίζει να ενισχύεται (58% έναντι 54% στο πρώτο εξάμηνο). Ωστόσο, η απόσταση μεταξύ πολύ μικρών και μεγαλύτερων επιχειρήσεων διευρύνεται, καθώς οι πολύ μικρές καταγράφουν υποχώρηση τόσο στον δείκτη εμπιστοσύνης όσο και στις αναπτυξιακές προσδοκίες, επιβεβαιώνοντας τις μεγαλύτερες δυσκολίες προσαρμογής τους στο νέο περιβάλλον.

Σε ένα έτος όπου ο Δείκτης Παγκόσμιας Αβεβαιότητας ανήλθε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα (έως και 600% πάνω από τον μακροχρόνιο μέσο όρο τον Σεπτέμβριο του 2025), η διατήρηση θετικών προσδοκιών από τις ΜμΕ είναι αναμφισβήτητα αξιοσημείωτη, τονίζει η ανάλυση της ΕΤΕ. Ωστόσο, δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα. Αντιθέτως συνάδει με την ανοδική πορεία του Δείκτη Παγκόσμιου Οικονομικού Κλίματος στη διάρκεια του έτους, καθώς οι πραγματικές επιπτώσεις των δασμών αποδείχθηκαν ηπιότερες από τις αρχικές ανησυχίες.

Απορροφήθηκε μέρος των δασμολογικών πιέσεων

Η επίδραση των δασμών στη λειτουργία των ελληνικών ΜμΕ αποδεικνύεται συγκριτικά περιορισμένη σε σχέση με τις μεγάλες εξωγενείς διαταραχές της προηγούμενης πενταετίας. Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΤΕ, μόλις το ένα τρίτο των επιχειρήσεων ανέφερε σημαντική πίεση στη δραστηριότητά του, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από το 82% που είχε επηρεαστεί έντονα κατά την ενεργειακή κρίση του 2021 και από το 50–60% που είχε πιεστεί στις διαταραχές των εφοδιαστικών αλυσίδων την περίοδο 2020–2024.

Για τις επιχειρήσεις που επηρεάστηκαν, το βασικό κανάλι πίεσης ήταν η διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδες: το 83% ανέφερε κυρίως αύξηση κόστους, ενώ μόλις το 17% αναγνώρισε επιπτώσεις στη ζήτηση (άμεσες ή έμμεσες). Ακόμα πιο ουσιαστικά είναι τα ευρήματα που αφορούν τον τρόπο αντίδρασης των ΜμΕ, με κυρίαρχη στρατηγική (που υιοθετήθηκε από τα 2/3 του τομέα) να είναι η απορρόφηση του κόστους, μειώνοντας τα περιθώρια κέρδους τους, και λειτουργώντας έτσι ως «φράγμα» που απέτρεψε τη διάχυση της διαταραχής στο ευρύτερο επιχειρηματικό περιβάλλον.

Παρά τις πιέσεις στα περιθώρια κέρδους (αποτέλεσμα της εκτεταμένης απορρόφησης του αυξημένου κόστους), οι ΜμΕ εμφανίζονται ουσιαστικά αλώβητες σε όρους χρηματοοικονομικής υγείας, τονίζει η ΕΤΕ. Το ποσοστό των επιχειρήσεων με έντονη έλλειψη ρευστότητας και εκείνων που βρίσκονται σε κατάσταση επιβίωσης παραμένει κοντά στο ιστορικό χαμηλό του 10%, υποδηλώνοντας σταθερές βάσεις αντοχής. Σύμφωνα μάλιστα με την ΕΤΕ, καθώς το 2026 ξεκινά με συσσωρευμένους οικονομικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους, το ελληνικό επιχειρείν διαθέτει τόσο τα απαραίτητα περιθώρια αντίδρασης όσο και τα ισχυρά αντανακλαστικά ώστε να ανταποκριθεί αποτελεσματικά σε μια νέα χρονιά αβεβαιότητας.