Ανθεκτική στις πιέσεις η ελληνική χημική βιομηχανία

Ο «διακριτός εξωστρεφής βηματισμός» που πραγματοποιεί τα τελευταία χρόνια η ελληνική χημική βιομηχανία, τα δυνατά της σημεία αλλά και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει σε ένα ραγδαία μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον, βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκδήλωσης που πραγματοποίησε ο Σύνδεσμος Ελληνικών Χημικών Βιομηχανιών (ΣΕΧΒ) στις 2 Ιουνίου στο Πολεμικό Μουσείο της Αθήνας. Την εκδήλωση, που διοργανώθηκε στο πλαίσιο της ετήσιας Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΧΒ, τίμησαν με την παρουσία τους εκπρόσωποι του πολιτικού και επιχειρηματικού κόσμου, αλλά και της ακαδημαϊκής κοινότητας, αναδεικνύοντας έτσι τον σημαντικό ρόλο που έχει ο κλάδος ως «μητέρα όλων των βιομηχανιών» στο ελληνικό παραγωγικό οικοσύστημα, όπως τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση.

Την προσέγγιση αυτή ανέλυσε στους παρευρισκομένους ο πρόεδρος του ΣΕΧΒ, Αλέξανδρος Κατραούζος, τονίζοντας ότι κύριο μέλημα της Διοίκησης είναι η ανταγωνιστικότητα και η ενίσχυση του αποτυπώματος της ελληνικής χημικής βιομηχανίας στα ευρωπαϊκά μεγέθη, με σημαντικό σημείο την αύξηση των εξαγωγών. Σε μια στιγμή που στην Ευρώπη ο κλάδος παρουσιάζει αρνητική πορεία, «πάμε κόντρα στο ρεύμα» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Κατραούζος, ο οποίος όμως μίλησε για τους κινδύνους που περικλείει η νέα πολεμική σύρραξη στον Περσικό. Ωστόσο, υπογράμμισε, «βλέποντας τη μεγάλη εικόνα μέσα από το πρίσμα της Ιστορίας και της γεωπολιτικής διακρίνω μια μοναδική ευκαιρία με αφετηρία τη χημική βιομηχανία να δυναμώσουμε συνολικά την πατρίδα μας αξιοποιώντας συγκριτικά μας πλεονεκτήματα και να σκαρφαλώσουμε θέσεις στη διεθνή ανταγωνιστικότητα».

Προϋπόθεση βέβαια είναι να αξιοποιηθούν τα σημερινά όπλα της τεχνολογίας, της επιστήμης και της συσσωρευμένης τεχνογνωσίας, τόνισε ο πρόεδρος του ΣΕΧΒ, εξηγώντας ότι «Με επικαιροποιημένη χαρτογράφηση αναγκών προσφοράς-ζήτησης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο η Ελλάδα μπορεί να κερδίσει μερίδια σε βάρος κυρίως τρίτων χωρών, να αξιοποιήσει το κενό capacity που έχει δημιουργηθεί σε δυτικές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και το κενό ασφαλείας στη Μ. Ανατολή πλέον». Ο ίδιος μάλιστα έθεσε αυτούς τους στόχους σε ένα ευρύτερο πλαίσιο: «να αναδείξουμε το πώς μπορούμε να μεγαλώσουμε μέσω των χημικών και της χημείας των ανθρώπων την οικονομία μας για να προσφέρουμε περισσότερη ευημερία στην κοινωνία σε ένα πνεύμα συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων – φορέων – κράτους».

Λ. Τσαβδαρίδης: Έμπρακτη αρωγή από την Πολιτεία

Για την απόφαση της κυβέρνησης να περάσει η Ελλάδα από τη φάση της οικονομικής σταθερότητας σε μια εποχή ισχυρής παραγωγικής δυναμικής, όπου η εγχώρια βιομηχανία θα έχει τον αδιαμφισβήτητο ρόλο του πρωταγωνιστή, μίλησε στον χαιρετισμό που απηύθυνε ο Λάζαρος Τσαβδαρίδης, υφυπουργός Ανάπτυξης, ο οποίος αναγνώρισε ως απολύτως κομβική τη συμβολή του κλάδου χημικής βιομηχανίας «που βρίσκεται διαρκώς στην αιχμή της έρευνας, της καινοτομίας και της ενεργειακής μετάβασης». Οι αυξημένες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η βιομηχανία, είπε ο υφυπουργός, λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό της κυβέρνησης που περιλαμβάνει την αναγκαία ενεργειακή θωράκιση των ενεργοβόρων βιομηχανιών, αλλά και την έμπρακτη χρηματοδοτική και θεσμική αρωγή. Χαρακτηριστικά ανέφερε μάλιστα την πρωτοβουλία για την  Έξυπνη Μεταποίηση, η οποία πριμοδοτεί επενδύσεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό, τη βιομηχανική αυτοματοποίηση και την ενσωμάτωση πρακτικών κυκλικής οικονομίας. «Αντιλαμβανόμαστε απολύτως ότι η διεθνής ανταγωνιστικότητα του κλάδου σας χτίζεται πάνω στην αδιάλειπτη έρευνα και την υιοθέτηση τεχνολογιών αιχμής, γι’ αυτό παρέχουμε ισχυρά κίνητρα για την ανάπτυξη νέων, καινοτόμων προϊόντων προστιθέμενης αξίας που θα ενισχύσουν περαιτέρω τον εξωστρεφή σας χαρακτήρα» σημείωσε ο κ. Τσαβδαρίδης.

Σπ. Θεοδωρόπουλος: Κλειδί η παραγωγικότητα

Παρά τις σημαντικές προκλήσεις από το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τις διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, ο κλάδος της χημικής βιομηχανίας στην Ελλάδα παραμένει θεμέλιο της μεταποίησης και κρίσιμος για τη στρατηγική αυτονομία, εκτίμησε κατά τον χαιρετισμό του ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) Σπύρος Θεοδωρόπουλος, ο οποίος επισήμανε προβλήματα και προκλήσεις για τη βιομηχανία στο σημερινό περιβάλλον, θεωρώντας σημείο-κλειδί για κάθε θετική έκβαση την αύξηση της παραγωγικότητας. Για να συνεχίσει να αυξάνεται το ΑΕΠ, πλέον θα πρέπει να αυξηθεί η παραγωγικότητα, υπογράμμισε και εξήγησε ότι «Η ευθύνη για να φτάσουμε εκεί ανήκει στις επιχειρήσεις και στην Πολιτεία» – οι μεν επιχειρήσεις με επενδύσεις σε τεχνολογία, R&D και με επίτευξη μεγαλύτερης κλίμακας μέσω συνεργασιών ή συγχωνεύσεων, η δε Πολιτεία με απλούστερο και σταθερότερο ρυθμιστικό σύστημα, επιτάχυνση απονομής δικαιοσύνης, με υποβοήθηση ιδιωτικών επενδύσεων αλλά και δημόσιων επενδύσεων σε υποδομές εκεί που είναι απαραίτητο. 

Για τον ΣΕΒ, υπογράμμισε ο κ. Θεοδωρόπουλος, έχει εξαιρετική σημασία η ανάπτυξη δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού της χώρας, η διαρκής εκπαίδευση των εργαζομένων, όπως και ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στις επιχειρηματικές λειτουργίες. «Η Τεχνητή νοημοσύνη εκτιμάται ότι μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα κατά σχεδόν 1,5%, ενώ η ευρεία υιοθέτηση της Παραγωγικής ΤΝ θα μπορούσε να αυξήσει το ΑΕΠ της Ελλάδας κατά 6-8% την επόμενη δεκαετία» επισήμανε ο πρόεδρος του ΣΕΒ, σημειώνοντας ότι η χώρα μας έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει την ΤΝ ως επιταχυντή παραγωγικότητας και καινοτομίας. «Είναι μια δύσκολη άσκηση που χρειάζεται στρατηγική, τόλμη, ταχύτητα και υπευθυνότητα. Αλλά είναι μια άσκηση που θα κρίνει το μέλλον μας». 

Δ. Τσιόδρας: Προστασία αλλά και περιορισμός του διοικητικού βάρους

«Τα τελευταία χρόνια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στη διαμόρφωση μιας πιο ρεαλιστικής, εφαρμόσιμης και ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής χημικής πολιτικής» ανέφερε από την πλευρά του ο ευρωβουλευτής Δημήτρης Τσιόδρας, που συμμετείχε στην εκδήλωση με βιντεοσκοπημένη ομιλία. Παρουσιάζοντας τα σημαντικά νομοθετήματα που αφορούν τη χημική βιομηχανία (Omnibus VI) ο κ. Τσιόδρας επισήμανε ότι «βασική επιδίωξη είναι να διατηρήσουμε το υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος, αλλά ταυτόχρονα να περιορίσουμε περιττές διοικητικές επιβαρύνσεις και δυσανάλογο κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις». Ο ευρωβουλευτής αναγνώρισε ότι «αν η Ευρώπη δεν δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες για παραγωγή, επενδύσεις και καινοτομία, τότε οι επενδύσεις θα φύγουν εκτός Ευρώπης. Και αυτό δεν θα είναι μόνο οικονομικό πρόβλημα, αλλά πρόβλημα στρατηγικής αυτονομίας και γεωπολιτικής ανθεκτικότητας». Κατέληξε δε λέγοντας ότι «οι αποφάσεις που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια για το REACH, το CLP, τα καλλυντικά, τα PFAS, τα λιπάσματα, την ενέργεια και τη βιομηχανική πολιτική θα καθορίσουν εάν η Ευρώπη θα παραμείνει παγκόσμια βιομηχανική δύναμη ή αν θα χάσει περαιτέρω έδαφος απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα».

Ευκαιρίες και κίνδυνοι εν μέσω γεωπολιτικής αστάθειας

«Ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία και διεθνής ανταγωνιστικότητα: Βιομηχανική στρατηγική και ενεργειακή μετάβαση μέσα από γεωπολιτικές αναταράξεις» ήταν η θεματική που ανέδειξε το πρώτο πάνελ της εκδήλωσης, το οποίο συντόνισε ο πρόεδρος του ΣΕΧΒ, Αλ. Κατραούζος. 

Στο θέμα συνεισέφερε με τη βαθιά γνώση όσων συμβαίνουν στην ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία, ο Γιώργος Καπανταϊδάκης, διευθυντής Βιομηχανικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χημικής Βιομηχανίας (CEFIC). Αναφερόμενος στις μονάδες της χημικής βιομηχανίας της Ευρώπης που αναστέλλουν τη λειτουργία τους, συμπέρανε ότι «κάτι πήγε πολύ λάθος στον πολιτικό σχεδιασμό, με αποτέλεσμα η απανθρακοποίηση να οδηγήσει σε αποβιομηχάνιση. Ήδη έχουν χαθεί περί τις 20.000 άμεσες θέσεις εργασίας, οι οποίες μαζί με τις συνδεδεμένες θέσεις εργασίας ανέρχονται στις 110.000, ενώ ιδιαίτερα έχουν πληγεί χώρες όπως οι Γερμανία, Ολλανδία, Γαλλία, Βέλγιο, Ην. Βασίλειο». Ο κ. Καπανταϊδάκης σημείωσε ότι έχουν ληφθεί πρωτοβουλίες για να αντιστραφεί αυτό το αρνητικό κλίμα, και ανέφερε χαρακτηριστικά την Critical Chemicals Alliance (αποσκοπεί στη διατήρηση και εκσυγχρονισμό της παραγωγής, στην αντιμετώπιση των προκλήσεων σε θέματα εμπορίου και στη δημιουργία κινήτρων για την τόνωση της αγοράς αλλά με χαρακτηριστικά βιωσιμότητας) και την πρόταση κανονισμού The Industrial Accelerator Act (με στόχο την ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής στην Ευρώπη, την αύξηση των θέσεων εργασίας, καθώς και την αύξηση του μεριδίου της μεταποίησης στην Ε.Ε. από το 14% που είναι τώρα στο 20% το 2035).

Στην πορεία ανάπτυξης της ελληνικής χημικής βιομηχανίας αναφέρθηκε από την πλευρά του ο Νίκος Βέττας, γεν. διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος επισήμανε ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και κλάδοι ίσως πρέπει να αρχίσουν να σκέφτονται περισσότερο ευρωπαϊκά παρά εθνικά, αντί κάθε ευρωπαϊκή χώρα και κλάδος να σκέφτεται σαν νησί… Μιλώντας πάντως για τα θετικά μεγέθη της χημικής βιομηχανίας στην Ελλάδα, ο κ. Βέττας παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η παραγωγικότητα εργασίας είναι 2,7 φορές υψηλότερη του εθνικού μέσου όρου, την ίδια στιγμή που οι χημικές ουσίες και προϊόντα αποτελούν μία από τις πιο σημαντικές κατηγορίες των ελληνικών εξαγωγών συμβάλλοντας το 2025 στο 5,9% επί της συνολικής τους αξίας. Σε αυτό το πλαίσιο, ως θέματα προτεραιότητας για τον κλάδο ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ ανέφερε μεταξύ άλλων την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, την ανάπτυξη υποδομών, την ενίσχυση και ωρίμανση των τεχνολογικών λύσεων, τη διαθεσιμότητα καθαρής ενέργειας σε ανταγωνιστικές τιμές για τη βιομηχανία, αλλά και την εφαρμογή ρυθμιστικού πλαισίου που δεν θα επιβάλλει στις επιχειρήσεις δυσανάλογο βάρος συμμόρφωσης.

Στην εκδήλωση του ΣΕΧΒ αναδείχθηκε από όλους τους ομιλητές η ανάγκη της συνεργασίας κλάδων, φορέων, πολιτείας, ακαδημαϊκής κοινότητας και ερευνητικών ιδρυμάτων. Όπως τονίζουν τα στελέχη Διοίκησης του ΣΕΧΒ, αυτό είναι ένα κρίσιμο σημείο προκειμένου η ελληνική βιομηχανία να συμβάλει σε μεγαλύτερο βαθμό στην εθνική οικονομία. Και είναι επίσης ένα σημείο σχετικά με το οποίο ο Σύνδεσμος της χημικής βιομηχανίας θα συνεχίσει να λαμβάνει πρωτοβουλίες στο μέλλον.