Εξωδικαστικός μηχανισμός: Νέα ρύθμιση επιτρέπει σε οφειλέτες να σώσουν την περιουσία τους  - Παραδείγματα

Οι οφειλέτες που διαθέτουν, εκτός από την πρώτη κατοικία, και άλλα περιουσιακά στοιχεία είναι αυτοί που αναμένεται να ωφεληθούν περισσότερο από τη ρύθμιση που ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, καθώς για πρώτη φορά θα μπορούν να διαχωρίσουν το σπίτι τους από την υπόλοιπη περιουσία τους και να πετύχουν χαμηλότερες δόσεις και μεγαλύτερα «κουρέματα».

Σήμερα, στον εξωδικαστικό μηχανισμό όλα τα περιουσιακά στοιχεία αντιμετωπίζονται ενιαία, με αποτέλεσμα η ύπαρξη επιπλέον ακινήτων να «φουσκώνει» τη ρύθμιση και να οδηγεί σε πιο περιορισμένες διαγραφές και υψηλότερες μηνιαίες επιβαρύνσεις.

Στο ισχύον καθεστώς, είτε πρόκειται για πρώτη κατοικία είτε για δευτερεύοντα ακίνητα, όλα συνυπολογίζονται στη συνολική εικόνα του οφειλέτη, μαζί με τα εισοδήματά του. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν κάποιος θέλει να προστατεύσει μόνο το σπίτι του, δεν έχει τη δυνατότητα να το απομονώσει, με αποτέλεσμα η ρύθμιση να διαμορφώνεται με βάση το σύνολο της περιουσίας.

Με τη νέα παρέμβαση, η λογική αυτή αλλάζει. Ο οφειλέτης θα μπορεί να επιλέξει ότι θέλει να διασώσει αποκλειστικά την πρώτη κατοικία του και να αφήσει εκτός τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία θα μπορούν να εκποιηθούν στο πλαίσιο της ρύθμισης. Έτσι, η πρόταση που θα παράγεται δεν θα επιβαρύνεται από την ύπαρξη άλλων ακινήτων.

Στην πράξη, η πρόταση ρύθμισης θα διαμορφώνεται με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας και όχι το σύνολο της περιουσίας. Ο αλγόριθμος θα λαμβάνει υπόψη μόνο την αξία του συγκεκριμένου ακινήτου, εφόσον το επιλέξει ο ίδιος ο οφειλέτης, με την αξία να προσδιορίζεται ως το μέγιστο μεταξύ της εμπορικής αξίας, όπως δηλώνεται από τον πιστωτή στο σύστημα, και της αντικειμενικής αξίας (ΕΝΦΙΑ). Η δόση και το «κούρεμα» θα προκύπτουν σε συνάρτηση με την αξία αυτή και το συνολικό ύψος των οφειλών προς τους χρηματοδοτικούς φορείς, ιδίως στις περιπτώσεις όπου η αξία της κατοικίας είναι χαμηλότερη από το συνολικό χρέος, γεγονός που επιτρέπει μεγαλύτερα περιθώρια διαγραφών και χαμηλότερες μηνιαίες επιβαρύνσεις.

Παραδείγματα

Σήμερα, ένας οφειλέτης με ένα σπίτι και ένα εξοχικό, συνολικής αξίας 250.000 ευρώ και χρέος 200.000 ευρώ, θα δει τη ρύθμιση να υπολογίζεται πάνω στο σύνολο της περιουσίας του, οδηγώντας σε υψηλότερη δόση και περιορισμένο «κούρεμα». Με τη νέα ρύθμιση, μπορεί να επιλέξει να προστατεύσει μόνο την πρώτη κατοικία και να αφήσει το εξοχικό να εκποιηθεί, ώστε η ρύθμιση να βασιστεί μόνο στην αξία του σπιτιού και να γίνει πιο «ελαφριά».

Αντίστοιχα, σε περίπτωση όπου η πρώτη κατοικία έχει αξία 120.000 ευρώ και το συνολικό χρέος φτάνει τις 200.000 ευρώ, το νέο σύστημα μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικό «κούρεμα», καθώς η ρύθμιση θα προσαρμοστεί στην αξία του ακινήτου και όχι στο σύνολο των υποχρεώσεων.

Αντίθετα, για όσους διαθέτουν μόνο μία κατοικία, η εικόνα δεν αλλάζει ουσιαστικά. Και στο ισχύον πλαίσιο, η ρύθμιση βασίζεται στην αξία του μοναδικού ακινήτου και στα εισοδήματα, επομένως η νέα δυνατότητα δεν προσφέρει σημαντική πρόσθετη ελάφρυνση.

Η διαδικασία

Η διαδικασία ένταξης παραμένει ίδια, αλλά με μία κρίσιμη διαφοροποίηση. Ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση στον εξωδικαστικό και επιλέγει ότι επιθυμεί τη διάσωση μόνο της πρώτης κατοικίας. Δηλαδή η πρόταση ρύθμισης θα περιλαμβάνει την εκποίηση των λοιπών ακινήτων του οφειλέτη, πλην της πρώτης κατοικίας, με την εκποίηση να ενσωματώνεται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης και να πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της διαδικασίας e-auction. Ο οφειλέτης θα έχει τη δυνατότητα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση που παράγεται από τον αλγόριθμο και, σε περίπτωση αποδοχής, θα συνάπτεται σύμβαση που θα προβλέπει τη δόση για τη διάσωση της κύριας κατοικίας, υπό την προϋπόθεση τήρησης των όρων, καθώς και την εκποίηση της υπόλοιπης περιουσίας.

Τα οφέλη της ρύθμισης εντοπίζονται κυρίως στη δυνατότητα επίτευξης σημαντικών διαγραφών και χαμηλότερων δόσεων, ιδίως όταν η αξία της κατοικίας είναι χαμηλότερη από το συνολικό ύψος των οφειλών. Παράλληλα, διασφαλίζεται η διάσωση της κύριας κατοικίας μέσω της σταδιακής αποπληρωμής της αξίας της προς τους χρηματοδοτικούς φορείς, ακολουθώντας τη λογική όλων των προηγούμενων εργαλείων προστασίας κατοικίας. Ταυτόχρονα, δίνεται λύση και στο ζήτημα των δευτερευόντων ακινήτων, τα οποία μέχρι σήμερα πολλές φορές παρέμεναν ανεκμετάλλευτα, επιβαρύνοντας τη ρύθμιση, καθώς πλέον θα εκποιούνται μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών.