Η Ευρώπη είναι εξαρτημένη από τις αμερικανικές κάρτες

Καθώς η αυτονομία της Ευρώπης δοκιμάζεται σε όλα τα επίπεδα, η προειδοποίηση την περασμένη εβδομάδα της Γαλλίδας πολιτικού και μέλους του Ευρωπαϊκου Κοινοβουλίου Αουρόρ Λαλούκ ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να αποκόψει την Ευρώπη από τα διεθνή συστήματα πληρωμών, δηλαδή τη Visa και τη MasterCard, δεν πέρασε απαρατήρητη.

Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει προς το παρόν εμπλέξει τα σχήματα καρτών στην πολεμική του κατά της Ευρώπης, το γεγονός ότι η Ρωσία έχει αποκοπεί ουσιαστικά από τα διεθνή σχήματα πληρωμών Visa και Mastercard στο πλαίσιο των κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, δεν αφήνει κανένα αδιάφορο έστω και ως σενάριο.

Κυρίως δεν αφήνει αδιάφορη την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που δεν χάνει ευκαιρία να υπερτονίζει ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από μη ευρωπαϊκά σχήματα πληρωμών θεωρείται στρατηγικός κίνδυνος, προωθώντας σταθερά την αυτονομία της Ευρώπης στις πληρωμές. Το ψηφιακό ευρώ, το EuroPA project, που προωθείται από τις χώρες του Νότου –Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Ελλάδα–, τις σκανδιναβικές χώρες, αλλά και την Πολωνία, επιτρέπει τη διασύνδεση 11 χωρών για άμεσες συναλλαγές μέσω κινητού από τα φυσικά πρόσωπα. Την ίδια στιγμή, το ψηφιακό πορτοφόλι Wero, που προωθείται στην Κεντρική Ευρώπη και συγκεκριμένα στη Γερμανία, στη Γαλλία και στο Βέλγιο, επιτρέπει τις άμεσες πληρωμές, δηλαδή τις πληρωμές σε πραγματικό χρόνο μέσα από το κινητό. Οι παραπάνω κινήσεις στόχο έχουν να υποστηρίξουν αυτή την πολιτική.

Τα στοιχεία που δημοσίευσε η ΕΚΤ για την εξέλιξη των ηλεκτρονικών πληρωμών, τα οποία επιβεβαιώνουν την κυριαρχία των δύο αμερικανικών σχημάτων πληρωμών στις χώρες της Ευρωζώνης, δεν επιτρέπουν εφησυχασμό, καθώς δείχνουν ότι κατά το α΄ εξάμηνο του 2025 οι συναλλαγές με κάρτες αντιπροσωπεύουν το 57% του συνολικού αριθμού των ηλεκτρονικών συναλλαγών. Στην Ελλάδα, η «εξάρτηση» αυτή είναι πολύ πιο ισχυρή, καθώς το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει στο 73%, κατατάσσοντας τη χώρα μας στην 3η θέση μετά την Πορτογαλία και την Κύπρο, μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά συναλλαγών μέσω κάρτας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η χρήση των καρτών στη χώρα μας είναι σημαντικά υψηλότερη από χώρες όπως η Γερμανία που αντιπροσωπεύει το 45% των ηλεκτρονικών πληρωμών, τη Γαλλία που αντιπροσωπεύει το 63,9% και την Ιταλία που αντιπροσωπεύει το 56,6%.

Η εναλλακτική λύση της μεταφοράς πίστωσης, δηλαδή της πληρωμής απευθείας από τον λογαριασμό, βρίσκεται στη δεύτερη θέση και συγκεκριμένα στο 22,4% στην Ελλάδα, σε ανάλογο δηλαδή επίπεδο με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Πρόκειται για το κοινό έμβασμα, που σε όρους αξίας αντιπροσωπεύει το ισχυρότερο μέσο πληρωμής στην Ε.Ε., με 107,3 τρισ. ευρώ το α΄ εξάμηνο του 2025, καθώς καλύπτει επιχειρηματικές και διατραπεζικές συναλλαγές υψηλής αξίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ, οι μεταφορές πίστωσης αναπτύσσονται ταχύτατα και στη χώρα μας, φθάνοντας το α΄ εξάμηνο του 2025 στα 363,7 εκατ. (+12,4% σε σχέση με το α΄ εξάμηνο του 2024) και σε αξία τα 597 δισ. ευρώ περίπου (+6,6%).

Η εξομοίωση που επέβαλε η Ε.Ε. την προηγούμενη χρονιά, ώστε τα εμβάσματα να εκτελούνται άμεσα και η μεταφορά των χρημάτων να γίνεται σε μερικά δευτερόλεπτα, σε συνδυασμό με τις εθνικές ή διευρωπαϊκές προϊοντικές λύσεις τύπου IRIS που διαθέτουν σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες, δεν είναι παρά η προσπάθεια της Ε.Ε. να υπερκεράσει τη μονοκρατορία των αμερικανικών σχημάτων και να αναπτύξει τις δικές της αυτόνομες λύσεις πληρωμών. Η εισαγωγή μάλιστα του IRIS στο φυσικό σημείο, δηλαδή στο φυσικό κατάστημα, και στο e-commerce, έτσι ώστε εκτός από μεταφορές χρημάτων να εξυπηρετεί και πληρωμές για αγορές προϊόντων ή υπηρεσιών, αναμένεται να δοκιμάσει τα αντανακλαστικά της χώρας μας σε εθνικές λύσεις πληρωμών, που υποστηρίζονται από αντίστοιχες ευρωπαϊκές στρατηγικές.

Η συμμετοχή της Ελλάδας στο EuroPA project –αναμένεται να υλοποιηθεί εντός του 2026– αποτελεί επίσης καθοριστικό βήμα από την πλευρά της χώρας μας για την ενσωμάτωσή της στις ευρωπαϊκές εξελίξεις και θα επιτρέψει στους Ελληνες να μεταφέρουν χρήματα μαζί με 105 εκατομμύρια Ευρωπαίους όπου κι αν βρίσκονται μέσω του κινητού τους σε πραγματικό χρόνο, με καθόλου ή πολύ χαμηλό κόστος, όπως μπορούν σήμερα να μεταφέρουν χρήματα μέσω του IRIS.