«Καμπανάκι» για τον ρυθμό ανάπτυξης μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Σε μέτριους ρυθμούς ανάπτυξης, που προδικάζουν αργή πορεία σύγκλισης με την Ε.Ε., οδηγείται μετά το Ταμείο Ανάκαμψης η ελληνική οικονομία, σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις των διεθνών οργανισμών. Η ίδια η Κομισιόν, που έδωσε την περασμένη εβδομάδα, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, το «εξιτήριο» στη χώρα από το καθεστώς των μακροοικονομικών ανισορροπιών, χτύπησε πολλά καμπανάκια για καθυστερήσεις στις μεταρρυθμίσεις. Χωρίς αυτές, η απόσταση κατά περίπου 30% από το μέσο κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ε.Ε. δεν καλύπτεται. Μια διαπίστωση με την οποία συμφωνούν και οι οικονομικοί αναλυτές στην Ελλάδα.

Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, η Κομισιόν προβλέπει πλέον υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας στο 1,6% το 2027, από 1,8% φέτος, μετά την αντίστοιχη εκτίμηση του ΔΝΤ (1,7% το 2027 έναντι 1,8% φέτος).

Η υποχώρηση είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού της γεωπολιτικής αστάθειας και του τέλους του Ταμείου Ανάκαμψης, μετέδιδαν πηγές της Κομισιόν. Οι ίδιες πηγές, όμως, τόνιζαν επίσης ότι η απόσταση του μέσου κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας από της Ευρωζώνης κατά περίπου 30% οφείλεται, βεβαίως, κατ’ αρχάς στην κρίση, αλλά και στα διαρθρωτικά εμπόδια, που παραμένουν στη χώρα.

«Μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης», λέει ο Παναγιώτης Καπόπουλος, επικεφαλής οικονομολόγος της Alpha Bank, «το ζητούμενο δεν είναι απλώς να συνεχιστούν οι επενδύσεις, αλλά να αλλάξει ο μηχανισμός που τις τροφοδοτεί. Αυτό σημαίνει ότι η οικονομία πρέπει να περάσει από ένα μοντέλο ανάπτυξης που βασίζεται σε δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους σε ένα μοντέλο που κινητοποιεί συστηματικά ιδιωτικά κεφάλαια. Για να επιτευχθεί αυτό, προτεραιότητα έχουν μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και τη χρηματοδότηση, όπως η μείωση της γραφειοκρατίας, η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και η ενίσχυση των κεφαλαιαγορών, καθώς και παρεμβάσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα αξιοποιώντας τις οικονομίες κλίμακας λόγω μεγαλύτερου μεγέθους επιχειρήσεων και μέσω τεχνολογικής αναβάθμισης και καινοτομίας».

«Παράλληλα», συνεχίζει ο κ. Καπόπουλος, «κρίσιμο στοιχείο είναι η διεύρυνση των παραγωγικών δυνατοτήτων της οικονομίας, δηλαδή η αύξηση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και η ενίσχυση των κινήτρων για δηλωμένη και παραγωγική απασχόληση. Αυτό πρακτικά σημαίνει μεταρρυθμίσεις που μειώνουν το μη μισθολογικό κόστος, ενισχύουν τη σύνδεση εισφορών – παροχών και περιορίζουν την αδήλωτη εργασία, διευρύνοντας έτσι τη φορολογική και ασφαλιστική βάση».

Οι επισημάνσεις της Κομισιόν δεν διαφέρουν από το σχόλιο αυτό. Για να αυξηθεί το κατά κεφαλήν ΑΕΠ και να μειωθεί το χάσμα του 30% από τον μέσο όρο της Ε.Ε., υποστηρίζει στα κείμενα του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, χρειάζεται:

1. Να αυξηθεί η συμμετοχή στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, η αύξηση προβλέπεται να επιβραδυνθεί λόγω ελλείψεων εκπαιδευμένων εργαζομένων, αλλά και μονάδων φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων. Το θεσμικό πλαίσιο της μερικής απασχόλησης κρίνεται επίσης ανεπαρκές.

2. Να αυξηθούν οι επενδύσεις. Το επενδυτικό κενό σε σχέση με την Ε.Ε. έχει μειωθεί στο μισό από το 2018, αλλά παραμένει μεγάλο. Υπάρχει βελτίωση στο επιχειρηματικό περιβάλλον, αλλά και περιθώρια για περαιτέρω ενίσχυση.

3. Να αυξηθεί η παραγωγικότητα. Ενα μεγάλο φάσμα παρεμβάσεων προτείνεται, όπως η βελτίωση της αποτελεσματικότητας της Δικαιοσύνης και της δημόσιας διοίκησης, των φυσικών και ψηφιακών υποδομών. Να βελτιωθεί ο ανταγωνισμός στην αγορά, να εισαχθούν νέες τεχνολογίες, να υποστηριχθούν οι εξαγορές και συγχωνεύσεις.

4. Να βελτιωθεί η παιδεία. Το ποσοστό των ειδικών στην πληροφορική είναι το χαμηλότερο στην Ε.Ε. και το ποσοστό των μαθητών χωρίς βασικές δεξιότητες από τα υψηλότερα στην Ε.Ε., και αυξάνονται από το 2018. Κάτι που δείχνει διαρθρωτικά προβλήματα στην ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος.

Ολα αυτά δεν αναιρούν το γεγονός ότι η Ελλάδα αναπτύσσεται με ταχύτερους ρυθμούς από την Ε.Ε. Το ζήτημα είναι πόσο ταχύτερους.

«Η Ελλάδα», λέει ο ομότιμος καθηγητής και πρόεδρος του ΚΕΠΕ Παναγιώτης Πετράκης, «εμφανίζει καλύτερες επιδόσεις από την ευρωπαϊκή οικονομία δεδομένου ότι αυξάνονται οι εξαγωγές, ο αυξημένος δημοσιονομικός χώρος επιτρέπει συστηματικές εισοδηματικές ενισχύσεις και η βελτίωση της δημοσιονομικής ισορροπίας ενθαρρύνει τις επενδύσεις.

»Ομως, παραμένουν ορισμένα δομικά ζητήματα, όπως η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα, καθώς η μεσαία τεχνολογία που κυριαρχεί, παράλληλα με το δημογραφικό και το χαμηλό ποσοστό απασχόλησης, δεν βοηθούν.

»Οι σημαντικές αναπτυξιακές (αλλά σε ένα σημαντικό βαθμό ανταγωνιστικές) ευρωπαϊκές επενδυτικές ροές θα έπρεπε και θα μπορούσαν να έχουν κρίσιμο θετικό ρόλο στην επόμενη δεκαετία. Αρκεί η βραχυπρόθεσμη πολιτική σκέψη και η πολιτική αστάθεια να μη δημιουργήσουν εμπόδια».