Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή άλλαξε οριστικά την παγκόσμια οικονομία

Η συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στρώνει τον δρόμο για το τέλος του πολέμου και της αποσταθεροποίησης στην αγορά ενέργειας και στο εμπόριο στον Περσικό Κόλπο. Ο πόλεμος, όμως, έχει ήδη προκαλέσει βαθιές πληγές στις οικονομίες ανά τον κόσμο και έχει κινητοποιήσει αλλαγές που θα είναι δύσκολο να αναστραφούν. 

Κατ’ αρχάς, η διακοπή των προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με την αύξηση των τιμών πυροδότησε αλλαγές στις δυναμικές ισχύος. Οι παραγωγοί ενέργειας διεθνώς ανταγωνίζονται για να διατηρήσουν ή να ενισχύσουν την κυριαρχία τους, ενώ οι καταναλωτές αγωνίζονται να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις εξαγωγές και να θωρακίσουν τον ενεργειακό τους εφοδιασμό. Ετσι, η αγορά ενέργειας, το ενεργειακό μίγμα, αλλά και οι «παίκτες» του κλάδου αλλάζουν.

Ασία, Ευρώπη και άλλες περιοχές που εξαρτώνται από την εισαγόμενη ενέργεια άρχισαν να ψάχνουν εναλλακτικές, με ορισμένες χώρες να στρέφονται ακόμα και στον άνθρακα. Σε βάθος χρόνου, αυτό το ενεργειακό σοκ που είναι και το δεύτερο σε μόλις τέσσερα χρόνια, αναμένεται να επιταχύνει τη μετάβαση στις ΑΠΕ και την πυρηνική.

Στο μεταξύ, αλλάζουν οι σχέσεις και μεταξύ παραγωγών. Ο πόλεμος ανέδειξε τις εντάσεις μεταξύ των ΗΑΕ και της Σουδικής Αραβίας, οδηγώντας σε έξοδό τους από τον ΟΠΕΚ. Ο αντίκτυπος αυτής της αποχώρησης θα γίνει πλήρως αισθητός όταν επανέλθει η παραγωγή της περιοχές στα επίπεδα προ πολέμου, ενδεχομένως οδηγώντας σε αυξημένη μεταβλητότητα στις αγορές. Το «διαζύγιο» αυτό, στο μεταξύ, ενθάρρυνε της Σαουδική Αραβία να προσεγγίσει τη Ρωσία, η οποία ενισχύθηκε με άλλους τρόπους από τον πόλεμο. Η κυβέρνηση Trump κατήργησε προσωρινά τις κυρώσεις, επιτρέποντας στη Μόσχα να ενισχύσει τα κέρδη της από τις εξαγωγές πετρελαίου. Τέλος, όσο ο πλανήτης αναζητά εναλλακτικούς προμηθευτές, η Βραζιλία, η Βενεζουέλα, η Κολομβία, η Αργεντινή και η Γουιάνα χτίζουν τη δική τους παραγωγή.

Η διαφοροποίηση των ενεργειακών δικτύων αναμένεται να συνεχιστεί πολύ καιρό μετά τη λήξη του πολέμου και από αυτήν αναμένεται να ευνοηθεί περισσότερο η Κίνα, η οποία είναι με διαφορά κυρίαρχη στην παραγωγή αιολικών τουρμπινών, καλωδίων υψηλής τάσης, ηλιακών πάνελ, μπαταριών και άλλων «πράσινων» τεχνολογιών. 

Σημειώνεται ότι δεν είναι ακόμα σαφές πότε θα επανεκκινήσει το εμπόριο μέσω των Στενών του Ορμούζ ούτε αν θα επιβληθούν χρεώσεις, όπως ζητά το Ιράν. Βέβαια, ό,τι και να συμβεί, το Ιράν απέδειξε ότι μπορεί να διαταράξει το εμπόριο ανά πάσα στιγμή, το οποίο από μόνο του αυξάνει τους κινδύνους και τα κόστη. Πρόκειται για σημαντική απώλεια εμπιστοσύνης στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία της περιοχής. 

Θολό το οικονομικό τοπίο

Στο μεταξύ, η παγκόσμια οικονομία μπήκε ήδη σε τροχιά χαμηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερων τιμών. Η παγκόσμια τράπεζα αναμένει ανάπτυξη 2,5% φέτος από 2,9%, ενώ ο πληθωρισμός έχει ήδη επιταχυνθεί. Στις ΗΠΑ ενισχύθηκε για τρίτο συναπτό μήνα και η αγορά περιμένει πια τουλάχιστον μία αύξηση επιτοκίων από τη Fed φέτος, αντί για μείωση που προέβλεπε στην αρχή του έτους. Αντίστοιχα, η ΕΚΤ ανέβασε το βασικό επιτόκιο στο 2,25% την περασμένη εβδομάδα.

Τα υψηλότερα επιτόκια έχουν σοβαρές επιπτώσεις σε μακροπρόθεσμο επίπεδο για πλούσιες και φτωχές χώρες, που έχουν συσσωρεύσει χρέη και χρησιμοποιούν όλο και μεγαλύτερο μερίδιο των εσόδων τους για τους τόκους εξυπηρέτησής τους.

Οι δημοσιονομικές αυτές πιέσεις αναμένεται μόνο να ενταθούν, καθώς οι κυβερνήσεις καλούνται να στηρίξουν τα νοικοκυριά που πλήττονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος, ενώ παράλληλα αυξάνουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες για να αντιμετωπίσουν τις εντεινόμενες απειλές για την ασφάλεια. 

«Η παγκόσμια οικονομία θα καταλήξει να είναι πιο νευρική και ασταθής», δήλωσε ο Indermit Gill, επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας. «Και αυτό δεν είναι ευνοϊκό για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, τις επενδύσεις ή την οικονομική ανάπτυξη», σημείωσε.

moneyreview.gr με πληροφορίες από NYT