Ψηφιακό ευρώ: Τι είναι και ποιες αλλαγές φέρνει για πολίτες και επιχειρήσεις

Το ψηφιακό ευρώ αναμένεται να μπει στη ζωή των πολιτών της Ευρωζώνης, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) συνεχίζει την προετοιμασία για την υλοποίηση του έργου, το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει τη νέα ψηφιακή μορφή του ενιαίου νομίσματος.

Αν και η οριστική απόφαση για την έκδοσή του ψηφιακού ευρώ δεν έχει ακόμη ληφθεί, οι προπαρασκευαστικές εργασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και αναμένεται να «τρέξει» πιλοτικό πρόγραμμα από το 2027 σε χώρους υπό την εποπτεία της ΕΚΤ, όπως καφετέριες, κυλικεία κλπ.

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα αντικαταστήσει τα μετρητά, αλλά θα λειτουργήσει συμπληρωματικά, προσφέροντας στους πολίτες έναν ακόμη ασφαλή τρόπο πληρωμών, πλήρως εγγυημένο από την κεντρική τράπεζα.

Τι είναι το ψηφιακό ευρώ

Το ψηφιακό ευρώ αποτελεί ηλεκτρονική μορφή χρήματος που θα εκδίδεται απευθείας από την ΕΚΤ. Σε αντίθεση με τις τραπεζικές καταθέσεις, που αποτελούν υποχρέωση των εμπορικών τραπεζών, το ψηφιακό ευρώ θα είναι χρήμα της κεντρικής τράπεζας, όπως ακριβώς τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters.

Κάθε ψηφιακό ευρώ θα έχει ακριβώς την ίδια αξία με ένα φυσικό ευρώ και θα μπορεί να χρησιμοποιείται για πληρωμές σε ολόκληρη την Ευρωζώνη. Η ΕΚΤ διευκρινίζει ότι δεν πρόκειται για κρυπτονόμισμα, ούτε για επενδυτικό προϊόν, αλλά για ένα νέο δημόσιο μέσο πληρωμών.

Η ΕΚΤ ολοκλήρωσε το πρώτο στάδιο διερεύνησης το 2023 και από τον Νοέμβριο του ίδιου έτους έχει εισέλθει στη φάση της προετοιμασίας, η οποία περιλαμβάνει ανάπτυξη της τεχνολογικής υποδομής, επιλογή συνεργατών και παρόχων, δοκιμές των συστημάτων, διαμόρφωση του κανονιστικού πλαισίου, all;a kai αξιολόγηση των επιπτώσεων στο τραπεζικό σύστημα.

Πότε αναμένεται να κυκλοφορήσει

Με βάση το σημερινό χρονοδιάγραμμα, εφόσον ολοκληρωθούν εγκαίρως οι νομοθετικές διαδικασίες και οι τεχνικές δοκιμές, το ψηφιακό ευρώ εκτιμάται ότι θα μπορούσε να τεθεί σε κυκλοφορία (εκτός του πιλοτικού προγράμματος) το 2029 όπως αναφέρουν πληροφορίες του Euronews και του Reuters.

Αρμόδιες πηγές επισημαίνουν ότι η υλοποίηση του έργου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το τελικό θεσμικό πλαίσιο. Η ΕΚΤ εκτιμά πως η ύπαρξη δημόσιου ψηφιακού χρήματος θα συμβάλει στη διατήρηση της εμπιστοσύνης στο ευρώ σε μια εποχή όπου οι ηλεκτρονικές πληρωμές κυριαρχούν και οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως αναπτύσσουν αντίστοιχα ψηφιακά νομίσματα.

Πώς θα γίνονται οι πληρωμές

Οι πολίτες θα αποκτούν πρόσβαση στο ψηφιακό ευρώ μέσω ειδικού ηλεκτρονικού πορτοφολιού, το οποίο θα παρέχεται από τράπεζες ή άλλους αδειοδοτημένους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών.

Οι συναλλαγές θα μπορούν να πραγματοποιούνται από κινητό τηλέφωνο, μέσω εφαρμογών πληρωμών, με ειδική κάρτα, μεταξύ ιδιωτών, σε φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα, ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο για συγκεκριμένες συναλλαγές μικρής αξίας. Η ΕΚΤ εξετάζει τη δυνατότητα οι offline πληρωμές να προσφέρουν επίπεδο ιδιωτικότητας αντίστοιχο με εκείνο των μετρητών.

Τι αλλάζει για τους πολίτες

Στην πράξη, η καθημερινότητα των περισσότερων πολιτών δεν αναμένεται να μεταβληθεί σημαντικά, καθώς οι ηλεκτρονικές πληρωμές μέσω καρτών και κινητών τηλεφώνων είναι ήδη ευρέως διαδεδομένες.

Το ψηφιακό ευρώ θα προσθέσει μία ακόμη επιλογή πληρωμής με βασικά χαρακτηριστικά την εγγύηση από την ΕΚΤ, τις άμεσες πληρωμές, τη δωρεάν βασική χρήση για τους πολίτες, τη δυνατότητα πληρωμών ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο, αλλά και την αποδοχή σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.

Παράλληλα, οι πολίτες δεν θα είναι υποχρεωμένοι να το χρησιμοποιούν.

To «αποτύπωμα» στις τράπεζες

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που εξετάζει η ΕΚΤ αφορά τις επιπτώσεις στις εμπορικές τράπεζες. Εάν μεγάλος αριθμός πολιτών μετέφερε σημαντικό μέρος των καταθέσεών του σε ψηφιακά ευρώ, οι τράπεζες θα μπορούσαν να χάσουν σημαντική ρευστότητα.

Για τον λόγο αυτό εξετάζεται η επιβολή ανώτατου ορίου στο ποσό ψηφιακών ευρώ που θα μπορεί να διατηρεί κάθε χρήστη. Αν και δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση, στις σχετικές συζητήσεις έχει εξεταστεί όριο περίπου 3.000 ευρώ ανά πολίτη.

Τι προβλέπεται για τα προσωπικά δεδομένα

Το ζήτημα της ιδιωτικότητας αποτελεί ένα από τα πλέον κρίσιμα στοιχεία του σχεδιασμού. Η ΕΚΤ διαβεβαιώνει ότι δεν θα μπορεί να παρακολουθεί τις αγορές των πολιτών ούτε να αποκτά πρόσβαση στα προσωπικά δεδομένα των συναλλαγών τους.

Οι ηλεκτρονικές πληρωμές θα εξακολουθούν να υπόκεινται στους ευρωπαϊκούς κανόνες για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος, ενώ οι offline συναλλαγές θα προσφέρουν αυξημένο επίπεδο προστασίας της ιδιωτικότητας.