Τι κερδίζει η Ελλάδα από την επένδυση της Chevron

Τα οφέλη από την επίσημη συμμετοχή της αμερικανικής εταιρείας στον διαγωνισμό για την εκμετάλλευση των οικοπέδων νοτίως της Κρήτης.

Σημαντικά οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη για τη χώρα μας θα αποφέρει η επισημοποίηση της συμμετοχής του αμερικανικού κολοσσού Chevron στους διαγωνισμούς για δύο οικόπεδα νοτίως της Κρήτης και δύο οικόπεδα νοτίως της Πελοποννήσου. Οπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, με την εξέλιξη αυτή αναγνωρίζεται επί του πεδίου η άποψη της Ελλάδας περί μέσης γραμμής, όπως αυτή αποτυπώνεται στους χάρτες και ορίζεται από τον νόμο 4001/2011. Η Chevron αγνόησε το ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο (το οποίο τέμνει μέρος των οικοπέδων Νότια Κρήτη Ι και ΙΙ), αλλά και τις δύο ρηματικές διακοινώσεις της Λιβύης προς τον ΟΗΕ που υποστήριζαν ότι η Κρήτη δεν δικαιούται θαλάσσιες ζώνες συμφωνα με το real.gr.

Οπως επισημαίνουν κυβερνητικά στελέχη, πλέον όλη σχεδόν η δυνάμει ελληνική ΑΟΖ νοτίως της Κρήτης έχει αναγνωριστεί στην πράξη από τις αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες που είτε ήδη έχουν αποκτήσει θαλάσσια οικόπεδα στην περιοχή (Exxon Mobil) είτε πρόκειται να αποκτήσουν (Chevron). Η συμμετοχή της Chevron στον διαγωνισμό, η οποία δεν πτοήθηκε από τις κραυγαλέες πομφόλυγες των εταίρων του τουρκολιβυκού μνημονίου, αποτελεί δικαίωση για την ελληνική κυβέρνηση, που βρέθηκε στο στόχαστρο επικρίσεων από όλο το πολιτικό φάσμα όταν η Λιβύη προχώρησε στις ρηματικές διακοινώσεις και έκλεινε συμφωνίες με την Τουρκία για την εξερεύνηση και την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων. Η μόνιμη απάντηση της κυβέρνησης και του υπουργείου Εξωτερικών τότε ήταν ότι «η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της επί του πεδίου» και αυτό επιβεβαιώθηκε στην πράξη. Αποτελεί ταυτόχρονα όμως και ένα σημαντικό πλήγμα στη «Γαλάζια Πατρίδα» και στην προσπάθεια της Αγκυρας και της Τρίπολης, με βάση το μεταξύ τους ανυπόστατο μνημόνιο, να σφετεριστούν θαλάσσιες εκτάσεις δεκάδων χιλιάδων χιλιομέτρων σε βάρος της Ελλάδας.

Η συμμετοχή της Chevron στον ελληνικό διαγωνισμό είναι μια ξεκάθαρη ήττα για την Αγκυρα (η οποία έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της για να την αποτρέψει) και έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στην Τρίπολη, η οποία έχει οικόπεδα για παραχώρηση και θέλει να προσελκύσει πάλι τις μεγάλες ενεργειακές εταιρείες ώστε να δραστηριοποιηθούν στα κοιτάσματά της. Η απόφαση του αμερικανικού ενεργειακού κολοσσού δεν συνιστά ασφαλώς αναγνώριση της ελληνικής ΑΟΖ, καθώς αυτή γίνεται μόνο μέσα από διακρατικές συμφωνίες ή αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου. Ιστορικά ωστόσο -και στην περιοχή μας- έχει αποδειχθεί ότι η εμπλοκή αμερικανικών εταιρειών στις έρευνες υδρογονανθράκων δεν είναι πολιτικά ουδέτερη. Κανείς δεν διανοείται ότι θα τις εμποδίσει, ρισκάροντας τη δυσαρέσκεια της Ουάσιγκτον. Η Τουρκία δεν τόλμησε να ενοχλήσει τις έρευνες της Exxon-Mobil στην κυπριακή ΑΟΖ, ενώ δεν είχε κανένα δισταγμό να παρεμποδίσει εκείνες της ιταλικής ΕΝΙ, απειλώντας μάλιστα τότε να εμβολίσει το πλοίο γεωτρύπανο. Και αυτή τη φορά δεν αντέδρασε… γαυγίζοντας, όπως συνήθως, αλλά αντίθετα προσπάθησε να προσεγγίσει τον αμερικανικό κολοσσό και να δείξει ότι δεν είναι στη γωνία. Μισή ώρα μετά τις ανακοινώσεις για τη συμμετοχή της Chevron στον ελληνικό διαγωνισμό, ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, έσπευσε να ενημερώσει ότι είχε και ο ίδιος συνάντηση με στελέχη της αμερικανικής εταιρείας σε ενεργειακό συνέδριο. Η ίδια η Chevron πάντως δεν έχει έρθει στην ανατολική Μεσόγειο για γεωπολιτικούς λόγους αλλά για οικονομικούς. Συζητά με την Τουρκία, συμμετέχει στον διαγωνισμό της Ελλάδας, αλλά και σε προκηρύξεις οικοπέδων στη Λιβύη.

Αυτό το τελευταίο είναι πιθανόν να αρχίσει να ξηλώνει το πουλόβερ του τουρκολιβυκού μνημονίου, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη Λιβύη. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, το ενδιαφέρον τέτοιων εταιρειών συνήθως οδηγεί και σε διακρατικές συμφωνίες, όπως ήταν αυτή ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο, δύο κράτη που δεν είχαν καν διπλωματικές σχέσεις. Διπλωματικές πηγές δεν αποκλείουν οι εξελίξεις να επιταχύνουν τη διαδικασία για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ανάμεσα στις δύο χώρες, κάτι που εκ των πραγμάτων θα ενταφιάσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Επίσκεψη στην Αθήνα

Κινητικότητα σε αυτό το θέμα υπήρχε ήδη πριν από τις ανακοινώσεις της Chevron, ως αποτέλεσμα της διπλής επίσκεψης του Γιώργου Γεραπετρίτη στη Λιβύη, σε Βεγγάζη και Τρίπολη. Την ερχόμενη Τετάρτη αναμένεται στην Αθήνα ο εκτελών χρέη υπουργού Εξωτερικών της κυβέρνησης της Τρίπολης, με κύριο αντικείμενο των συζητήσεων με τον Ελληνα υπουργό Εξωτερικών να είναι η ημερομηνία και ο τόπος έναρξης των τεχνικών διαπραγματεύσεων ανάμεσα στην ελληνική και τη λιβυκή διαπραγματευτική ομάδα. Πηγές του υπουργείου θεωρούν ότι οι διαπραγματεύσεις, που δεν αναμένονται εύκολες, θα λάβουν χώρα μέσα στον Οκτώβριο. Αν ξεκινήσουν θα οδηγήσουν είτε σε συμφωνία είτε σε παραπομπή του θέματος στο Διεθνές Δικαστήριο, όπου κανένα τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν μπορεί να σταθεί επί της ουσίας. Σε κάθε περίπτωση, ακόμα και η απειλή κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου έχει αποδυναμωθεί σημαντικά, η ανατολική Λιβύη έχει παγώσει και το θέμα, ενώ ο Μπελκασέμ Χαφτάρ, κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα τη Δευτέρα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να σχηματίσει και η κυβέρνηση της Βεγγάζης διαπραγματευτική ομάδα με σκοπό την οριοθέτηση. Επί του πεδίου, εκείνο που επείγει είναι να προχωρήσουν γρήγορα οι γραφειοκρατικές διαδικασίες, ώστε η Chevron να είναι σε θέση να ξεκινήσει τις ερευνητικές γεωτρήσεις εντός του 2026 και να μπορεί να εξαγάγει συμπεράσματα για τυχόν κοιτάσματα έως το 2028. Η ύπαρξη κοιτασμάτων είναι προϋπόθεση ώστε η Ελλάδα να μετατραπεί «σε έναν σημαντικό ενεργειακό παίκτη στην ανατολική Μεσόγειο», όπως δήλωσε την Τετάρτη ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης.

Στην κυβέρνηση κάνουν λόγο για πολλαπλασιαστικά οφέλη για την ελληνική οικονομία και σημαντικά δημόσια έσοδα από τα δικαιώματα εκμετάλλευσης και τη φορολογία σε περίπτωση θετικών αποτελεσμάτων από τα πιθανά αποθέματα σε Ιόνιο και Κρήτη. Οπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει ενεργειακή αυτάρκεια, αλλά και άλλη βαρύτητα στον ενεργειακό χάρτη, λειτουργώντας ως «μαγνήτης» για νέες επενδύσεις στον κλάδο της ενέργειας και της βιομηχανίας. «Ουσιαστικά, η Ελλάδα θα πάψει να είναι απλώς χώρα διέλευσης ενεργειακών πόρων και θα έχει ρόλο παραγωγού και εξαγωγέα», διαμηνύουν. Προϋπόθεση είναι πάντως οι διαδικασίες να προχωρήσουν γρήγορα, κάτι που δεν είναι αυτονόητο στη χώρα μας. Υπενθυμίζεται ότι η Exxon Mobil έχει τα δικά της οικόπεδα από το 2019 και δεν έχει προχωρήσει ακόμα σε ερευνητική γεώτρηση.

Νέος κόμβος στην Ελευσίνα

Οι συζητήσεις με τον υπουργό Εσωτερικών των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκμαν για τη δημιουργία λιμενικής εγκατάστασης και την αναβάθμιση των ναυπηγείων της περιοχής

Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκμαν στην Ελλάδα έστειλε πολυεπίπεδα μηνύματα για τα στρατηγικά, ενεργειακά, ναυπηγικά και αμυντικά βήματα των ΗΠΑ. Ουσιαστικά, ο «τσάρος» της ενέργειας της κυβέρνησης Τραμπ ήρθε στην Ελλάδα για να διαμηνύσει ότι σκοπεύει να τη μετατρέψει αφενός σε ενεργειακό-εξαγωγικό κόμβο και αφετέρου σε κέντρο ναυπήγησης πλοίων – εμπορικών και αμυντικών. Ειδικότερα για τα Ναυπηγεία Ελευσίνας, σχεδιάζεται να αναλάβουν ναυπηγήσεις πολλαπλών πλοίων για να καλύψουν τις ανάγκες όχι μόνο των χωρών της ανατολικής Ευρώπης αλλά και της βορείου Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Το «sky is the limit» είναι ουσιαστικά το μήνυμα που εκπέμπει η αμερικανική κυβέρνηση, με τον ίδιο τον Μπέργκμαν να επισημαίνει, κατά την παρουσία του στην Ελλάδα, ότι οι ΗΠΑ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο είχαν την πρωτοκαθεδρία στη ναυπήγηση πλοίων παγκοσμίως, κάτι που έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια, καθώς πλέον δεν βρίσκονται στις κορυφαίες 15 χώρες του κόσμου. Η Κίνα έχει αυτή τη στιγμή τα ηνία, με την κυβέρνηση Τραμπ να έχει λάβει την κεντρική απόφαση αυτό να αλλάξει.

Σχέδιο

Σε ό,τι αφορά την Ευρώπη και την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, το σχέδιο των Αμερικανών είναι η Ελευσίνα να γίνει το κέντρο ναυπήγησης πλοίων, τόσο εμπορικών όσο και πολεμικών, ώστε να καλύπτει τις ανάγκες όλης της γεωγραφικής περιοχής και όχι μόνο της Ελλάδας. Αυτό το σχέδιο έρχεται ουσιαστικά να ενισχύσει την πρόθεση της ελληνικής κυβέρνησης για σημαντική βιομηχανική και ναυπηγική ανάπτυξη, με τα συμφέροντα των ΗΠΑ να συμπίπτουν απόλυτα. «Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό ζήτημα για το παγκόσμιο εμπόριο. Δεν θέλουμε τα κινεζικά ναυπηγεία να γίνουν τα ηγετικά ναυπηγεία και όλη η ναυπηγική βιομηχανία να μεταφερθεί στην Ανατολή», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.

Τέσσερις τομείς

Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, το σχέδιο των ΗΠΑ για τα Ναυπηγεία Ελευσίνας περιλαμβάνει ακόμη μεγαλύτερες επενδύσεις. Υπενθυμίζεται ότι ήδη ο κρατικός χρηματοδοτικός οργανισμός των ΗΠΑ (DFC) έχει εγκρίνει 125 εκατ. για επενδύσεις μέσω νόμου με διακομματική υπερψήφιση. Να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά που εγκρίνεται η εκταμίευση χρημάτων για αμερικανική εταιρεία εκτός επικράτειας. Ο προγραμματισμός επικεντρώνεται σε τέσσερις τομείς:

• Στη ναυπήγηση εμπορικών πλοίων.
• Στη ναυπήγηση πολεμικών πλοίων.
• Στην ενέργεια, κυρίως μέσω πλωτών μονάδων παραγωγής.
• Στη δημιουργία λιμένος και αποθηκών (logistics).

Το τέταρτο σκέλος του σχεδίου, η κατασκευή λιμενικών εγκαταστάσεων, είναι εξαιρετικά σημαντικό, καθώς δείχνει και τον όγκο εργασιών που θα έχουν τα Ναυπηγεία Ελευσίνας. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι μέσω των νέων λιμενικών εγκαταστάσεων θα εισάγονται τα μεταλλεύματα και οι εξοπλισμοί που θα απαιτούνται για τη ναυπήγηση των νέων πλοίων. Οσον αφορά το αμυντικό κομμάτι, είναι ξεκάθαρη η κατεύθυνση για εμπλοκή των Ναυπηγείων Ελευσίνας στην κατασκευή των φρεγατών Constellation, που αποτελούν απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να αποκτηθούν. Ο Ντ. Μπέργκμαν, εκτός από την περιοδεία που έκανε πεζός στα ναυπηγεία με τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο και τον υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλη Κικίλια, επιβιβάστηκε μαζί με τον πρόεδρο της ΟΝΕΧ Πάνο Ξενοκώστα στο ίδιο αυτοκίνητο. Το τι είπαν οι δύο άνδρες τόσο μέσα στο βαν όσο και στην κατ’ ιδίαν συνάντησή τους αποτελεί επτασφράγιστο μυστικό. Ωστόσο, είναι γεγονός ότι ο ισχυρός άνδρας των ναυπηγείων έλαβε πρόσκληση να επισκεφθεί τις ΗΠΑ από τον ίδιο τον Αμερικανό υπουργό. Σε κάθε περίπτωση, ακούστηκε δυνατά ότι ο αμερικανικός γίγαντας ξύπνησε και επενδύει σοβαρά στην Ελλάδα.

Νέοι σταθμοί φυσικού αερίου

Η παρουσία του Μπέργκμαν στην Αθήνα έφερε όχι μόνο νέα δεδομένα αλλά και στρατηγική ανατροπή ισορροπιών, με όσα δήλωσε. Κατ’ αρχάς, σε ό,τι αφορά το ρωσικό αέριο, η Ελλάδα γίνεται από εισαγωγός, εξαγωγός χώρα. Αυξάνει τη δυναμική της με τη δημιουργία νέων σταθμών αποθήκευσης υγροποιημένου φυσικού αερίου σε Αλεξανδρούπολη, Κομοτηνή, Ρεβυθούσα και εξετάζεται επιπλέον ένας σταθμός στον Βόλο, πακέτο με την παλιά βάση της Αεροπορίας Στρατού στο Στεφανοβίκειο, ενώ ο αγωγός Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη γίνεται Αλεξανδρούπολη – Μπουργκάς – Κοστάντζα έως τη βορειοανατολική Ευρώπη. Η επίσκεψή του έγινε σε ένα χρονικό σημείο κατά το οποίο επιβεβαιώθηκε ότι ο αμερικανικός κολοσσός Chevron αναλαμβάνει ρόλο, σε συνεργασία με τη HelleniQ Energy, σε Αιγαίο και Μεσόγειο. Χωρίς να αναφερθεί στις συναντήσεις των τριών υπουργών η λέξη «Τουρκία», κατέστη σαφές ότι στόχος της αμερικανικής πολιτικής είναι να αναβαθμίσει τον ρόλο της Ελλάδας, ενισχύοντας τις θέσεις της σε ό,τι αφορά την ΑΟΖ στη Μεσόγειο. Η παρουσία της Chevron στα οικόπεδα νοτίως της Κρήτης και ειδικά στο «block 2» καταργεί επί του πεδίου το ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο και ταυτόχρονα αποδίδει πλήρη ΑΟΖ έναντι της Λιβύης. Η εταιρεία δεν θα προέβαινε σε αυτή την κίνηση αν δεν είχε την πλήρη κάλυψη της κυβέρνησης και κυρίως αν δεν ήταν νομικά κατοχυρωμένη. Να σημειωθεί ότι η πολιτική που αφορά τους υδρογονάνθρακες αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για την Ουάσιγκτον. «Είναι εξαιρετική εξέλιξη. Θα χρειαστούμε περισσότερη ενέργεια στο μέλλον. Αν δεν διασφαλίσουμε χαμηλές τιμές, θα μείνουμε πίσω. Υπάρχει στρατηγικό όφελος και στο πλαίσιο της συνεργασίας 3+1», ανέφερε σχετικά ο Μπέργκμαν. Το «3+1» περιλαμβάνει το τόξο Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, με τις ΗΠΑ ως επισπεύδουσα χώρα. Και σε αυτόν τον συνασπισμό η Ουάσιγκτον επενδύει πλέον σε στρατηγικό, ενεργειακό και αμυντικό επίπεδο.