Το πλεόνασμα και το δεύτερο πακέτο ελαφρύνσεων της ΔΕΘ

Το ύψος της υπεραπόδοσης της οικονομίας για το 2024 υποχρεώνει εκ των πραγμάτων την κυβέρνηση και το οικονομικό επιτελείο να μοιράσουν σε δύο δόσεις τις ελαφρύνσεις που είχαν σχεδιάσει αρχικά να ανακοινώσουν στη φετινή ΔΕΘ. 

Το πρωτογενές πλεόνασμα του 2024, το οποίο έφτασε στο 4,8% του ΑΕΠ (11,4 δισ. ευρώ) ήταν τελικά σχεδόν 5 δισ. ευρώ υψηλότερο από τον επίσημο στόχο για πρωτογενές πλεόνασμα 2,5% του ΑΕΠ (6,3 δισ. ευρώ) αλλά και τον ανεπίσημο στόχο για πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ. Η υπέρβαση ήρθε από την πλήρη εφαρμογή των μέτρων για τη φοροδιαφυγή τον περασμένο Μάιο, με κορυφαίο μέτρο τη σύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές και την τεκμαρτή φορολόγηση των μη μισθωτών. Τα μέτρα αυτά έφεραν σε 8 μήνες πρόσθετα φορολογικά έσοδα ύψους 2,66 δισ. ευρώ. 

Σύμφωνα με στελέχη του οικονομικού επιτελείου, ο "λογαριασμός" του πλεονάσματος μεγάλωσε από αύξηση τακτικών φόρων ύψους 1,87 δισ. ευρώ πάνω από την προβλέψεις του προϋπολογισμού. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον αρμόδιο υφυπουργό, Θάνο Πετραλιά, μόνο από πρόσθετες ασφαλιστικές εισφορές το Δημόσιο είχε πρόσθετα έσοδα ύψους 862 εκατ. ευρώ, από πρόσθετους άμεσους φόρους, 520 εκατ. ευρώ και από πρόσθετους έμμεσους φόρους (κυρίως ΦΠΑ) 490 εκατ. ευρώ. 

Η εξέλιξη αυτή έβαλε σε εφαρμογή το σχέδιο της επιστροφής του ενός από τα 12 ενοίκια που πληρώνουν σήμερα 980.000 νοικοκυριά, της "μονιμοποίησης" του επιδόματος των 250 ευρώ για 1,44 εκατομμύρια χαμηλοσυνταξιούχους ανασφάλιστους υπερήλικες και δικαιούχους επιδομάτων του ΟΠΕΚΑ και του ΕΦΚΑ. Επίσης, έφερε και την αύξηση στο διηνεκές του "εθνικού" σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων κατά 500 εκατ. ευρώ. 

Με βάση τα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα έφτασαν τα 4,5 δισ. ευρώ για το 2024. Από αυτά στα τρία μέτρα που ανακοινώθηκαν χθες μοιράστηκαν τα 1,1 δισ. ευρώ. Συνεπώς μένουν ακόμη 3,1-3,2 δισ. ευρώ από την υπεραπόδοση της οικονομίας το 2024. Σε αυτά θα προστεθεί τον Ιούνιο, μια πρόβλεψη για τα πρόσθετα έσοδα που θα έχουμε φέτος από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, ώστε να οριστικοποιηθεί ο δημοσιονομικός χώρος για τα μέτρα της ΔΕΘ. 

Τα μέτρα της ΔΕΘ 

Μετά τα τρία μέτρα που ανακοινώθηκαν την Τρίτη, η οροφή αύξησης των δαπανών μετακινήθηκε κατά 0,3% προς τα πάνω (από 3,7% στο 4% με προοπτική η υπέρβαση να εξομαλυνθεί στα χρόνια μέχρι και το 2028). Συνεπώς, δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για νέα, μεγάλη αύξηση των πρωτογενών δαπανών. 

Συνεπώς το πακέτο της ΔΕΘ θα έχει ως κορμό φορολογικές ελαφρύνσεις, δηλαδή "φορολογικές δαπάνες", οι οποίες δεν επηρεάζουν την οροφή των δαπανών. Στην κατεύθυνση αυτή, η ατζέντα του ΥΠΕΘΟ περιλαμβάνει: 

1. Την αλλαγή της φορολογικής κλίμακας ώστε να ελαφρυνθούν τα εισοδήματα από 20.001 ευρώ μέχρι και τα 40.000 ευρώ, όπου εκτιμάται ότι οριοθετείται εισοδηματικά η λεγόμενη μεσαία τάξη.

2. Τη μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης κατά 30% ώστε να πάψουν να είναι παγίδες βαριάς φορολόγησης για πολλές χιλιάδες φορολογούμενους.

3. Τη συνέχιση της μείωσης της φορολογίας της εργασίας, η οποία μαζί με τη μείωση κατά 1% για φέτος έχει φτάσει το 5,4% από το 2019. 

4. Τη μείωση της αυτοτελούς φορολόγησης ενοικίων, η οποία ξεκινά σήμερα από το 15% για εισόδημα από ενοίκια ως 12.000 ευρώ και φτάνει το 45% για εισοδήματα από ενοίκια πάνω από τα 35.000 ευρώ.

5. Την περαιτέρω μείωση του ΕΝΦΙΑ, με έμφαση και αυτή την φορά στις μικρές ιδιοκτησίες. 

6. Την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις και τα υποκαταστήματά τους ώστε να καταργηθεί οριστικά ο συγκεκριμένος φόρος που έλκει την καταγωγή του από τα χρόνια των μνημονίων. 

7. Τη μείωση της φορολογίας στα ασφαλιστήρια συμβόλαια ώστε να αυξηθεί το μερίδιο που κατέχει σήμερα η ιδιωτική ασφάλιση.