Το θετικό και το αρνητικό σενάριο για τον πληθωρισμό

H εκτόξευση του "εθνικού" πληθωρισμού κατά 7,5% στο 6,2% τον Ιανουάριο από -1,3% τον ίδιο μήνα του 2021, είναι εντυπωσιακή μετά από σχεδόν μια δεκαετία αρνητικού πληθωρισμού που πέρασε η Ελλάδα, αν και κανείς δεν μπορεί να βεβαιώσει ότι έχουμε δεί την κορυφή της ανόδου.

Η ΕΚΤ, μέσα στον επόμενο μήνα, θα αναθεωρήσει για πολλοστή φορά την εκτίμηση της για το πληθωρισμό του 2022, συνεκτιμώντας τα νέα δεδομένα που θα παρουσιάσει η Eurostat στις 25 του μήνα για τον πληθωρισμό του Φεβρουαρίου, αλλά και τα δεδομένα που συλλέγουν οι αναλυτές της.

Το οικονομικό επιτελείο, υιοθετεί την γενική πρόβλεψη της ΕΚΤ ότι η τιμές συνεχίσουν να αυξάνουν με επιβραδυνόμενους όμως ρυθμούς ως τα μέσα του χρόνου και στην συνέχεια θα αρχίσουν να υποχωρούν. Μετά από το Ιούνιο, λόγω του "φαινόμενου βάσης", του γεγονότος δηλαδή, ότι οι τιμές προϊόντων και υπηρεσιών από το καλοκαίρι, θα συγκρίνονται με την υψηλές τιμές που είχαμε από τα μέσα του 2021, σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη και - με κάποια καθυστέρηση και τ ην Ελλάδα. Έτσι η αύξηση των τιμών θα καταγράφεται από μικρότερη έως μηδενική.

Σε αυτήν την λογική βασίζονται και οι προβλέψεις της Κομισιόν για την Ελλάδα. Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή, δηλαδή ο δείκτης πληθωρισμού που συγκρίνει την Ελλάδα με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αναθεωρήθηκε από το 1% που προέβλεπε η Επιτροπή στο τέλος του 2021 στο 3%, με προοπτική για το 2023 είναι να μειωθεί ξανά κοντά στο 1- 1,3% το 2023. 

Η αισιόδοξη αυτή πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ελλάδα βασίζεται ότι το πρόβλημα του υψηλού πληθωρισμού βασίζεται κυρίως στην ανισορροπία προσφοράς-ζήτησης η οποία επικράτησε μετά την άρση των περιορισμών λόγω κορονοϊού και το άνοιγμα των οικονομιών. Μόλις η προσφορά και η ζήτηση σταθεροποιηθούν, θα αρχίσουν να σταθεροποιούνται και οι τιμές, για να αρχίσουν αμέσως μετά να μειώνονται.

Οι μεγάλες αβεβαιότητες στην πρόβλεψη αυτή για την Ευρώπη και την Ελλάδα είναι η πορεία των τιμών των ενεργειακών προϊόντων που οδηγούν την κούρσα των ανατιμήσεων, τα προβλήματα παραγωγής και μεταφοράς των εμπορευμάτων, αλλά και οι τιμές των πρώτων υλών. 

Το αρνητικό σενάριο

Το αρνητικό σενάριο για την πορεία του πληθωρισμού "βλέπει" τα διαρθρωτικά προβλήματα στην προσφορά των ενεργειακών και των υπολοίπων αγαθών και υπηρεσιών, να χρειάζονται περισσότερο χρόνο να λυθούν, συντηρώντας τον υψηλό πληθωρισμό τουλάχιστον έως το 2023.

Από το Υπουργείο Οικονομικών απαντούν αόριστα ότι εξετάζουν πολλαπλά σενάρια, χωρίς να προσδίδουν όμως χαρακτηριστικά στο αρνητικό σενάριο. Εκτός Ελλάδας, όμως, τα προβλήματα που μπορούν να συντηρήσουν τον υψηλό πληθωρισμό εντοπίζονται σε δυο πεδία.

Στα προϊόντα ενέργειας, οι ειδικοί της αγοράς που εμπορεύονται τα προθεσμιακά συμβόλαια για φυσικό αέριο, πετρέλαιο και ηλεκτρικό ρεύμα έχουν σηκώσει τα χέρια. Όλοι παραδέχονται πάντως, ότι οι τιμές λόγω της αναιμικής ανάπτυξης της Ευρώπης ειδικά στο φυσικό αέριο, ήταν πολύ χαμηλές για πολύ καιρό. Επίσης, η κρίση στις σχέσεις Ουκρανίας - Ρωσίας είναι ακόμη ένας παράγοντας ο οποίος θα συντηρήσει τις υψηλές τιμές των ορυκτών καυσίμων το επόμενο διάστημα.

Στην εφοδιαστική αλυσίδα, κείμενο εργασίας του ΔΝΤ το οποίο δημοσιεύεται σήμερα τονίζει ότι, από τα προβλήματα που συντηρούν ένα μέρος των ανατιμήσεων, μόνο 40% μπορούν να λυθούν βραχυπρόθεσμα. Τονίζεται ότι η έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού και το κενό παραγωγής που δημιούργησε το κλείσιμο συγκεκριμένων μονάδων, αλλά και τα απαρχαιωμένα μοντέλα διαχείρισης της αποθήκευσης και μεταφορά αγαθών (logistics), θα χρειαστεί καιρός για να λυθούν.

Οι δύο αυτές απόψεις συγκλίνουν στο ότι σίγουρα ο πληθωρισμός θα δείξει σημάδια υποχώρησης μέσα στο 2022, ωστόσο η πραγματική υποχώρηση των τιμών στα επίπεδα προ της πανδημίας θα χρειαστεί να περιμένει ως το τέλος του 2023 - και ίσως λίγο περισσότερο.