Κλιματική αλλαγή: Πώς οι θερμότεροι ωκεανοί μικραίνουν τα ψάρια

Τα ψάρια παγκοσμίως εμφανίζουν ολοένα και μικρότερο μέγεθος ως αντίδραση στην άνοδο της θερμοκρασίας των ωκεανών, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science. Παρότι η εξελικτική αυτή προσαρμογή ενισχύει τις πιθανότητες επιβίωσής τους, ενδέχεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις για τη βιωσιμότητα της παγκόσμιας αλιείας.

Η έρευνα, υπό την καθοδήγηση επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο Monash στην Αυστραλία, ανέλυσε εξελικτικά μοτίβα σε περίπου 3.000 είδη ψαριών. Οι ειδικοί προχώρησαν σε προβλέψεις για 43 από τα σημαντικότερα αλιευτικά αποθέματα, διαπιστώνοντας ότι η άνοδος της θερμοκρασίας οδηγεί σε ταχύτερη ανάπτυξη και πρόωρη ωρίμανση των ψαριών, γεγονός που συνεπάγεται μικρότερο μέγεθος σώματος και περιορισμένα αλιεύματα.

«Η εξέλιξη αυτή ωφελεί τα ψάρια, αλλά ζημιώνει την αλιεία», ανέφερε ο Craig White, επικεφαλής της Σχολής Βιολογικών Επιστημών του Monash. «Μειώνει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη φυσική κατάσταση των ψαριών, αλλά εντείνει την πίεση στα βιώσιμα αλιεύματα». Προηγούμενες εκτιμήσεις προέβλεπαν μείωση των αλιευμάτων κατά 14% σε σενάριο αύξησης της θερμοκρασίας κατά 2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ωστόσο, όταν ενσωματώθηκαν οι εξελικτικές προσαρμογές, η εκτιμώμενη μείωση αυξήθηκε στο 22%. Μάλιστα, μόνο η εξελικτική προσαρμογή μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες έως και 50% μεγαλύτερες συγκριτικά με ένα σενάριο χωρίς προσαρμογή.

Στην περίπτωση του μπακαλιάρου της Αλάσκας, βασικού είδους για τη Βόρεια Αμερική, οι προβλέψεις κάνουν λόγο για ετήσια απώλεια μισού εκατομμυρίου μετρικών τόνων. «Αυτό μεταφράζεται σε περισσότερα από 1,1 δισεκατομμύρια γεύματα υψηλής πρωτεΐνης που χάνονται κάθε χρόνο», σημείωσε ο David Reznick, καθηγητής εξελικτικής οικολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Riverside, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα.

Η μελέτη, σε συνεργασία με τον Jan Kozłowski από το Πανεπιστήμιο Jagiellonian στην Πολωνία, αξιοποίησε ένα νέο μοντέλο «ιστορίας ζωής», το οποίο επιβεβαιώθηκε με πραγματικά δεδομένα. Παρατηρήσεις δεκαετιών για είδη όπως ο ατλαντικός σολομός και ο μπακαλιάρος της Βαλτικής επιβεβαιώνουν τη μείωση τόσο του μεγέθους όσο και της ηλικίας ωρίμανσης.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην αλιεία. Η μείωση του μεγέθους των ψαριών μεταβάλλει τη δομή της τροφικής αλυσίδας. «Στους ωκεανούς, το ποιος τρώει ποιον εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το μέγεθος: τα μεγαλύτερα είδη καταναλώνουν τα μικρότερα», εξήγησε ο Joseph Travis, βιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα. Προειδοποίησε μάλιστα ότι τα οικοσυστήματα ενδέχεται να φτάσουν σε μη αναστρέψιμα σημεία καμπής.

Τα οικοσυστήματα γλυκού νερού, που αναμένεται να θερμανθούν ταχύτερα από τους ωκεανούς, θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτα, καθώς προβλέπεται να παρουσιάσουν τις μεγαλύτερες μειώσεις μεγέθους. Οι επιστήμονες υπογράμμισαν ότι ο περιορισμός της υπερθέρμανσης στους 1,5 βαθμούς Κελσίου θα μπορούσε να διατηρήσει περίπου 18 εκατομμύρια μετρικούς τόνους αλιευμάτων ετησίως. «Κάθε επιπλέον βαθμός θέρμανσης μειώνει την παραγωγή αλιείας», τόνισε ο White.