Νήσος Χρυσή: Εισήγηση στην Αποκεντρωμένη να μην επιτραπεί η ανεξέλεγκτη αποβίβαση τουριστών

Το ζήτημα της προστασίας της νήσου Χρυσής κατά την τουριστική περίοδο τέθηκε ξανά επί τάπητος στην  ένατη κατά σειρά συνεδρίαση της Επιτροπής Εφαρμογής και Παρακολούθησης του Σχεδίου Δράσης για τη νήσο, η οποία συνεδρίασε εκτάκτως με πλήρη απαρτία στις 7 Φεβρουαρίου 2023 στην Αίθουσα Συνεδριάσεων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης. 

Να θυμίσουμε εδώ πως για το θεμα υπάρχει ανοιχτή κόντρα μεταξύ Αποκεντρωμένης και των φορέων της Ιεράπετρας που τονίζουν πως οι περιορισμοί που μπαίνουν πλήττουν τον τουρισμό στην περιοχή.

Αντικείμενο της συνεδρίασης ήταν η επανεξέταση από την Επιτροπή των ζητημάτων των σχετικών με τη λειτουργία και επισκεψιμότητα της προστατευόμενης νήσου Χρυσή προκειμένου να εισηγηθεί στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης όπως προβλέπεται στο άρθρο 9, §3 της ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/79116/2511 (ΦΕΚ 617/τΔ΄/17.09.2021), συνεκτιμώντας τα δεδομένα και την πρόοδο στα θέματα επάρκειας φύλαξης και ελέγχου επισκεψιμότητας.

Στη συνεδρίαση είχαν προσκληθεί και συμμετείχαν οι επικεφαλής της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου και της Δ/νσης Δασών Λασιθίου καθώς και δύο συνεργάτες της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Ανατολικής Κρήτης του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α οι οποίοι αναφέρθηκαν στις διαπιστώσεις τους για τα θετικά αποτελέσματα της μειωμένης επισκεψιμότητας στο φυσικό περιβάλλον του νησιού και εξέφρασαν τις απόψεις τους σχετικά με τη νέα τουριστική περίοδο έτους 2023.  Εξέλιξη με θετικό πρόσημο αποτέλεσε για την Επιτροπή η γνωστοποίηση από την Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου περί της φετινής εισήγησης της Υπηρεσίας της στο Υπουργείο Πολιτισμού για παράταση της απαγόρευσης μίσθωσης των παραλιών της νήσου Χρυσή για άλλα δύο χρόνια για τους σκοπούς της ολοκλήρωσης των αρχαιολογικών ανασκαφών, καθώς τα ως άνω αποτέλεσαν και πρόταση της Επιτροπής προς τη κεντρική διοίκηση του ΥΠΕΝ στο πλαίσιο υποβολής της Συνοπτικής Αναφοράς Πεπραγμένων του πρώτου έτους υλοποίησης του Σχεδίου Δράσης.

Στη συνεδρίαση συμμετείχε, μετά από πρόσκληση, και ο Ανάδοχος της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης στον οποίο έχει ανατεθεί η εκπόνηση των μελετών του Σχεδίου Φύλαξης & Εποπτείας και της Φέρουσας Ικανότητας & Διαχείρισης Επισκεπτών της νήσου Χρυσή ο οποίος παρουσίασε συνοπτικά το μέχρι τώρα εκπονηθέν έργο του το οποίο θα αποτελέσει και το πρώτο Παραδοτέο των ως άνω μελετών.

Κατά την αναλυτική συζήτηση μεταξύ των μελών της Επιτροπής διαπιστώθηκε ότι δεδομένων των συνθηκών, ακόμα και με την έγκαιρη παραλαβή (Φεβρουάριος 2023) των μελετών Φύλαξης & Εποπτείας και Φέρουσας Ικανότητας & Διαχείρισης Επισκεπτών, η εφαρμογή τους θα είναι μάλλον απίθανο έως αδύνατο να υλοποιηθεί μέσα στην προσεχή περίοδο (1η Μαΐου έως 31η Οκτωβρίου). Επιπλέον διαπιστώθηκαν τα εξής:

-  Κατά το έτος 2022 δεν συνέβη καμία βελτίωση στο καθεστώς φύλαξης. Οι ενέργειες του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. για πρόσληψη εποπτών απέβησαν άγονες ενώ οι δεσμεύσεις του ΥΠΕΝ για διάθεση δύο δασοφυλάκων της Δ/νσης Δασών Λασιθίου δεν ευόδωσαν.
 - Οι ισχύουσες συνθήκες (δυσκολία πρόσβασης, έλλειψη υποδομών εποπτείας) δεν έχουν μεταβληθεί και οι αρμόδιες υπηρεσίες είναι αδύνατον να ασκήσουν αποτελεσματική φύλαξη και ικανό έλεγχο στον αριθμό των επισκεπτών που αποβιβάζονται από τα τουριστικά πλοία.
 - Κατά το πρώτο έτος υλοποίησης του Σχεδίου Δράσης δεν κατέστη εφικτή η εκκίνηση των μέτρων που αφορούν σε στοιχειώδεις υποδομές διαμονής φυλάκων, εξυπηρέτησης επισκεπτών παροχής πρώτων βοηθειών σε περίπτωση που προκύψει ανάγκη.
 - Τα δραστικά μέτρα που ελήφθησαν κατά το έτος 2022, όπως η απόφαση της Συντονίστριας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης για τον περιορισμό της επισκεψιμότητας κατά τη τουριστική περίοδο, αλλά και οι εργασίες αποκατάστασης του υποβαθμισμένου φυσικού περιβάλλοντος και τοπίου της νήσου Χρυσή που χρηματοδοτήθηκαν και εκτελέστηκαν από τον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., αποδείχτηκαν ωφέλιμα στην προσπάθεια επίτευξης του απώτερου σκοπού της ΚΥΑ που είναι η αποτελεσματική προστασία και διαχείριση των σημαντικών τύπων οικοτόπων και πληθυσμών ειδών χλωρίδας και πανίδας της Νήσου Χρυσή.

Η εισήγηση στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση

Δεδομένων των βασικών αυτών διαπιστώσεων η Επιτροπή αποφάσισε να εισηγηθεί  τα παρακάτω στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, για τη λήψη της προβλεπόμενης σχετικής απόφασης:

 - Δεν πρέπει να επιτραπεί η “μαζική” και ανεξέλεγκτη αποβίβαση τουριστών στο νησί, η οποία είναι αποδεδειγμένα επισφαλής και επιζήμια διαχρονικά και, δεν συνάδει με τα χαρακτηριστικά και τις αξίες του προστατευόμενου τοπίου.
 - Τα ιδιωτικά ή επαγγελματικά [επιβατηγά τουριστικά πλοία (ημερόπλοια), επιβατηγά τουριστικά ολικής ναύλωσης]  πλοία αναψυχής και τα μικρά σκάφη (ιδιωτικά ή επαγγελματικά) επιτρέπεται να κάνουν μόνο τον περίπλου του νησιού καθώς  και στάσεις κοντά στις παραλίες, για να κάνουν μπάνιο οι επιβάτες. Οι λουόμενοι μπορούν να κάνουν χρήση των παραλιών, χωρίς όμως να επιτρέπεται η πρόσβαση στα ενδότερα του νησιού, ούτε να κάνουν χρήση της σκιάς των θαλασσόκεδρων εντός του επαπειλούμενου οικοτόπου, τηρώντας όλους τους όρους και περιορισμούς που ορίζει η Κ.Υ.Α. για την προστασία, διατήρηση και διαχείριση της φύσης, καθώς και της χερσαίας και θαλάσσιας περιοχής, και ο ισχύων Κανονισμός που διέπει το νησί ως Καταφύγιο Άγριας Ζωής.
 -  Οι επιτρεπόμενοι λοιποί επισκέπτες στο νησί θα πρέπει είτε να διατηρούν νόμιμο δικαίωμα (εμπράγματα δικαιώματα) ή να διαθέτουν σχετική άδεια από τις αρμόδιες υπηρεσίες ή αρχές.
 - Τα παραπάνω προτείνεται να ισχύουν μέχρι και τον Ιανουάριο του 2024, οπότε και θα επανεξεταστούν από την Επιτροπή συνεκτιμώντας τα δεδομένα και την πρόοδο στα θέματα επάρκειας φύλαξης και ελέγχου επισκεψιμότητας.

Η απόφαση λήφθηκε με απόλυτη πλειοψηφία των μελών της Επιτροπής που συμμετείχαν στην συνεδρίαση με τους εκπροσώπους του Δήμου Ιεράπετρας και του Σωματείου Καταστηματαρχών Καφε-Εστίασης Ιεράπετρας να ψηφίζουν αρνητικά.

Αναλυτικότερα, το σκεπτικό, η τεκμηρίωση και η απόφαση θα αναρτηθούν στην ιστοσελίδα της Επιτροπής.

Οι συμμετέχοντες

Στην 9η συνεδρίαση συμμετείχαν:

•     Ο κ. Καλούστ Παραγκαμιάν (Συντονιστής της Επιτροπής, Βιολόγος, Δ/ντής Ινστιτούτου Σπηλαιολογικών Ερευνών Ελλάδας),
•     Η κα Χαρίκλεια Καργιολάκη (Αναπληρωματικό μέλος, ασκούσα καθήκοντα Συντονίστριας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης),
•     Ο κ. Ιωάννης Γουλιδάκης (Τακτικό μέλος, Περιφερειακός Σύμβουλος Π.Ε. Λασιθίου),
•     Η κα Μαρία Σκυβάλου-Ρουμελιωτάκη (Τακτικό μέλος, Αντιδήμαρχος Καθαριότητας και Περιβάλλοντος Δήμου Ιεράπετρας),
•     Ο κ. Εμμανουήλ Μιχελαράκης (Τακτικό μέλος, Πρόεδρος Σωματείου Καταστηματαρχών Καφέ Εστίασης Ιεράπετρας),
•     Ο κ. Παύλος Δασκαλάκης (Τακτικό μέλος, εκπρόσωπος της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας Ιεράπετρας (ΑΜΚΕ) “ΚΟΚΚΙΝΕΛΛΑ”),
•     Ο κ. Μιχάλης Προμπονάς (Τακτικό μέλος, εκπρόσωπος του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης – Πανεπιστημίου Κρήτης),
•     Η κα Ευφροσύνη Αργυροπούλου, Γραμματέας της Επιτροπής, για την τήρηση των πρακτικών.

Προσκλήθηκαν, τίμησαν την Επιτροπή με την παρουσία τους και συνέβαλαν με την παρουσίαση των απόψεών τους οι:

•     κα Χρυσούλα Σοφιανού (Προϊσταμένη Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου),
•     κ. Εμμανουήλ Κουδουμάς (Αναπληρωτής Προϊστάμενος Δ/νσης Δασών Λασιθίου),
•     κα Ελένη Τιμοθεάτου και κ. Εμμανουήλ Κοτρωνάκης, συνεργάτες ΠΕ Μηχανικοί της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Ανατολικής Κρήτης του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.,
•     κ. Βασίλης Σαμαριτάκης, Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος, Ανάδοχος της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης.

 Η Αναφορά των Πεπραγμένων του πρώτου χρόνου λειτουργίας της Επιτροπής, αναρτήθηκε εδώ.

Για την πλήρη και ελεύθερη πρόσβαση κάθε ενδιαφερομένου στα αποτελέσματα των εργασιών της Επιτροπής για τη νήσο Χρυσή, έχει δημιουργηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης ο ειδικός διαδικτυακός χώρος: “Σχέδιο Δράσης για τη Νήσο Χρυσή”.