Πώς θερμαίνουν τον πλανήτη οι μέγα-πυρκαγιές: Η εφιαλτική πρόβλεψη επιστημόνων

Έναν κόσμο με ακραίες πυρκαγιές, θερμοκρασίες υψηλότερες κατά 4 βαθμούς Κελσίου, περιορισμένη κτηνοτροφία και τρόφιμα που θα παράγονται σε εργαστήρια περιγράφει επιστημονική μελέτη για το πώς θα μπορούσε να είναι η ζωή το 2100.

Oι ερευνητές εκτιμούν ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τόσο τα οικοσυστήματα όσο και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι παράγουν την τροφή τους.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Australian Journal of Botany, εξετάζει πιθανά σενάρια για έναν πλανήτη όπου η μέση θερμοκρασία θα έχει αυξηθεί κατά περίπου 4 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Ήδη, μια σειρά ακραίων καιρικών φαινομένων σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη έχει αρχίσει να επηρεάζει την παραγωγή τροφίμων. Όπως επισημαίνει σχετικό ρεπορτάζ του Independent, οι παρατεταμένοι καύσωνες, οι ξηρασίες και τα επεισόδια ακραίας ζέστης έχουν προκαλέσει απώλειες σε καλλιέργειες και έχουν αυξήσει την πίεση στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Στο ίδιο δημοσίευμα γίνεται αναφορά στις επιπτώσεις του El Niño, το οποίο ενίσχυσε τις υψηλές θερμοκρασίες και συνέβαλε σε ακραίες συνθήκες σε αρκετές χώρες. Παραγωγικές περιοχές βρέθηκαν αντιμέτωπες είτε με έλλειψη νερού είτε με υπερβολική ζέστη, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται φόβοι για μικρότερες σοδειές και νέες αυξήσεις στις τιμές βασικών αγροτικών προϊόντων. Οι πιέσεις αυτές δεν περιορίζονται σε μία μόνο καλλιέργεια, αλλά επηρεάζουν από φρούτα και λαχανικά μέχρι προϊόντα που εξαρτώνται από ιδιαίτερα ευαίσθητες κλιματικές συνθήκες.

Το ανησυχητικό, σύμφωνα με τους ειδικούς που επικαλείται ο Independent, είναι ότι τέτοια επεισόδια δεν εμφανίζονται πλέον ως μεμονωμένες κρίσεις. Καύσωνες, ξηρασίες και ακραίες βροχοπτώσεις εκδηλώνονται ολοένα συχνότερα σε σημαντικές γεωργικές περιοχές ταυτόχρονα, αυξάνοντας τον κίνδυνο διαταραχών στην παγκόσμια παραγωγή και τροφοδοσία. Έτσι, το σενάριο ενός κόσμου που θα αναγκαστεί να αναζητήσει νέους τρόπους παραγωγής τροφίμων δεν αφορά μόνο το μακρινό 2100, αλλά συνδέεται με πιέσεις που είναι ήδη ορατές σήμερα.

Ακραίες συνθήκες πυρκαγιάς

Μία από τις βασικές προειδοποιήσεις των επιστημόνων που συνέθεσαν αυτήν την ανησυχητική πρόεβλεψη, αφορά τη σημαντική αύξηση των καιρικών συνθηκών που ευνοούν την εκδήλωση πυρκαγιών, δηλαδή τον συνδυασμό υψηλών θερμοκρασιών, ξηρασίας και ισχυρών ανέμων.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι πυρκαγιές θα γίνουν συχνότερες και εντονότερες, μεταμορφώνοντας ολόκληρες περιοχές και απειλώντας την επιβίωση φυτικών και ζωικών ειδών.

Ιδιαίτερα ευάλωτα θεωρούνται οικοσυστήματα όπως τα τροπικά δάση, τα οποία χρειάζονται μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς σοβαρές πυρκαγιές προκειμένου να ανακάμψουν.

«Καθώς οι ακραίες συνθήκες πυρκαγιάς θα γίνονται συχνότερες, θα είναι όλο και δυσκολότερο να διατηρηθούν αυτά τα οικοσυστήματα», δήλωσε ο καθηγητής Μαρκ Γουέστομπι, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.

Σύμφωνα με προγενέστερη έκθεση του Περιβαλλοντικού Προγράμματος του ΟΗΕ (UNEP) και του GRID-Arendal, τα ακραία περιστατικά πυρκαγιών ενδέχεται να αυξηθούν παγκοσμίως έως και κατά 14% μέχρι το 2030, κατά 30% έως το 2050 και κατά 50% μέχρι το τέλος του αιώνα.

Η έκθεση ζητεί ριζική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις κατανέμουν τις δαπάνες για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, προτείνοντας να δοθεί πολύ μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη και την προετοιμασία και λιγότερο αποκλειστικά στην καταστολή και τη διαχείριση της κρίσης αφού αυτή εκδηλωθεί.

Κρέας και γάλα χωρίς ζώα

Οι επιστήμονες εκτιμούν επίσης ότι μέχρι το τέλος του αιώνα η παραδοσιακή κτηνοτροφία ενδέχεται να έχει περιοριστεί σημαντικά.

Βοοειδή και πρόβατα θα μπορούσαν σε μεγάλο βαθμό να αντικατασταθούν από κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα που θα παράγονται από ζωικά κύτταρα ή με εργαστηριακές τεχνολογίες.

Μια τέτοια μετάβαση θα περιόριζε την ανάγκη για βοσκοτόπους και ζωοτροφές, μειώνοντας παράλληλα την περιβαλλοντική επιβάρυνση που συνδέεται με την εκτροφή ζώων.

Η συγκεκριμένη τεχνολογία έχει ήδη αρχίσει να περνά στην αγορά. Κοτόπουλο εργαστηρίου έχει εγκριθεί προς πώληση στη Σιγκαπούρη, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Ισραήλ, ενώ εταιρείες παράγουν ήδη πρωτεΐνες γάλακτος χωρίς τη χρήση αγελάδων.

Παράλληλα, αναπτύσσονται εργαστηριακές εκδοχές προϊόντων όπως η σοκολάτα και ο καφές, καθώς οι παραδοσιακές καλλιέργειες βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση από την κλιματική αλλαγή.

Γενετική επεξεργασία για τον έλεγχο επιβλαβών ειδών

Ένα ακόμη πιθανό χαρακτηριστικό του κόσμου του 2100 είναι η ευρεία χρήση γενετικής επεξεργασίας για τον έλεγχο συγκεκριμένων ζωικών ειδών.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τέτοιες τεχνολογίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση πληθυσμών ζώων και εντόμων που προκαλούν σοβαρές ζημιές στα οικοσυστήματα ή μεταδίδουν ασθένειες.

Ήδη αναπτύσσονται γενετικά τροποποιημένα κουνούπια με στόχο τον περιορισμό ειδών που μεταδίδουν τον δάγκειο πυρετό και τον κίτρινο πυρετό.

Ανάλογες μέθοδοι εξετάζονται και για την αντιμετώπιση επεμβατικών ειδών και παρασίτων, όπως ποντίκια, αρουραίοι και ορισμένα είδη φρύνων.

«Σε 70 χρόνια πολλά οικοσυστήματα θα είναι διαφορετικά»

«Σε 70 χρόνια, πολλά οικοσυστήματα θα είναι ουσιαστικά διαφορετικά», αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης.

Όπως επισημαίνουν, η κλιματική αλλαγή αναμένεται να αποτελέσει βασικό μοχλό αυτής της μεταμόρφωσης, μαζί με τις πυρκαγιές, τις ακραίες θερμοκρασίες, τις ξηρασίες, τις πλημμύρες και την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.

Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο αναμένεται να παίξουν και οι νέες τεχνολογίες, από τα τρόφιμα κυτταρικής καλλιέργειας έως τη γενετική παρέμβαση σε φυτικά και ζωικά είδη.

Αν και η μελέτη επικεντρώθηκε στην Αυστραλία, οι ερευνητές σημειώνουν ότι πολλές από τις αλλαγές που περιγράφονται είναι πιθανό να αφορούν συνολικά τον πλανήτη.