Πετρέλαιο: Μην πανικοβάλλεστε, δεν τελειώνουν ακόμη τα παγκόσμια αποθέματα

Ο τελευταίος πανικός στον ενεργειακό κλάδο είναι ότι πρόκειται να πιάσει "πάτο" - το λεγόμενο "tank bottom", να φτάσει δηλαδή το αργό πετρέλαιο στην ελάχιστη ποσότητα που απαιτείται για να συνεχίσει να λειτουργεί ο "μεταφορικός ιμάντας" που συνδέει τα κοιτάσματα με τα διυλιστήρια. Όπως συμβαίνει σε κάθε οικονομικό αφήγημα, το story της επικείμενης πετρελαϊκής κρίσης περιέχει λίγη αλήθεια - και άφθονες ανοησίες.

Είναι αναμφισβήτητο ότι ο κόσμος έχει εξαντλήσει ένα μεγάλο μέρος των αποθεμάτων αργού πετρελαίου του κατά τη διάρκεια των τελευταίων 150 και πλέον ημερών, που χαρακτηρίστηκαν από εναλλαγές μεταξύ πολέμου και ειρήνης. Κατά μέσο όρο, τα παγκόσμια αποθέματα, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών αποθεμάτων και των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου που διατηρούν οι κυβερνήσεις, μειώθηκαν με ρυθμό σχεδόν 3,9 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα από τις αρχές Μαρτίου έως τα τέλη Μαΐου. Πρόκειται για μια τεράστια ποσότητα, που ισοδυναμεί με την ημερήσια ζήτηση της Γερμανίας και της Γαλλίας.

Η μείωση των αποθεμάτων επιβραδύνθηκε τον Ιούνιο, καθώς το Στενό του Ορμούζ άνοιξε ξανά για σύντομο χρονικό διάστημα μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Ωστόσο, η μείωση αυτή επιταχύνθηκε ξανά τον Ιούλιο, όταν η συμφωνία κατέρρευσε, οδηγώντας την Τεχεράνη να κλείσει εκ νέου τη θαλάσσια οδό.  

Συνολικά, ο κόσμος έχει εξαντλήσει 400 εκατομμύρια έως 600 εκατομμύρια βαρέλια από τα αποθέματα πετρελαίου, συμπεριλαμβανομένων των βαρελιών που φυλάσσονται σε δεξαμενόπλοια που λειτουργούν ως πλωτές αποθήκες, σύμφωνα με τους πρόχειρους υπολογισμούς μου. Πρόκειται, και πάλι, για μια τεράστια ποσότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει την ανησυχία του, δικαιολογώντας τη συμφωνία με την Τεχεράνη εν μέρει λόγω της ανάγκης να αποφευχθεί μια κρίση στα αποθέματα πετρελαίου. "Τα αποθέματά μας θα εξαντληθούν σε περίπου τέσσερις εβδομάδες", δήλωσε στις 17 Ιουνίου. "Θα εξαντληθούν πραγματικά και θα έρθει μια στιγμή που δεν θα μπορείτε να το προμηθευτείτε. Και θέλετε να δείτε χάος;".

Εάν επιλέξουμε αποσπασματικά μερικά δεδομένα, είναι εύκολο να ζωγραφίσουμε μια ζοφερή εικόνα. Το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ, για παράδειγμα, βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδό του από το 1983. Τα αποθέματα αργού στο Κάσινγκ, έναν κόμβο αποθήκευσης πετρελαίου στην Οκλαχόμα, βρίσκονται σε χαμηλό 10ετίας. (Η άντληση των αποθεμάτων υπήρξε γεωγραφικά άνιση, με τις ΗΠΑ να επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος, ενώ η Ασία και, σε μικρότερο βαθμό, η Ευρώπη έχουν αντλήσει λιγότερα.)

Εάν ακούσουμε τους "ταύρους" της αγοράς πετρελαίου - την ίδια ομάδα των long-only επενδυτών που κραυγάζει "έρχονται τα 200 δολάρια το βαρέλι!" από τα τέλη Φεβρουαρίου - θα ξεπροβάλλουν από παντού προειδοποιήσεις: Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου βρίσκονται σε ιστορικό χαμηλό, ο πλανήτης κινείται με αναθυμιάσεις, "έπιασε πάτο".

Μην βιάζεστε. Για αρχή, τα παγκόσμια αποθέματα έχουν υποχωρήσει κατά το ήμισυ περίπου από αυτό που πολλοί ανέμεναν στην αρχή της σύγκρουσης. Η ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης αποδείχθηκε πιο χαλαρή από το αναμενόμενο, χάρη στη χρήση παρακαμπτήριων αγωγών γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, τα "μυστικά" δρομολόγια δεξαμενόπλοιων που διασχίζουν τη θαλάσσια οδό σε πολύ μεγαλύτερους αριθμούς από ό,τι υπολογιζόταν, τις μειωμένες εισαγωγές από την Κίνα και την κατακόρυφη αύξηση της παραγωγής στην αμερικανική ήπειρο, από τον Καναδά έως την Αργεντινή.

Το αφήγημα περί "tank bottom" αξιολογεί λανθασμένα δύο κρίσιμους παράγοντες. Πρώτον, προσπερνά τη διακριτική αλλά τεράστια συσσώρευση αποθεμάτων πετρελαίου στην Κίνα κατά την τελευταία δεκαετία, η οποία σήμερα προσφέρει ένα εντυπωσιακό "μαξιλάρι" ασφαλείας. Πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, το Πεκίνο διέθετε περισσότερα από 1,4 δισεκατομμύρια βαρέλια σε στρατηγικά αποθέματα - έκτοτε έχει αντλήσει, ενδεχομένως, περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια. Η Κίνα εξακολουθεί να διαθέτει άφθονα αποθέματα για να διατηρήσει τις εισαγωγές της σε επίπεδα χαμηλότερα από τα προπολεμικά.

Το τι θα πράξει το Πεκίνο στη συνέχεια παραμένει άγνωστο. Οι εισαγωγές πετρελαίου της Κίνας φαίνεται να κατέρρευσαν τον Ιούνιο, όταν υποχώρησαν πάνω από 40% σε σύγκριση με τον προηγούμενο χρόνο, ενώ ανέκαμψαν ελαφρώς τον Ιούλιο, ιδιαίτερα τις τελευταίες 10 ημέρες του μήνα. Παρά την αύξηση αυτή, οι εισαγωγές παραμένουν μειωμένες κατά 30% έως 35% σε σχέση με τα επίπεδα του 2025. Αναμένω ότι η Κίνα θα συνεχίσει να αγοράζει λιγότερο από πέρυσι, χρησιμοποιώντας τα αποθέματά της ως "buffer”.

Επομένως, ναι, τα παγκόσμια αποθέματα εξαιρουμένης της Κίνας είναι χαμηλά, προσεγγίζοντας ενδεχομένως ανησυχητικά επίπεδα. Αλλά το να εξαιρεί κανείς τον μεγαλύτερο εισαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο από τον υπολογισμό των παγκόσμιων αποθεμάτων φαίνεται λάθος. Αν ο πόλεμος με το Ιράν έχει διδάξει κάτι στην αγορά πετρελαίου, είναι το πόσο ευέλικτη μπορεί να γίνει η Κίνα.

Το δεύτερο πρόβλημα με το αφήγημα περί εξάντλησης των αποθεμάτων είναι ότι υπερβάλλει ως προς τη μείωση των στρατηγικών αποθεματικών που διακρατούν τα πλούσια κράτη. Η πτώση δεν προκαλεί έκπληξη: ήταν γνωστή ήδη από τις αρχές Μαρτίου, όταν ανακοινώθηκε η αποδέσμευσή τους. Αν μη τι άλλο, το σοκαριστικό είναι ότι τα αποθέματα δεν είναι ακόμη χαμηλότερα. Παρόλο που τα μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας δήλωσαν ότι θα απελευθερώσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια στην αγορά, μέχρι στιγμής έχουν αποδεσμεύσει μόλις περίπου 290 εκατομμύρια. Στην Ευρώπη, ορισμένες χώρες έχουν αγοράσει μέρος των βαρελιών που αποδέσμευσαν. Σε κάθε περίπτωση, τα πλούσια έθνη διατηρούν ακόμη περίπου ένα δισεκατομμύριο βαρέλια ως αποθεματικό για μελλοντική διοχέτευση, εάν η διαταραχή συνεχιστεί. Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, ειδικότερα, διαθέτουν άφθονα αποθέματα.

Εάν λοιπόν κάνουμε zoom out, το τοπίο είναι πολύ πιο σύνθετο από ό,τι υποδηλώνει η θεωρία περί "tank bottom”. Μειωμένα; Ασφαλώς. Εξαντλημένα; Ούτε καν. Οι "ταύροι" υποτιμούν την ποσότητα πετρελαίου που παραμένει σε εφεδρεία. Εκεί που έχουν δίκιο είναι ότι όσο συνεχίζεται ο πόλεμος με το Ιράν, το μαξιλάρι ασφαλείας λεπταίνει. Αυτό, συμφωνώ, είναι μη βιώσιμο. Η μόνη λύση είναι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, με ή χωρίς συμφωνία με το Ιράν. Το πρώτο μπορεί να είναι δυσβάσταχτο για τον Λευκό Οίκο, αλλά είναι σίγουρα προτιμότερο από το δεύτερο.

Bloomberg