Όχι και τόσο αθώα τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη – Πώς αυξάνουν τον κίνδυνο για την καρδιά

Ένα δημοφιλές γλυκαντικό βρίσκεται, τα τελευταία χρόνια, στο στόχαστρο των ερευνητών, κυρίως για τις πιθανές επιπτώσεις του στην καρδιαγγειακή υγεία. Ο λόγος για την ερυθριτόλη, ένα συστατικό που περιέχεται σε προϊόντα όπως αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη, πρωτεϊνικές μπάρες και άλλα, χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες. Οι σχεδόν μηδενικές θερμίδες της και η ελάχιστη επίδραση στη γλυκόζη του αίματος και την ινσουλίνη την καθιστούν ιδιαίτερα ελκυστική για άτομα που προσπαθούν να ελέγξουν το βάρος τους ή να διαχειριστούν τον διαβήτη.

Οι πιο πρόσφατες μελέτες διερευνούν τι συμβαίνει μετά την είσοδο της ερυθριτόλης στην κυκλοφορία του αίματος. Ορισμένες μελέτες έχουν συνδέσει τα υψηλότερα επίπεδα στο αίμα με καρδιαγγειακά επεισόδια και αυξημένη πήξη του αίματος, ενώ εργαστηριακές έρευνες έχουν υποδείξει πιθανές επιδράσεις στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου. Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η ερυθριτόλη προκαλεί καρδιακές προσβολές ή εγκεφαλικά επεισόδια, ενθαρρύνουν όμως σε πιο προσεκτική εξέταση ενός γλυκαντικού που χρησιμοποιείται ευρέως.

Τι είναι η ερυθριτόλη;

Η γλυκύτητα της ερυθριτόλης φτάνει περίπου στο 80% της ζάχαρης. Το ανθρώπινο σώμα παράγει φυσιολογικά μικρές ποσότητες ερυθριτόλης. Ωστόσο, όπως είπε στο CNN o Stanley Hazen, διευθυντής του Κέντρου Καρδιαγγειακής Διαγνωστικής και Πρόληψης της Κλινικής του Κλίβελαντ, οι συγκεντρώσεις που παρατηρούνται μετά την κατανάλωση προϊόντων που περιέχουν ερυθριτόλη μπορεί να είναι δραματικά υψηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα. Αυτή η διαφορά έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον των ερευνητών.

Πιθανή σύνδεση με καρδιακή προσβολή και εγκεφαλικό επεισόδιο

Μια από τις πρώτες σημαντικές ενδείξεις εμφανίστηκε το 2023, όταν μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine εξέτασε περισσότερους από 4.000 ανθρώπους. Οι συμμετέχοντες με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις ερυθριτόλης αντιμετώπιζαν περίπου διπλάσιο κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου μέσα στα επόμενα 3 χρόνια.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές μελέτησαν τι συμβαίνει αμέσως μετά την κατανάλωση ερυθριτόλης. Μια δόση 30 γραμμαρίων προκάλεσε αύξηση των συγκεντρώσεων στο αίμα κατά περίπου 1.000 φορές, σύμφωνα με τον δρ. Hazen. Τα επίπεδα παρέμειναν πάνω από το φυσιολογικό όριο για τις επόμενες 2-3 ημέρες.

Σε μεταγενέστερη έρευνα με τη συμμετοχή υγιών εθελοντών, ένα ρόφημα εμπλουτισμένο με ερυθριτόλη έκανε επίσης τα αιμοπετάλια πιο αντιδραστικά. Δεδομένου του ότι τα αιμοπετάλια διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στον σχηματισμό θρόμβων, το εύρημα καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικό για την καρδιαγγειακή υγεία.

Τι συμβαίνει στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου;

Πιο πρόσφατα, οι ερευνητές άρχισαν να εξετάζουν αν η ερυθριτόλη μπορεί επίσης να επηρεάσει τα κύτταρα των εγκεφαλικών αιμοφόρων αγγείων.

Σε μια εργαστηριακή μελέτη του 2025, επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Κολοράντο εξέθεσαν για 3 ώρες κύτταρα σε ποσότητα ερυθριτόλης συγκρίσιμη με εκείνη που περιέχεται σ’ ένα τυπικό ρόφημα. Η έρευνα έδειξε ότι τα κύτταρα αντέδρασαν παράγοντας λιγότερο μονοξείδιο του αζώτου, που βοηθά τα αιμοφόρα αγγεία να χαλαρώσουν και να διασταλούν και περισσότερη ενδοθηλίνη-1, μια πρωτεΐνη που προάγει τη στένωση των αγγείων.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι, όταν η πήξη προκλήθηκε πειραματικά, τα κύτταρα απελευθέρωσαν σημαντικά λιγότερη t-PA, μια ένωση που εμπλέκεται στη φυσική διαδικασία διάσπασης των θρόμβων του αίματος. Ο συνδυασμός αυτός προσέλκυσε την προσοχή, καθώς η στένωση των αιμοφόρων αγγείων και η μειωμένη απομάκρυνση των θρόμβων σχετίζονται με το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Ωστόσο, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι το πείραμα διεξήχθη σε κύτταρα εντός εργαστηρίου και όχι σε ανθρώπους.

Τελικά, πρέπει να αποφεύγουμε την ερυθριτόλη;

Τα τρέχοντα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση ενός προϊόντος με ερυθριτόλη θα προκαλέσει καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Το γλυκαντικό εξακολουθεί να διατίθεται και να αναγνωρίζεται γενικά ως ασφαλές για χρήση στα τρόφιμα. Παρ’ όλα αυτά, τα νέα ευρήματα προσθέτουν στοιχεία στην ευρύτερη συζήτηση για τα υποκατάστατα ζάχαρης. Το 2023, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνέστησε να μην βασίζεται κανείς στα γλυκαντικά ως στρατηγική για τον μακροπρόθεσμο έλεγχο του βάρους. Ειδικά άτομα με διαβήτη ή καρδιαγγειακές παθήσεις καλούνται να συζητούν με έναν ειδικό για τα τρόφιμα που καταναλώνουν και να συμβουλεύονται τις ετικέτες των προϊόντων που επιλέγουν.

Προς το παρόν, η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι η ερυθριτόλη προκαλεί καρδιαγγειακές παθήσεις, αλλά αμφισβητεί μια κοινή παραδοχή: Το «χωρίς ζάχαρη» δε σημαίνει απαραίτητα απολύτως ασφαλές.

ygeiamou.gr