Οι επίμονες ξηρασίες διαρκής απειλή για τις καλλιέργειες στην Ευρώπη και την Βόρεια Αφρική

Η Βόρεια Αφρική έχει πληγεί σοβαρά από την ξηρασία τα τελευταία έξι χρόνια, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις αναστροφής του φαινομένου για το φετινό καλοκαίρι. Η Νότια και η Ανατολική Ευρώπη είναι τώρα προετοιμασμένες για παρόμοιες προκλήσεις καθώς έχουν ήδη βιώσει δύο χρόνια επίμονες συνθήκες ξηρασίας. Οι θερμοκρασίες άνω του μέσου όρου και οι καύσωνες σε συνδυασμό με τις χαμηλές βροχοπτώσεις επηρεάζουν την υγρασία του εδάφους και την ανάπτυξη της βλάστησης. Οι εποχιακές προβλέψεις δείχνουν ότι αυτό θα συνεχιστεί, με θερμότερες και ελαφρώς ξηρότερες συνθήκες αυτό το καλοκαίρι, ιδίως στη νότια Ευρώπη.

Συνθήκες ξηρασίας στις αρχές Ιουλίου 2024

Αρκετές χώρες σε όλη την Ευρώπη αντιμετώπισαν κρίσιμες συνθήκες ξηρασίας κατά τη διάρκεια των πρώτων δέκα ημερών του Ιουλίου. Αυτό ακολούθησε τις θερμές και ξηρές συνθήκες του 2022 και του 2023 και άφησε τη νότια και νοτιοανατολική Ευρώπη αντιμέτωπη με κρίσιμες ελλείψεις νερού.

Δορυφορικά δεδομένα δείχνουν τη μέγιστη ένταση (σε °C) των κυμάτων καύσωνα μεταξύ 1ης Μαΐου και 18ης Ιουλίου 2024 στην Ευρώπη, χρησιμοποιώντας ένα συνδυασμό κίτρινου προς μωβ χρώματος για να αντιπροσωπεύει αυξανόμενες τιμές © Ευρωπαϊκή Ένωση, 2024
Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ξηρασίας στο ΚΚΕρ εντοπίζει έντονή ξηρασία για την αγροτική παραγωγή, καθώς φυτά και καλλιέργειες παρουσιάζουν σημάδια άγχους, σε μεγάλες περιοχές της περιοχής της Μεσογείου. Αυτό επηρεάζει ιδιαίτερα την κεντρική και νότια Ιταλία, τη βορειοδυτική Ισπανία, την Ελλάδα και την κεντροδυτική Τουρκία. Οι συνθήκες αυτές επεκτείνονται επίσης στην Ουκρανία, τη Ρουμανία και τη νότια Ρωσία.

Ταυτόχρονα, η κεντρική και η δυτική Ευρώπη αντιμετώπισαν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού συνθήκες πιο υγρές από τον μέσο όρο, με τμήματα της Γαλλίας και της Γερμανίας να αντιμετωπίζουν υπερβολικά υγρές συνθήκες, οι οποίες μπορούν επίσης να βλάψουν τις καλλιέργειες λόγω μούχλας.

Οι επιπτώσεις της ξηρασίας και της ακραίας ζέστης

Στις αρχές Ιουλίου 2024, η Μεσόγειος και μεγάλες περιοχές της Ανατολικής Ευρώπης αντιμετώπισαν ξηρότερες από τις συνήθεις εδαφικές συνθήκες. Ορισμένες περιφέρειες του Μαρόκου, της Αλγερίας και της Τυνησίας αντιμετώπιζαν επίσης παρατεταμένες συνθήκες ξηρασίας με σημαντικές επιπτώσεις στη βλάστηση. Εν τω μεταξύ, οι δυτικές Άλπεις και οι γύρω περιοχές είχαν επίσης αρνητικές επιπτώσεις στη βλάστηση, οι οποίες μπορεί να συνδέονται με συνθήκες υπερβολικής υγρασίας, καθυστερημένη βλάστηση και καθυστερημένη σπορά.

Πληροφορίες από διάφορες πηγές δείχνουν ότι στη Σικελία της Ιταλίας, οι ταμιευτήρες είναι κάτω από τα επίπεδα συναγερμού, με όγκο 45 % χαμηλότερο από το προηγούμενο έτος. Το 25 % των δήμων έχουν εκδώσει κανονισμούς εξοικονόμησης νερού, καθώς η ξηρασία προκάλεσε απώλεια 25 % στη γεωργική παραγωγή — επηρεάζοντας σοβαρά τα εσπεριδοειδή, το σιτάρι και τους αμπελώνες, με οικονομικές ζημίες που εκτιμώνται σε 2,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα ζώα πίνουν λάσπη καθώς οι λίμνες στεγνώνουν και οι κτηνοτρόφοι έχουν αναγκαστεί να σφάξουν ζώα λόγω έλλειψης τροφής και νερού.

Οι σκοτεινές κόκκινες περιοχές υποδεικνύουν περιοχές με δυνητικά πρωτοφανή κύματα καύσωνα το 2024 © Ευρωπαϊκή Ένωση, 2024
Τραγικά, ένας καύσωνας στην Κύπρο προκάλεσε το θάνατο δύο ηλικιωμένων, ενώ η Τουρκία μάχεται με πυρκαγιές καθώς οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν πάνω από τους 40 °C. Σε απάντηση στις επικίνδυνα υψηλές θερμοκρασίες, το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού έκλεισε τον χώρο της Ακρόπολης στην Αθήνα από τις 12.00 έως τις 17.00 στις 17 και 18 Ιουλίου. Ομοίως, η Αλβανία αναδιάταξε τις ώρες εργασίας των δημοσίων υπαλλήλων για να αποφύγει την έκθεση στην ακραία ζέστη.

Πρόβλεψη ξηρασίας για τους επόμενους μήνες

Οι επιπτώσεις αυτές είναι πιθανό να συνεχιστούν με ξηρότερες από τις κανονικές συνθήκες που προβλέπονται μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου 2024 στην Ιβηρική Χερσόνησο, τη νότια Γαλλία, την κεντρική-βόρεια Ιταλία, τη Σλοβενία, την Κροατία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, την ανατολική Ευρώπη, τη νότια Ρωσία και τη βόρεια Αφρική. Εν τω μεταξύ, προβλέπονται συνθήκες κοντά στο μέσο όρο ή ελαφρώς πιο υγρές από τις μέσες συνθήκες για τη Βόρεια Ευρώπη.

Η παρατεταμένη έλλειψη βροχοπτώσεων στο μεγαλύτερο μέρος της νοτιοανατολικής Ευρώπης και της βόρειας Αφρικής, παράλληλα με τις θερμότερες από τις μέσες θερμοκρασίες, μπορεί να επηρεάσει τις ροές των ποταμών και να επηρεάσει τη γεωργία, τα οικοσυστήματα και την παραγωγή ενέργειας. Η προσεκτική διαχείριση των υδάτινων πόρων είναι απαραίτητη για την ελαχιστοποίηση αυτών των αρνητικών επιπτώσεων.

Θετικός αντίκτυπος στην κοινωνία: χρήση δεδομένων για τη διαχείριση καταστροφών

Οι εκθέσεις αυτές ανταλλάσσονται εντός της κοινότητας πολιτικής προστασίας και στην πλατφόρμα του Δικτύου Γνώσης που δημιουργήθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκής Πολιτικής Προστασίας και Επιχειρήσεων Ανθρωπιστικής Βοήθειας της ΕΕ. Αυτή η ανταλλαγή γνώσεων συμβάλλει στην καλύτερη προετοιμασία και αντίδραση σε ακραίες καιρικές συνθήκες. Με την πρόβλεψη και την κατανόηση της ξηρασίας και άλλων ακραίων καιρικών φαινομένων, οι αρχές μπορούν να συνεργαστούν για να προστατεύσουν τις ζωές και τα μέσα διαβίωσης στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο.

Ιστορικό

Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ξηρασίας (EDO) που εδρεύει στο ΚΚΕρ παρακολουθεί συνεχώς την εξέλιξη και τον αντίκτυπο των ξηρασιών στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο. Η τρέχουσα σελίδα για την κατάσταση της ξηρασίας στην Ευρώπη παρουσιάζει την τελευταία ανάλυση και αυτό το άρθρο χρησιμοποιεί πληροφορίες από την έκθεση για την ξηρασία στην Ευρώπη — Ιούλιος 2024.

Το ΚΚΕρ δημοσιεύει τακτική ανάλυση των προβλέψεων γεωργικής απόδοσης για την Ευρώπη στα δελτία MARS του ΚΚΕρ.

Το Τμήμα Πολιτικής Προστασίας και Επιχειρήσεων Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ΓΔ ECHO) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημιουργήθηκε το 1992 και τώρα υποστηρίζει την πολιτική προστασία για καλύτερο συντονισμό και αντιμετώπιση καταστροφών εντός και εκτός της Ευρώπης, μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ και των εργασιών του Κέντρου Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΕΕ.

Πηγή: https://joint-research-centre.ec.europa.eu