Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ: Νέος γύρος αντιπαράθεσης με φόντο τις επιδοτήσεις, τις βιολογικές καλλιέργειες και... τα μελίσσια

Σε νέο κύκλο σκληρής κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης ετοιμάζονται να εισέλθουν κυβέρνηση και αντιπολίτευση, αυτή τη φορά με τον ΟΠΕΚΕΠΕ στο επίκεντρο. Η επικείμενη, ίσως και μέχρι αύριο Τετάρτη σύμφωνα με τις χθεσινές πληροφορίες, άφιξη στη Βουλή του σχετικού αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, με συγκεκριμένες αναφορές σε δύο εκ των κυβερνητικών στελεχών –τους Μ. Βορίδη και Λ. Αυγενάκη–, θα σημάνει άμεσα την κινητοποίηση των μηχανισμών των κοινοβουλευτικών ομάδων, προκειμένου να μελετήσουν το περιεχόμενό της και να καταλήξουν σε απόφαση για το εάν θα πρέπει να αιτηθούν συγκρότηση προανακριτικής ή εξεταστικής επιτροπής.

«Μία αναφορά σε μία δικογραφία δεν σημαίνει ότι συνιστά απαραιτήτως και περιγραφή ποινικής ευθύνης. Να δούμε σε τι συνίστανται αυτές οι αναφορές, γιατί με βάση το άρθρο 86 και μία απλή αναφορά υποχρεώνει τους δικαστικούς λειτουργούς να μην προχωρήσουν σε περαιτέρω έρευνα ή αξιολόγηση και να στείλουν τη δικογραφία στη Βουλή. Αρα προφανώς πρέπει να περιμένουμε, να διαβάσουμε τη δικογραφία, να την αξιολογήσουμε όπως θα κάνουν και τα υπόλοιπα κόμματα», σημείωσε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Π. Μαρινάκης, «δείχνοντας» πάντως –όπως έγινε και μέσω ανάρτησης του πρωθυπουργού την Κυριακή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης– ότι η κυβερνώσα πλειοψηφία υιοθετεί την εκδοχή που λέει ότι για τις σκανδαλώδεις υποθέσεις των αγροτικών επιδοτήσεων οι πολιτικές ευθύνες είναι διαχρονικές και «αγγίζουν» τις κυβερνήσεις των τελευταίων δεκαετιών.

Ενδεικτικό είναι ότι ο κ. Μαρινάκης μίλησε για «νοσηρή κατάσταση, η οποία ξεκινάει συνολικά για το ζήτημα των αγροτικών επιδοτήσεων τη δεκαετία του ’80 στη χώρα μας. Η χώρα μας έχει πληρώσει δισεκατομμύρια από αυτό το θλιβερό φαινόμενο, του να δίνονται επιδοτήσεις, δυστυχώς, επί των ημερών όλων των κυβερνήσεων, σε ανθρώπους οι οποίοι δεν δικαιούνται τις επιδοτήσεις». Παραλλήλως, υπογραμμίζεται σε κάθε ευκαιρία ότι η σημερινή κυβέρνηση «έχει κάνει όσα έπρεπε να κάνει» ώστε «να σταματήσει αυτό το πράγμα και έχει σταματήσει».

Στα αξιοσημείωτα είναι ότι ο πρωθυπουργός στη σχετική δημόσια τοποθέτησή του προχωράει ένα βήμα περισσότερο, και πέραν της διαχρονικότητας όσον αφορά την Ελλάδα, κάνει λόγο και για υπόθεση που ξεπερνά τα σύνορα: «Στην πρόσφατη απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης της Ε.Ε. ζητείται η ανάκτηση αγροτικών ενισχύσεων από 17 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Υπάρχουν συνεπώς βαθύτερα και πιο συστημικά προβλήματα στον ίδιο τον ευρωπαϊκό μηχανισμό της κοινής αγροτικής πολιτικής και των ενισχύσεων που δίνονται», σημειώνει χαρακτηριστικά.

«Θα μελετήσουμε τη δικογραφία, όπως κάναμε με τα Τέμπη», ανέφερε σε συνέντευξή του (ΣΚΑΪ) ο γραμματέας της Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ Α. Σπυρόπουλος και ερωτηθείς εάν η Χαριλάου Τρικούπη θα «έβλεπε» την προοπτική ακόμα και προανακριτικής, δήλωσε: «Ολα είναι στο τραπέζι, γιατί εδώ υπάρχουν ευθύνες. Ποινικές ευθύνες που θα δρομολογηθούν το αμέσως επόμενο διάστημα και πολιτικές ευθύνες με τις οποίες, όμως, δεν ασχολείται κανένας στην κυβέρνηση. Είναι ένα τεράστιο σκάνδαλο».

Στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Τρίπολη, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Σωκ. Φάμελλος, μεταξύ άλλων μίλησε για «σκάνδαλο Μητσοτάκη» και σημείωσε: «Εχει γίνει πάρτι με τις χρηματοδοτήσεις και τις ενισχύσεις των αγροτών και υπάρχει σοβαρό θέμα. Πού είναι η ελληνική Δικαιοσύνη. Γιατί περιμένουμε από την Ευρωπαία εισαγγελέα να ανακαλύπτει τα στραβά της Ελλάδας; Δεν έχει λόγο η ελληνική Δικαιοσύνη για τη διαχείριση του χρήματος του ευρωπαϊκού εντός της Ελλάδος;».

Σε σχόλιο του Κομμουνιστικού Κόμματος γίνεται αναφορά σε «τεράστιες ευθύνες της κυβέρνησης της Ν.Δ.» αλλά και επιλογές «προηγούμενων κυβερνήσεων» και προστίθεται: «Το ΚΚΕ δεσμεύεται πως θα αξιοποιήσει κάθε μέσο και κοινοβουλευτικό, προκειμένου να διερευνηθεί η ύπαρξη ποινικών ευθυνών τόσο των υπουργών όσο και άλλων υπεύθυνων».

Μόλις το 5%
Το σκάνδαλο και σε αυτή την περίπτωση εστιάζεται στην Κρήτη και συγκεκριμένα στα Χανιά και στο Ηράκλειο. Ο αριθμός των αιτήσεων που κατατέθηκαν είναι ενδεικτικός της απάτης: Ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός για το πρόγραμμα βιολογικής παραγωγής σε όλη τη χώρα ανέρχεται στα 298 εκατ. ευρώ, κατατέθηκαν αιτήσεις για επιδοτήσεις 705 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, σύμφωνα με εκτιμήσεις από πηγές στην αγορά, βιολογικοί καλλιεργητές, κτηνοτρόφοι και μελισσοκόμοι φαίνεται να είναι στην πραγματικότητα μόλις το 5% του συνόλου των αιτούντων.

«Δεν είναι λογικό σε μια χώρα όπως η Ελλάδα να υπάρχουν 126.000 πιστοποιημένοι βιολογικοί παραγωγοί», ανέφερε χαρακτηριστικά στέλεχος της αγοράς. Η αλυσίδα της διαφθοράς έχει και εδώ πολλούς κρίκους. Κτηνοτρόφοι από την Κρήτη δήλωναν ότι προμηθεύονταν ζωοτροφές από συγκεκριμένους πωλητές στην άλλη άκρη της Ελλάδας, στην Αλεξανδρούπολη. Υπάρχουν τιμολόγια για βιολογικές τροφές με κόστος 0.2 ευρώ το κιλό για βιολογική βρώμη, ενώ ο παραγωγός που το πουλάει δηλώνει στα χαρτιά τελείως διαφορετικές καλλιέργειες. Οι βιολογικές ζωοτροφές εμφανίζονται να πωλούνται τουλάχιστον 10 φορές χαμηλότερα από την κανονική τιμή της αγοράς.

Ειδικά για τα προγράμματα βιολογικής μελισσοκομίας, ο προϋπολογισμός ήταν 18,9 εκατ. ευρώ και κατατέθηκαν συνολικά αιτήσεις για 170 εκατ., εκ των οποίων τα 95 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 60%, προέρχονταν από την Κρήτη. Σύμφωνα με την καταγγελία της Εθνικής Ενωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών, «η στρέβλωση στη βιολογική μελισσοκομία ξεπερνάει και αυτήν της αίτησης ενισχύσεων για βοσκοτόπους χωρίς ζώα».

Οι αρμόδιες αρχές διαπίστωσαν τεράστια αύξηση στις αιτήσεις, καθώς και μεγάλη διαφορά μεταξύ βόρειας, κεντρικής και νότιας Ελλάδας, τόσο όσον αφορά τον αριθμό των εκταρίων που δηλώνονταν για βοσκοτόπια, όσο και τον αριθμό των σμηνών. Οπως αναφέρουν πηγές από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, οι διαδικασίες πληρωμής των επιδοτήσεων στη βιολογική γεωργία προχωρούν κανονικά, ενώ έχουν ζητηθεί εκτεταμένοι έλεγχοι στη βιολογική κτηνοτροφία και στη βιολογική μελισσοκομία. Στόχος είναι οι έλεγχοι να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τον Οκτώβριο του 2025, προκειμένου να γίνουν τότε οι πληρωμές που κανονικά ήταν προγραμματισμένες μέχρι το τέλος Ιουνίου. Το αποτέλεσμα θα είναι, όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, να ζημιωθούν οι πραγματικοί δικαιούχοι του προγράμματος, οι οποίοι θα μείνουν χωρίς τα έσοδα που είχαν προϋπολογίσει το καλοκαίρι.

Το «στήσιμο»
Ενα νέο πρόγραμμα που προκηρύχθηκε το 2024 παρείχε επιδότηση μέχρι 10.230 ευρώ στους μελισσοκόμους για τη μετατροπή συμβατικών σμηνών σε βιολογικά. Το πρόγραμμα αυτό έγινε όχημα για τους επιτηδείους προκειμένου να εξαπατήσουν το σύστημα.

Ολοι οι μελισσοκόμοι πρέπει να έχουν βεβαίωση από τις κατά τόπους Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ). Σύμφωνα με τις καταγγελίες, οι βεβαιώσεις δίνονταν σε πολλές περιπτώσεις χωρίς να γίνει ποτέ έλεγχος αν όντως υπάρχουν αυτά τα μελίσσια. Οι διευθύνσεις γεωργίας έδιναν βεβαιώσεις σε «παραγωγούς», που δεν διέθεταν καθόλου κυψέλες, ότι είχαν 300-500 μελίσσια (για να παίρνουν το ανώτερο της επιδότησης). Οταν ξέσπασε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και άρχισε να φαίνεται ότι θα γίνουν περαιτέρω έλεγχοι, κάποιες ΔΑΟΚ ζητούσαν πίσω τις επιστολές που είχαν δώσει.

Οσοι από τους μελισσοκόμους θέλουν να ενταχθούν στο πρόγραμμα της βιολογικής μελισσοκομίας πρέπει να υπογράψουν σύμβαση με κάποιο φορέα πιστοποίησης. Ο κλάδος αυτών των φορέων φαίνεται ότι έχει σημαντική εμπλοκή στο σκάνδαλο. Οι φορείς πιστοποίησης οφείλουν να κάνουν επιτόπιο έλεγχο μέσα σε 12 μήνες από όταν συνάψουν σύμβαση με παραγωγό, για να διαπιστώσουν αν τηρεί τις προϋποθέσεις της βιολογικής νομοθεσίας (αν είναι κατάλληλη η τροφή που χρησιμοποιείται, το κερί κ.λπ.).

Οπως καταγγέλλεται, πολλοί φορείς πιστοποίησης εμφανίστηκαν στην αγορά λίγο πριν ανακοινωθούν τα προγράμματα του υπουργείου. Αλλά και ο αριθμός των φορέων πιστοποίησης που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας είναι ακόμη μια ένδειξη ότι το σύστημα δεν λειτουργεί σωστά. Η Ελλάδα έχει 17 φορείς, ενώ η εξαπλάσια πληθυσμιακά σε μέγεθος Ιταλία έχει 12 και η επτά φορές πληθυσμιακά μεγαλύτερη Γαλλία μόλις έξι.

Για το συγκεκριμένο πρόγραμμα βιολογικής μελισσοκομίας υπήρχε ακόμη η προθεσμία να έχουν καταχωρισθεί στη βάση δεδομένων του υπουργείου οι συμβάσεις των φορέων πιστοποίησης με τους παραγωγούς, λίγες ημέρες μετά την υπογραφή. Παρ’ όλα αυτά, υπήρχαν φορείς που συνεχώς καταχώριζαν εκπρόθεσμες συμβάσεις, ενώ σχετικές καταγγελίες είχαν κατατεθεί στο υπουργείο και στον ΟΠΕΚΕΠΕ από τον Φεβρουάριο του 2025, με το αίτημα οι εκπρόθεσμες αιτήσεις να μην επιλέγονται για επιδότηση. Παρά τις οχλήσεις, έγιναν, σύμφωνα με εκτιμήσεις, δεκτές τουλάχιστον 7.000 εκπρόθεσμες αιτήσεις. Φορείς πιστοποίησης στην Κρήτη φέρεται να έπαιρναν προμήθεια 10% από τις επιδοτήσεις.

Σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, η ΕΘΕΑΣ ζήτησε να υπάρχει συνυπευθυνότητα για τυχόν απάτες για όλους τους φορείς που εμπλέκονται στην αλυσίδα του σκανδάλου, καθώς και «να ληφθούν άμεσα μέτρα για τις εντάξεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, ώστε να αποφευχθεί να ζητηθούν σε λίγο πάλι ως αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά από τους ίδιους τους βιοκαλλιεργητές, ενώ οι διάφοροι πάροχοι θα έχουν ήδη λάβει, εκ του ασφαλούς, τις αμοιβές τους».

Πάντως, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το σκάνδαλο με τα μελίσσια προϋπήρχε και πριν από το πρόγραμμα του 2024, καθώς από το 2019 έως το 2023 υπήρχε 74% αύξηση στις δηλωμένες κυψέλες και μάλιστα σε περίοδο ξηρασίας.